Nhà điêu khắc Vũ Ngọc Khôi với đề tài “Lực lượng vũ trang – Chiến tranh cách mạng”


04-04-2018
Nghệ thuật đã đồng hành cùng họa sĩ, Nhà điêu khắc Vũ Ngọc Khôi ngót 55 năm qua với nguồn cảm hứng sáng tác về Bác Hồ và quân đội. Cả một cuộc đời gắn bó với nghệ thuật đề tài “Lực lượng vũ trang - Chiến tranh cách mạng”, mặc dù gần chạm tuổi bát tuần nhưng ông vẫn dành tâm huyết với ý tượng phác thảo tượng đài “Xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước” nhằm phản ánh tầm vóc toàn diện của các lực lượng vũ trang, thế hệ vàng của tuổi trẻ Việt Nam trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước.

Nhà điêu khắc Vũ Ngọc Khôi sinh ngày 22/8/1941 tại Hà Nội. Từng tốt nghiệp trường Đại học Tổng hợp (Văn khoa) Hà Nội và Đại học Mỹ thuật Công nghiệp Hà Nội, ông chia sẻ: “Những năm tháng kháng chiến chống Mỹ, mặc dù phải dang dở con đường học hành, nhưng bản thân vẫn quyết tòng quân tạm gác bút nghiên cùng hoài bão nghệ thuật nghe theo tiếng gọi của non sông. Tôi nhập ngũ năm 1960, sau 3 tháng huấn luyện thì được điều về Tiểu đoàn Cơ động của Công an nhân dân vũ trang (nay Bộ đội Biên phòng)”. Như một sự sắp đặt của số phận, cũng có thể đó là một mối lương duyên khéo định chàng trai đa tài đất Hà Thành trở thành phóng viên nhiếp ảnh của Cục chính trị Bộ đội Biên phòng và bắt đầu bén duyên với nghệ thuật từ đây.

Hơn nửa thế kỷ gắn bó với nghệ thuật

Là họa sĩ, nhà điêu khắc trưởng thành từ chiến sĩ trong lực lượng vũ trang nhân dân Việt Nam, vì thế các tác phẩm của ông chủ yếu xoay quanh đề tài “Lực lượng vũ trang - Chiến tranh cách mạng”. Hầu hết các tác phẩm của Nhà điêu khắc Vũ Ngọc Khôi giàu chất liệu hiện thực chiến trường làm sống lại hình ảnh thế hệ trẻ Việt Nam thời chống Mỹ, đồng thời cũng thể hiện sinh động chân dung những nhân vật lịch sử kiệt xuất của dân tộc với nhiều tác phẩm để đời về Bác Hồ và Đại tướng Võ Nguyên Giáp.

Ông tâm sự kỷ niệm sâu sắc nhất trong cuộc đời nghệ thuật của mình. Đó là vào năm 1962, ông được Cục Chính trị cử xuống C500 Hà Đông tham gia sáng tác tranh ảnh nghệ thuật phục vụ Hội nghị chiến sỹ thi đua lần thứ nhất của toàn lực lượng vũ trang. Quân hàm binh nhì là “tay mơ” về nghệ thuật, được sự động viên, giúp đỡ tận tình của các lớp đàn anh đi trước, trong vòng một tháng Vũ Ngọc Khôi đã hoàn thiện 6 bức tranh xoay quanh đề tài biên phòng như: “Đổi gác”; “Bộ đội và em bé”; “Tuần tra đêm”… Điều bất ngờ nhất với người họa sĩ trẻ là trong ngày khai mạc Phòng Triển lãm văn hóa Công an nhân dân vũ trang, bức tranh “Tuần tra đêm” được Bác Hồ khen ngợi. Cũng nhờ bức tranh đó mà chàng lính trẻ vinh dự được gặp Người.


Bức tượng “Bác Hồ với chiến sỹ Biên phòng” của Nhà điêu khắc Vũ Ngọc Khôi là công trình ý nghĩa giáo dục truyền thống sâu sắc với lực lượng Bộ đội Biên phòng.

