Chiến lợi phẩm trong trận đánh đồn Phai Khắt


20-12-2017
Quần quân phục của tên đồn trưởng, áo khoác và nón lính dõng thu được của địch được trưng bày tại Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam là những hiện vật minh chứng cho chiến thắng mở màn trong trận đánh đồn Phai Khắt của Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân.

Từ căn cứ địa Cao Bằng, ngay sau lễ thành lập, Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân đã xuất quân thực hiện chỉ thị “phải đánh thắng trận đầu” của Chủ tịch Hồ Chí Minh để tạo niềm tin cho đội viên, quần chúng và xây dựng truyền thống cho Đội. Xác định rõ ý nghĩa của nhiệm vụ đó, đồng chí Võ Nguyên Giáp và Đội trưởng Hoàng Sâm quyết định chọn Phai Khắt để đánh trận đầu tiên.

Đồn Phai Khắt thuộc bản Phai Khắt, xã Tam Lọng (nay là xã Tam Kim, huyện Nguyên Bình, tỉnh Cao Bằng). Đó là ngôi nhà cột gỗ, xung quanh xây gạch, lợp ngói âm dương, chiều dài chừng 15m, chiều rộng chừng 14m, diện tích khoảng 210m2. Tháng 2/1944, quân Pháp tiến về bản Phai Khắt nhằm kiểm soát và đàn áp phong trào cách mạng địa phương. Nhận thấy ngôi nhà phù hợp làm nơi trú, chúng đã chiếm lấy làm đồn. Bên trong được chia làm 4 gian, một bức tường lửng ngăn đôi, nửa bên phải đầu hồi là buồng ngủ của tên đồn trưởng Xi-mô-nô, gian thứ hai là buồng ngủ của tên cai. Nửa bên trái, giá súng đặt ở giữa; hai bên giá súng kê ván nằm ngủ của lính. Hai cửa ra vào ở hành lang trước và sau gian thứ hai nửa nhà bên trái. Trước cửa có cọc gỗ, tre đổ đất cao chừng 1,5 mét, có lỗ châu mai để phòng thủ.


Đồn Phai Khắt - Ảnh Tư liệu Bảo tàng LSQS Việt Nam.

Để đảm bảo thắng lợi, Đội liên hệ với ông Nông Văn Lạc – Bí thư chi bộ địa phương đề nghị giúp đỡ trinh sát. Ông Lạc giao nhiệm vụ cho các hội viên cứu quốc ở sát đồn lân la mang rượu, bánh vào bán cho tên đồn trưởng và lính trong đồn, bí mật theo dõi, quan sát bố trí lực lượng, vũ khí và hoạt động của địch. Nhờ đó, chỉ huy Đội biết được quân số, vũ khí của địch gồm: Tên đồn trưởng người Pháp Xi-mô-nô, 1 tên cai, 21 tên lính dõng chủ yếu là người Nùng và Mán; hơn 20 khẩu súng trưởng, 1 khẩu súng ngắn. Từ các nguồn thông tin, chỉ huy Đội đã vẽ sơ đồ bố trí trong đồn, cải trang lính dong, làm giả giấy đi tuần nhằm qua mắt địch.

Chiều ngày 24/12/1944, lực lượng tham gia cải trang thành lính khố xanh, hành quân về Phai Khắt, đến nửa đêm thì dừng lại nghỉ tại hang Thẳm Khẩu cách đồn gần 1km. Sáng sớm ngày 25/12, tin báo về cho biết tên đồn trưởng đã cưỡi ngựa đi Nguyên Bình. Đội lập tức chia làm hai nhóm, nhóm chính theo bờ suối tiến thẳng vào đồn, nhóm còn lại làm nhiệm vụ cảnh giới, bảo vệ vòng ngoài. Dẫn đầu đội hình chính tiến vào đồn là đồng chí Thu Sơn (Nguyễn Văn Càng), mặc quân phục ka-ki vàng, tiểu liên khoác chéo trước ngực cùng các đội viên cải trang thành lính khố xanh theo hầu và lính dõng.

Tới cửa đồn, đồng chí Thu Sơn nói lớn với tên lính gác rằng đội đi tuần vào chào quan Tây và giơ tờ “lệnh đi tuần” giả có dấu đỏ. Khi tên lính còn chưa kịp xem kỹ thì Thu Sơn đã gạt hắn ra, dẫn đội đi thẳng vào trong. Bọn lính trong đồn vừa ăn cơm xong, đang dọn dẹp thì nghe thấy hô lớn bằng tiếng Pháp: “Tập hợp! Chuẩn bị đón quan châu”. Bọn lính tưởng đó là thật, vội vàng chạy ra sân xếp hàng. Các đội viên cải trang thành lính dõng nhanh chóng chiếm khu vực để súng, bao vây nhóm lính. Thu Sơn dõng dạc: “Chúng tôi là quân cách mạng, tất cả giơ tay đầu hàng, cách mạng sẽ không giết ai”. Bị bất ngờ, tất cả bọn lính giơ tay hàng, tên lính gác cũng bị tước súng và dồn vào sân.


Đồng chí Võ Nguyên Giáp đọc lời tuyên thệ trong ngày thành lập Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân - Ảnh Tư liệu Bảo tàng LSQS Việt Nam.

