Thư thời chiến - Những trang viết mang hơi thở thời đại


11-04-2018
Mỗi một lá thư là một câu chuyện với một khoảng trời riêng về một con người, một cuộc đời, một thế hệ. Những cánh thư còn là phương tiện gắn kết tình cảm, kết nối thông tin giữa những con người trong “thời hoa lửa” và là nguồn sử liệu chân thực, sinh động mang hơi thở của thời đại.

Mỗi khi đất nước có chiến tranh, hàng triệu thanh niên ở lứa tuổi đôi mươi như Đặng Thùy Trâm, Nguyễn Văn Thạc, Đỗ Đình Xô, Lê Đình Chinh… lên đường ra trận. Trong hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ của dân tộc, những cánh thư trở thành “sức mạnh màu nhiệm” giúp người ở lại và người ra trận vượt qua nỗi sợ hãi, vượt qua cái tôi cá nhân và thêm vững tin vào lý tưởng của mình. Những cánh thư còn là phương tiện gắn kết tình cảm, kết nối thông tin giữa những con người trong “thời hoa lửa”. Hơn thế, đó còn là nguồn sử liệu chân thực, sinh động mang hơi thở của thời đại.

Đó có thể là thư từ chiến trường gửi về hậu phương. Những người lính tiền tuyến với sự trải lòng đầy thiết tha ước vọng về một cuộc sống thanh bình, lời thề quyết tâm đánh giặc, lời hứa bảo toàn danh dự của những người con yêu quý của Tổ quốc trong cảnh đất nước có chiến tranh, niềm thương yêu cháy bỏng, nỗi nhớ thương da diết, khắc khoải, lời hẹn thề son sắc…

Đó chính là một phần cuộc sống, tâm tư tình cảm của người lính, những người ra đi giữ trọn lời thề cho Tổ quốc quyết sinh. Chúng còn sống mãi với thời gian, khi có dịp đọc lại, chúng ta tìm được trong đó hơi ấm của những trái tim một thời tràn đầy nhiệt huyết của thế hệ cha anh từng sống và chiến đấu, hy sinh, cho Tổ quốc.

Cũng có khi là những cánh thừ tư hậu phương gửi ra chiến trường truyền lửa cho người lính. Trong những lá thư ấy, các mẹ, các chị luôn nhắn nhủ rằng ở nơi quê hương có mẹ, có cha, có người yêu đang ngày đêm chờ mong các anh chiến thắng trở về.

“…Người xa cảnh nên yêu phong cảnh, em xa anh luôn nhớ đến anh! Nhưng anh ạ, đối với em chỉ mong anh tích cực công tác, nắm chắc tay súng giữ lấy Cồn Cỏ thân yêu quyết không để quân thù cướp lấy thì đó là điều mong muốn duy nhất của em, anh giữ lấy đảo như giữ lòng chung thủy của em không để cho một ai cướp mất, còn em, em sẽ thay anh cố gắng chăm bón cho vườn hoa mà mấy lâu nay em và anh cùng xây đắp để một ngày gần đây chúng ta thấy quả. Tức là em cố giữ gìn sức khỏe, bảo vệ lấy…” – Trích thư Chị Phạm Thị Minh Hiền gửi cho chồng là đồng chí Võ Văn Phương, Đại đội 32, Trung đoàn 270, Quân khu 4.


Viết thư gửi về hậu phương - Ảnh Tư liệu BTLSQSVN.

Bên cạnh những lời động viên, thăm hỏi, cổ vũ tinh thần người lính ngoài mặt trận còn có những nỗi niềm của người con gái nơi quê nhà gửi người lính trận niềm nhớ thương, trách móc và cả hờn giận. Nhưng trên tất cả vẫn là sự hy sinh cho sự nghiệp chung của cả dân tộc. Trong hoàn cảnh chiến tranh, bất kỳ lá thư, tờ báo vui buồn của một cá nhân sẽ không còn là của họ nữa. Trong khu rừng sâu, xa cách hậu phương, thậm chí hàng năm mới nhận được, mọi người cùng sẻ chia sự mất mát, vui mừng. Cũng chính nơi đây, thư là một tình cảm đáng quý nhất, thư nhà là nguồn khích lệ tinh thần to lớn, tiếp thêm sức mạnh cho người lính chiến đấu và chiến thắng.