Sau khi tốt nghiệp khóa 1 Trường Sỹ quan Công an nhân dân vũ trang, Vũ Ngọc Khôi về lại Cục Chính trị Bộ đội Biên phòng, chuyên về sáng tác tượng, tranh, ảnh nghệ thuật. Trong thời gian này Vũ Ngọc Khôi đã có một số tác phẩm đặc sắc được chọn tham gia nhiều cuộc triển lãm mỹ thuật toàn quốc. Điển hình là: “Tiếng khèn về chợ”; “Giữ mãi mùa xuân”; “Phòng tuyến nhân dân”.

Từ sâu thẳm trái tim tâm nguyện lớn nhất, cũng là điều trăn trở nhất và khó thực hiện nhất đối với Vũ Ngọc Khôi là sáng tác được một bức tượng thật đẹp về Bác Hồ. Cơ duyên đã đến, vào năm 1978, nhân dịp chuẩn bị triển lãm nghệ thuật kỷ niệm 20 năm Ngày truyền thống lực lượng Cục Chính trị Công an nhân dân vũ trang phát động phong trào sáng tác nghệ thuật “Chiến sỹ Biên phòng vẽ”.

Với tư cách là trợ lý phụ trách câu lạc bộ nghệ thuật chỉ trong một thời gian ngắn Vũ Ngọc Khôi đã sáng tác được 8 bức tượng lớn nhỏ, trong đó có 3 bức tượng lớn về chủ đề Bác Hồ trong đó có tác phẩm tượng “Nghe lời non nước”. Bức tượng này sau đó được đặt trang trọng trong khuôn viên Bộ Tư lệnh Bộ đội Biên phòng và Bảo tàng Biên phòng.

Năm 1979, đồng chí Đinh Văn Tuy - Tư lệnh Công an nhân dân vũ trang cùng phải đoàn đã rước bức tượng “Nghe lời non nước” đến Phủ Chủ tịch. Đồng chí Vũ Kỳ, khi đó là Thư ký của Bác đã đón rất trang trọng và đặt bức tượng ngay tại phòng làm việc của Bác Hồ. “Ngày được gặp Bác, tôi chỉ là một cậu lính mới tò te. Hai mươi năm miệt mài phấn đấu trên con đường nghệ thuật, tôi mới làm được bức tượng ưng ý để dâng lên Bác thì Bác đã đi xa” - ông nói. Bức tượng “Nghe lời non nước” của Nhà điêu khắc Vũ Ngọc Khôi sau này đã được đổi thành “Bác Hồ với chiến sỹ Biên phòng”.

Nghệ thuật đã đồng hành cùng ông ngót 55 năm, chừng ấy tháng năm đủ để se mối nhân duyên sắc son, màu thời gian – màu của sự từng trải, của những chiêm nghiệm, nhiệt huyết thấm đẫm trong từng sáng tác của người Họa sĩ, Nhà điêu khắc tài hoa Vũ Ngọc Khôi. Đến nay, ông đã có một sự nghiệp với hàng trăm tác phẩm tranh, tượng. Điển hình là: “Nghe lời non nước”; “Theo Bác đường xa”; “Lũy thép Biên phòng”; “Nguyễn Ái Quốc với bản án chế độ thực dân”; “Mạch nước ngầm”; “Thúy Kiều”; “Phù Đổng Thiên Vương”…


Nhà điêu khắc Vũ Ngọc Khôi - Ảnh BTLSQSVN..

Nhân duyên với Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam

Hội họa đối với ông là mối lương duyên kì lạ và hết sức thiêng liêng đặc biệt là sau lần được gặp Bác Hồ năm 1962, lời dạy của bác năm xưa trở thành nguồn động lực to lớn thôi thúc ông không ngừng sáng tác. Năm 2005, tác phẩm “Bản án chế độ thực dân” của ông lần đầu tiên được trưng bày tại Triển lãm đề tài “Lực lượng vũ trang – Chiến tranh cách mạng do Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam tổ chức. Mối nhân duyên giữa người nghệ sĩ tài năng với Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam bén duyên từ đây. Vườn hoa nghệ thuật bỗng nở rộ, tràn đầy sinh khí và đề tài về Bác Hồ và quân đội là bệ phóng, là nguồn cảm hứng lớn trong tâm hồn người nghệ sĩ.

