Tấm ảnh và hiện vật minh chứng chiến công bắn rơi B-52 của Trung đoàn pháo phòng không 256


24-12-2017
Tấm ảnh Khẩu đội pháo phòng không thuộc Đại đội 5, Trung đoàn 256 góp phần cùng đơn vị bắn rơi B-52 ngày 24 và 26/12/1972 trưng bày tại Bảo tàng Quân khu 1, vỏ đạn pháo phòng không 100 ly trưng bày tại Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam là những minh chứng sinh động ghi dấu chiến công tiêu biểu của Trung đoàn pháo phòng không 256 khi bắn rơi 2 “pháo đài bay” B-52 vào ngày 24 và ngày 26/12/1972.

Tham quan Bảo tàng LLVT Việt Bắc (Quân khu 1), khách tham quan sẽ được tìm hiểu tổ hợp giới thiệu về nội dung chống chiến tranh phá hoại bằng không quân của đế quốc Mỹ ra miền Bắc lần thứ 2, đặc biệt tổ hợp này nhấn mạnh nội dung quân và dân Việt Bắc chung tay góp sức cùng cả nước đánh bại chiến dịch Điện Biên Phủ trên không 12 ngày đêm. Tiêu biểu trong số đó là tấm ảnh “Trận địa đánh B-52 của Trung đoàn 256”.

Thái Nguyên có vị trí quan trọng, thủ đô kháng chiến, trung tâm vùng Việt Bắc, nơi đặt khu công nghiệp đầu lòng Gang Thép, đầu mối giao thông trung chuyển tiếp nhận viện trợ, chi viện cho tiền tuyến lớn miền Nam. Trong cuộc ném bom chiến lược bằng không quân của đế quốc Mỹ trong 12 ngày đêm cuối năm 1972, nơi đây là một trong những trọng điểm điểm đánh phá ác liệt và tính hủy diệt của máy bay B-52. Để đối phó với âm mưu của kẻ thù, ngày 27/6/1972, Quân khu Việt Bắc đã thành lập Trung đoàn pháo phòng không 256.

Vào tháng 9/1972, Trung đoàn được lệnh cấp tốc tiếp nhận 18 khẩu pháo 100 ly (có tầm bắn trên 10 km) về xây dựng thành 3 đại đội hỏa lực để đối phó với B-52. Chưa đầy 3 tháng, Trung đoàn đã hoàn thành nhiệm vụ huấn luyện. Quân khu điều động 9 kỹ sư, cán bộ kỹ thuật về để sửa chữa hoàn chỉnh súng cũ xong trước ngày 18/12/1972.


Hình ảnh “Khẩu đội pháo phòng không thuộc Đại đội 5, Trung đoàn 256 góp phần cùng đơn vị bắn rơi B-52 ngày 24 và 26/12/1972” - Ảnh Tư liệu Bảo tàng Quân khu 1.

Trong thời gian chuẩn bị chiến đấu, tỉnh Thái Nguyên đã huy động 1000 dân quân, tự vệ về cùng đơn vị xây dựng trận địa cơ bản và nghi binh. Câu hỏi đặt ra là “làm thế nào để đánh thắng?” vẫn là vấn đề số 1. Tháng 10/1972, các tiểu đoàn pháo 37 ly và 1 đại đội pháo 57 ly cùng dân quân, tự vệ địa phương hạ 4 máy bay Mỹ đã tạo sức cổ vũ lớn. Do không có ra đa nên phải đặt 3 trạm quan sát bằng mắt từ xa, trên dưới 100 km cùng sự hỗ trợ thông tin của các trạm thông tin phòng không tỉnh đội.

Bắn rơi máy bay của không quân Mỹ vốn đã là một thách thức lớn, nhiệm vụ tiêu diệt “pháo đài bay” B-52 lại càng khó khăn hơn đối với bộ đội phòng không. Trong quá trình luyện tập, nghiên cứu, các cán bộ và chiến sĩ Trung đoàn đã khám phá, tìm tòi, thấy được những điểm yếu của B-52, như: hướng bay không thay đổi, tốc độ bay chậm. Vì vậy, đơn vị xác định nếu biết cách sẽ cắt được ngòi ba điểm nổ khác nhau ở những quả pháo 100 ly, khả năng có thể bắn trúng máy bay B-52 là rất lớn.

