Một số bức tranh cổ động chủ đề tình quân dân tại Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam


16-02-2019
Trong hơn 500 tác phẩm tranh cổ động ở cả thời kỳ chống Pháp, chống Mỹ và những tác phẩm mới sáng tác được lưu giữ tại Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam, có hơn 50 bức tranh cổ động thể hiện chủ đề tình quân dân.

Trên thế giới, tranh cổ động đã có từ lâu, nhằm tuyên truyền cổ động, quảng cáo cho các hoạt động chính trị, văn hóa, thương mại... Ở nước ta, tranh cổ động được gắn liền với cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc. Ngay từ khi mới ra đời tranh cổ động Việt Nam đã có vai trò to lớn, phục vụ đắc lực cho nhiệm vụ chính trị, tuyên truyền đấu tranh cách mạng, vận động quần chúng gắn liền với cách mạng và trở thành vũ khí tinh thần mạnh mẽ trong hành trình giành độc lập cho dân tộc. Trong đó, tình quân dân là chủ đề hấp dẫn có ý nghĩa chính trị sâu sắc được quan tâm sáng tác.

Tranh cổ động là loại hình nghệ thuật vừa có giá trị thẩm mỹ, vừa đóng vai trò của người chiến sĩ xung kích trong nhiệm vụ tuyên truyền giáo dục, khơi dậy lòng yêu nước, căm thù giặc, ca ngợi tinh thần anh dũng trong chiến đấu, lạc quan trong lao động sản xuất, nêu lên những tấm gương anh dũng hy sinh đồng thời chỉ ra phương hướng và hành động cách mạng. Khi đất nước hoà bình thống nhất, tranh cổ động lại góp phần thôi thúc toàn dân, toàn quân hăng say lao động, xây dựng và bảo vệ những thành quả cách mạng. Từ những thành quả đó, tranh cổ động đã vượt qua “nhiệm vụ chính trị” của mình để trở thành một phần quan trọng trong đời sống tinh thần của nhân dân Việt Nam.

Những bức tranh cổ động theo chủ đề tình quân dân được lưu giữ tại Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam không chỉ là sản phẩm sáng tạo có tính thẩm mỹ cao, góp phần làm đẹp nơi trưng bày, đồng thời phản ánh nhiệm vụ chính trị của đất nước, của quân đội từ 1945 đến nay.


Bức tranh “Sẵn sàng chiến đấu – Đẩy mạnh sản xuất” (SĐK: BTQĐ.DT.Tr.102), kích thước 50x86cm, bột màu. Ảnh Văn Tùng.

Tình quân dân không đơn giản chỉ là những mô tả trực diện về tình cảm giữa người với người mà hơn thế, tình quân dân được diễn đạt như một biểu tượng nối sợi dây giữa hậu phương với tiền tuyến, một biểu tượng mang đầy ý nghĩa, đặc biệt trong bối cảnh của chiến tranh. Bức tranh “Sẵn sàng chiến đấu – Đẩy mạnh sản xuất” (BTQĐ.DT.Tr.102), chia mặt tranh thành hai phần, tạo lát cắt theo chiều không gian. Cận cảnh là hình ảnh hai cô thôn nữ dân quân với chiếc xe bò chở đầy lúa. Lá cờ “10 tấn” thể hiện quyết tâm lớn của hậu phương trong sản xuất nông nghiệp. Quyết tâm ấy được gửi ra tiền tuyến, hướng về tiền tuyến. Niềm vui được mùa ở hậu phương cũng là niềm tin chiến thắng ở nơi tiền tuyến đầy khói lửa.


Tác phẩm “Tình quân dân như cá với nước” - tác giả Nguyễn Văn Thân (Hà Nội), kích thước 54x79cm, in phun. Ảnh Văn Tùng.

Một khía cạnh khác của tình cảm được khai thác tinh tế trong tranh cổ động tình quân dân, đó là tình cảm gắn kết. Bức tranh tiêu đề “Tình quân dân như cá với nước của họa sĩ Nguyễn Văn Thân sáng tác năm 2014 trong dịp kỷ niệm 70 năm ngày thành lập Quân đội nhân dân Việt Nam miêu tả hình ảnh người mẹ già và em bé mừng vui đón chào anh bộ đội. Từng manh áo, bát cơm, củ khoai được chia sẻ với bộ đội khi hành quân qua nhà tuy giản dị nhưng thật lớn lao vĩ đại, thể hiện sự ân cần, gần gũi và chân tình như người mẹ đối với con mình; xem bộ đội như con cháu, người thân ruột thịt của mình. Chính tình thương yêu đó càng làm cho mối quan hệ quân dân như cá với nước, càng thêm gắn bó.