Ngày 17/11/2016, ông đã tặng tác phẩm “Cây đại thụ vẫn thức” cho Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam làm hiện vật để lưu giữ và phát huy giá trị. Tượng khắc họa chân thực, sinh động hình tượng Chủ tịch Hồ Chí Minh đang ngồi thao thức lo lắng, suy nghĩ cho nhân dân, cho vận mệnh đất nước. Khi hỏi ông về cảm hứng trong sáng tác của mình, ông mỉm cười: “Tôi sáng tác vì lý tưởng và lời dạy của Bác năm xưa”.

Cũng trong tháng 11/2016, Nhà điêu khắc Vũ Ngọc Khôi đã tham gia trại sáng tác mỹ thuật đề tài “Lực lượng vũ trang - Chiến tranh cách mạng”, do Bảo tàng LSQS Việt Nam phối hợp với Trung tâm hỗ trợ sáng tác, Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch đã tổ chức tại Nhà sáng tác Tam Đảo, tỉnh Vĩnh Phúc. Sau 15 ngày miệt mài sáng tác, Nhà điêu khắc Vũ Ngọc Khôi đã cho ra đời 2 tác phẩm tranh “Bảo vệ biển đảo quê hương” và phác thảo tượng tròn “Xe không kính” lấy ý tưởng từ bài thơ “Tiểu đội xe không kính” của nhà thơ Phạm Tiến Duật. Đây là tác phẩm điêu khắc duy nhất duy nhất của trại sáng tác lần này.


Nhà điêu khắc Vũ Ngọc Khôi và Thiếu tướng Nguyễn Xuân Năng – Giám đốc Bảo tàng LSQS Việt Nam trong buổi tiếp nhận tác phẩm “Cây đại thụ vẫn thức” - Ảnh BTLSQSVN.

Những ngày cuối năm 2017, những ai tới tham quan Bảo tàng sẽ bắt gặp một ông cụ có chòm râu bạc phơ, trên môi luôn nở nụ cười rạng rỡ, phúc hậu trong chiếc áo màu nâu đỏ. Đôi bàn tay rắn rỏi trắng xóa bột thạch cao cần mẫn, tỉ mỉ, say sưa hòa mình vào nghệ thuật để phác họa nên mô hình tượng đài đặc biệt. Đó là Nhà điêu khắc Vũ Ngọc Khôi đang thực hiện ý tưởng chuyển thể từ tác phẩm phác thảo tượng “Xe không kính” sang tượng đài “Xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước”, nhằm phản ánh tầm vóc toàn diện của các lực lượng vũ trang, thế hệ vàng của tuổi trẻ Việt Nam trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước bằng nghệ thuật.

Ông được sắp xếp một phòng riêng trong khuôn viên Bảo tàng để thực hiện tâm nguyện đam mê của mình. Ông tâm sự: “Tôi phải trăn trở, suy nghĩ biết bao đêm, sau hơn một năm trời mới quyết định chọn đề tài tượng “Xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước” để thực hiện ý tưởng của mình. Ở tuổi này, không biết có thể ra đi lúc nào và có lẽ đây là tác phẩm điêu khắc cuối cùng của tôi”.

Mặc dù đã ở cái tuổi xưa nay hiếm, nhưng Họa sĩ, Nhà điêu khắc Khôi vẫn còn khỏe và đam mê nghệ thuật, ông vừa tham gia đạo diễn và tham gia viết kịch bản văn học cho một số tập phim trong chuỗi phóng sự tài liệu “Những trang sử biên thùy” do Đài truyền hình Thành phố Hồ Chí Minh thực hiện. Chúc ông thật nhiều sức khỏe và cảm hứng nghệ thuật để sớm cho ra mắt công chúng những tuyệt phẩm về đề tài “Lực lượng vũ trang – Chiến tranh cách mạng của mình./.


Nguồn: Phương Thảo
04-04-2018
Các bài viết gần đây
Các bài viết cùng chuyên mục
s