Ngay trong đêm 18/12/1972, kẻ địch mở cuộc đánh phá bằng B-52 vào Hà Nội, đơn vị đã cử một đoàn cán bộ về sân bay Nội Bài nghiên cứu thủ đoạn của địch và cách đánh của các đơn vị bạn. Sau khi nghiên cứu kỹ, đơn vị quyết định dùng cách đánh dựng màn đạn bắn cao, tập trung cả 3 đại đội vào 1 mục tiêu, cắt ngòi nổ cố định 80, được Quân khu và Quân chủng Phòng không - Không quân chấp nhận.


Lưới lửa phòng không bảo vệ bầu trời miền Bắc, tháng 12/1972 - Ảnh Tư liệu Bảo tàng LSQS Việt Nam.

Chiều 24/12/1972, Quân khu lệnh cho đơn vị sẵn sàng đánh B-52. Đêm về trời rét đậm, sương mù dày đặc, 4 chiếc RF-4C gây nhiễu đội hình bay trước, triệu chứng B-52 sắp đến tầm bắn, đồng chí Phó Trung đoàn trưởng Đồng Quốc Huệ hô như thét vào máy bộ đàm 2W, hạ lệnh cho các đại đội pháo 100 ly nhả đạn.

“Bỏ F-4! Đánh B-52! Bốn loạt bắn nhanh, bắn!” - khẩu lệnh của chỉ huy vang lên, 18 nòng pháo từ 3 trận địa đồng loạt gầm lên dữ dội, dựng thành lưới lửa phòng không tập trung. Chớp lửa đầu nòng sáng rực trận địa. Các loạt đạn trút lửa vào đội hình B-52. Trên bầu trời xã Cổ Lũng (huyện Phú Lương, Thái Nguyên) bỗng bật lên ánh chớp, lúc đầu như ngọn đuốc nhỏ, sau sáng như hoa cà, hoa cải rồi biến hút vào đêm tối dày đặc.

Hôm sau, không quân Mỹ thừa nhận mất một máy bay B-52 do trúng đạn trên bầu trời Thái Nguyên. Sau được xác định là chiếc B-52 do pháo 100 ly của ta bắn rơi. Đó là lúc 19 giờ 55 phút ngày 24/12/1972. Vỏ đạn 100 ly trong trận này hiện được trưng bày tại triển lãm “Bản hùng ca Điện Biên Phủ trên không” do Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam tổ chức, khai mạc ngày 18/12/2017.


Vỏ đạn 100 ly Trung đoàn pháo phòng không 256, Quân khu Việt Bắc bắn rơi máy bay B-52 ngày 24/12/1972 tại Thái Nguyên - Ảnh Bảo tàng LSQS Việt Nam.

Những ngày tiếp theo, cán bộ, chiến sĩ của Trung đoàn pháo phòng không 256 tiếp tục bám sát trận địa, kiên cường đánh trả địch. Vào lúc 10 giờ 32 phút đêm ngày 26/12/1972, trong các màn đạn nổ trên bầu trời, màn đạn của Đại đội 5 thuộc trận địa xã Quang Vinh do Đại đội trưởng Đỗ Văn Tuấn chỉ huy được xác định là đã bắn trúng mục tiêu, thêm một chiếc B-52 nữa bị bắn rơi.

Với chiến công đó, Trung đoàn 256 đã vinh dự được thưởng Huân chương Quân công hạng Ba, riêng Đại đội 5 với chiến công bắn rơi B-52 ngày 26/12/1972 đã được Chủ tịch nước Tôn Đức Thắng gửi lẵng hoa chúc mừng. Trong cả cuộc kháng chiến chống Mỹ và thời kỳ bảo vệ Tổ quốc sau này, Trung đoàn 256 (nay là Lữ đoàn 297, Quân khu 2) đã được nhận nhiều bằng khen và phần thưởng cao quý của Chính phủ, Bộ Quốc phòng, Bộ Tư lệnh Quân khu, đặc biệt ngày 10/4/2011, Trung đoàn vinh dự được phong tặng danh hiệu “Đơn vị anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân”.

45 năm đã qua đi nhưng hình ảnh về trận địa đánh B-52, vỏ đạn 100 ly bắn rơi B-52 của Trung đoàn 256 vẫn còn đó và được các thế hệ cán bộ, chiến sĩ của Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam, Bảo tàng Quân khu 1 ngày ngày tuyên truyền đến du khách tham quan trong nước và quốc tế về chiến công bắn rơi “pháo đài bay” B-52 của cán bộ, chiến sĩ Trung đoàn 256 anh hùng./.


Nguồn: Kim Ngân – Bảo tàng Quân khu 1
24-12-2017
Các bài viết gần đây
Các bài viết cùng chuyên mục
THƯ VIỆN Video
THƯ VIỆN ẢNH

s