Một lúc sau, tin báo về cho biết tên đồn trưởng Xi-mô-nô đang đi ngựa về đồn cùng một vài tên lính không mang súng. Đội chủ trương bắt tên đồn trưởng, nhanh chóng dồn lính về phía sau bắt chúng im lặng, thu dọn chiến lợi phẩm, cho một người cải trang thành lính gác để chúng không nghi ngờ. Đội phân chia các đồng chí chỉ huy mai phục dưới hiên, đợi tên đồn trưởng vào sẽ chĩa súng buộc hắn đầu hàng, nếu chống cự sẽ nổ súng và không được để tên đồn trưởng trốn thoát.

Như mọi lần, tên Xi-mô-nô mặc bộ quan tây, cưỡi ngựa hồng cao lớn tiến vào. Một tiếng thét vang lớn: “Giơ tay lên!”. Tên đồn trưởng hoảng hốt hòng quay ngựa bỏ chạy thì: “Đoàng” – đội viên Luân (Võ Văn Dảnh) đã bắn hắn và con ngựa. Sau đó, cả đội tập trung thu dọn chiến lợi phẩm, lấy vũ khí, đạn dược và quần áo làm chiến lợi phẩm. Trước khi đi, đội bàn với lãnh đạo địa phương các cách chống bọn địch quay lại bắt bớ và để lại đồn một mảnh giấy bằng tiếng Pháp: “Chúng tôi đã cùng Việt Minh đi đánh Tây rồi”.

Trận đánh diễn ra khoảng mười phút và giải quyết xong mọi việc sau nửa giờ. Sau đó, toàn đội rời khỏi đồn. Số đội viên mang súng kíp trước đó tặng cho tự vệ địa phương và thay bằng súng trường của địch. Tại các trạm dọc đường, chị em hội viên trung kiên gánh cơm nước đứng chờ. Đội chỉ dừng lại vài phút nhận phần cơm, uống nước rồi đi ngay. Đến nửa đêm 25/12, toàn Đội hành quân tới xã Cẩm Lý (cách Phai Khắt 15 km), đóng quân trên một quả đồi. Mọi người thay quần áo, cải trang bằng những bộ quần áo lính mới thu được ở đồn Phai Khắt. Tại đây, Đội chấn chỉnh đội ngũ, kiểm điểm rút kinh nghiệm, biểu dương các đồng chí đã hoàn thành tốt nhiệm vụ. Sau đó Ban Chỉ huy Đội phổ biến kế hoạch tác chiến tiếp theo.


Quần quân phục của tên đồn trưởng, áo khoác và nón lính dõng thu được trong trận đánh đồn Phai Khắt trưng bày tại Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam.

Ngay từ những ngày đầu thành lập, cán bộ, chiến sĩ Bảo tàng Quân đội (nay là Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam) đã chú trọng sưu tầm những hiện vật về Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân nhằm tuyên truyền, giáo dục về lịch sử truyền thống hào hùng của quân đội ta. Quần quân phục của tên đồn trưởng Xi-mô-nô, áo khoác dạ và nón dõng là những hiện vật lưu giữ được và trưng bày tại Bảo tàng thường được nhiều du khách trong và ngoài nước quan tâm khi tìm hiểu về Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân.

Theo hồ sơ hiện vật tại Bảo tàng, quần quân phục có chất liệu bằng vải dạ, màu xanh rêu thu được của tên đồn trưởng sau đó trang bị cho đội viên. Chiếc áo khoác thu được cũng bằng vải dạ màu rêu bị bạt, có khuy nhựa màu nâu, cổ lá sen vuông, ngực phải bị rách, mạng chỉ màu xanh nhạt. Do điều kiện thiếu thốn, thấy chiếc áo còn mới nên các anh em trong đã dành cho đồng chí Võ Nguyên Giáp mặc. Đến năm 1945, đồng chí trao lại cho đội viên sử dụng. Chiếc nón lính dõng sau đó tiếp tục được đội viên cải trang để tiến đánh đồn Nà Ngần.

Giữa lòng Thủ đô, lá cờ đỏ sao vàng trên đỉnh Cột cờ tung bay trong nắng mới như một sự khẳng định cho nền độc lập tự do của dân tộc Việt Nam anh hùng. Dưới sự lãnh đạo của Đảng và Bác Hồ, được nhân dân nuôi dưỡng và đùm bọc, từ Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân với 34 chiến sĩ, Quân đội ta đã không ngừng phát huy bản chất cách mạng, xứng đáng với lời khen tặng của Chủ tịch hồ Chí Minh: “Quân đội ta trung với Đảng, hiếu với dân, sẵn sàng chiến đấu hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc, vì chủ nghĩa xã hội. Nhiệm vụ nào cũng hoàn thành, khó khăn nào cũng vượt qua, kẻ thù nào cũng đánh thắng”. Nhìn ngắm những hiện vật của Đội trong trận đầu ra quân, chắc hẳn mỗi người dân Việt Nam lại cảm thấy tự hào về thế hệ cha anh đi trước. 73 năm đã trôi qua, nhưng những hiện vật vẫn còn đó và hàng ngày kể lại những câu chuyện hùng tráng của Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân tới các thế hệ hôm nay và mai sau./.


Nguồn: Đức Thuận
20-12-2017
Các bài viết gần đây
Các bài viết cùng chuyên mục
THƯ VIỆN Video
THƯ VIỆN ẢNH

s