Mặc dù bối cảnh, thời điểm, tâm thế, trạng thái của những lá thư thời chiến có thể không giống nhau, nhưng đều gặp nhau ở một điểm chung là gửi gắm tâm tư, tình cảm, thể hiện quan điểm, nhận thức, ý chí về cuộc chiến tranh, đầy ắp tinh thần vượt qua gian khó, quyết chiến và quyết thắng, mang theo khát vọng đoàn viên khi nước nhà độc lập, thống nhất, non sông liền một dải.

Mỗi một lá thư là một câu chuyện với một khoảng trời riêng về một con người, một cuộc đời, một thế hệ, một thời đại. Có những lá thư được viết bằng thơ, có những lá thư mộc mạc chân chất; có cả những lá thư người đứng tên không biết chữ, phải nhờ người khác viết hộ; rồi có những lá thư được viết trên mảnh vải quần, vỏ bao thuốc lá... Có những bức thư được viết với nét chữ mềm mại, nắn nót; cũng có những lá thư viết vội vã giữa giờ phút nghỉ chân trên đường hành quân hay giữa những trận bom ác liệt của quân thù...

Không còn là câu chuyện riêng tư, không còn là tình cảm của đôi lứa, gia đình, bè bạn, những lá thư thời chiến vương mùi bom đạn vượt qua hàng trăm, hàng ngàn cây số, hàng ngàn, hàng vạn tháng ngày không chỉ là những con chữ mà còn mang trong mình những hình ảnh sống động, phản ánh phẩm chất anh hùng của người chiến sĩ Việt Nam; một minh chứng cho sức mạnh của tinh thần, của lý tưởng, niềm tin trong một chặng đường lịch sử hào hùng của dân tộc. Thư viết trong chiến tranh là xúc cảm vút lên từ khoảnh khắc im lặng giữa hai trận chiến, là những trang viết máu thịt của cuộc đời. Qua những trang thư, ta phần nào hiểu được quan niệm, lý tưởng cũng như những hi sinh, mất mát của nhiều thế hệ, góp phần làm nên chiến thắng vĩ đại của dân tộc.


Chiến sĩ nhận thư từ hậu phương - Ảnh Tư liệu BTLSQSVN.

Trong thư chứa đựng nhiều thông tin xác thực về cuộc chiến tranh như: địa điểm, thời gian, tính chất ác liệt của trận đánh, kết quả tiêu diệt máy bay địch, sự càn quét của địch, quá trình di chuyển trận địa, tâm thái người lính trước khi vào cuộc chiến... Do vậy, đó là nguồn sử liệu phản ánh sinh động hiện thực tình yêu, cuộc sống chiến đấu, rèn luyện, sự hy sinh và khát vọng của người lính ở chiến trường gửi về quê nhà và cũng là nỗi mong đợi, động viên, chia sẻ, cầu nguyện của người thân ở hậu phương gửi ra tiền tuyến.

Bởi vậy, thư thời chiến có giá trị như là sợi dây kết nối quá khứ tới hiện tại, giúp chúng ta cảm nhận sâu sắc hơn và hiểu biết đầy đủ hơn về một thời bom đạn, về những con người trong cuộc chiến, thậm chí có nhiều chi tiết góp phần giải mã một số bí ẩn lịch sử.

Tới đây, Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam sẽ tổ chức triển lãm “Thư, nhật ký thời chiến”, ký ức về chiến tranh sẽ được tái hiện lại một cách chân thực, linh thiêng dưới góc nhìn của những cánh thư nhỏ máu, qua những nét chữ cuộc đời do chính người trong cuộc viết lên, chắc chắn sẽ khơi dậy những xúc cảm lịch sử ấn tượng, ám ảnh với khách tham quan./.


Nguồn: Nguyễn Lan Hương
11-04-2018
Các bài viết gần đây
Các bài viết cùng chuyên mục
s