Tác phẩm “Giúp đỡ dân” của tác giả Quách Hùng, kích thước 54x79cm, bột màu. Ảnh Văn Tùng.

Ở một bức tranh khác, tình quân dân được khai thác ở những nghĩa cử đẹp thường xuất hiện trong cuộc sống. Bức tranh với tiêu đề “Giúp đỡ dân” (SĐK: BTQĐ.DT.Tr.92) của họa sĩ Quách Hùng là hình ảnh anh bộ đội quân y đang chăm sóc khám chữa bệnh cho em bé với dáng vẻ ân cần. Nền cảnh phía sau cũng thể hiện sự giúp sức của bộ đội trong hoạt động sản xuất, canh tác nương rẫy của bà con dân tộc. Tranh được bố cục chặt chẽ với hai tuyến nhân vật chiếm trọn bề mặt tranh, thể hiện tình cảm gắn kết, gần gũi giữa quân và dân. Bộ đội cùng ăn, cùng ở, cùng làm với nhân dân vừa là nhiệm vụ, vừa là phương châm huấn luyện của quân đội. Chăm sóc sức khỏe cho nhân dân, nhất là người dân tộc ít người là nhiệm vụ thường xuyên và là công việc bình thường như bao việc khác mà bộ đội tham gia giúp dân. Khi khai thác nội dung này cho tranh cổ động, họa sĩ đã nhìn thấy khía cạnh đầy tính nhân văn, dễ lay động tình cảm con người. Điều này thích hợp với tôn chỉ của tranh cổ động về tình quân dân, đi vào khía cạnh tâm lý con người.


Tác phẩm “Chúng em yêu chú Bộ đội” của tác giả Bùi Đại Hào, kích thước 54x79cm, in phun. Ảnh Văn Tùng.

Bức tranh Chúng em yêu chú bộ độicủa tác giả Bùi Đại Hào (Hà Nội) sáng tác năm 2014 trong dịp kỷ niệm dịp kỷ niệm 70 năm ngày thành lập Quân đội nhân dân Việt Nam thể hiện tình cảm giao hòa giữa người lính bộ đội và các em thiếu nhi trong một khung cảnh vui chơi ca múa. Tâm điểm của tác phẩm là hình ảnh một người lính đầu đội mũ đeo sao, vai mang súng nhưng vẫn chất chứa vẻ lãng mạn hào hoa. Không nghiêm nghị, không oai phong, khí phách như khi xung trận mà gần gũi, thân thiết, hình ảnh người lính như người cha, người anh, người chú trong gia đình. Tình cảm quân dân luôn được vun trồng, chăm sóc trong từng khoảnh khắc của cuộc sống. Hình ảnh các em thiếu nhi mang tâm hồn trẻ thơ trong sáng quấn quýt nô đùa chính là động lực để người lính nhận thấy trách nhiệm cao cả và tự hào của mình khi vững tay súng bảo vệ tổ quốc, bảo vệ hậu phương, đem đến cuộc sống yên bình cho các em thiếu nhi, thế hệ măng non của đất nước.

Có thể khẳng định tranh cổ động không chỉ là một tác phẩm nghệ thuật thông thường mà nó còn mang giá trị văn hóa lớn lao cổ vũ tinh thần yêu nước, niềm tin vào kháng chiến. Bên cạnh đó, những tác phẩm nghệ thuật này còn truyền tải được chủ trương của Đảng, Nhà nước. Thông qua ý tưởng, hình ảnh, đường nét, màu sắc thể hiện trong những bức tranh cổ động về tình quân dân, có tác dụng giáo dục lòng tự hào dân tộc, vun đắp niềm tin và ý chí, bản lĩnh vững vàng cho các thế hệ người Việt Nam; góp phần xây dựng con người Việt Nam mới, hiện đại, có tầm cao trí tuệ, đưa đất nước tiến vào kỷ nguyên mới với mục tiêu dân giàu nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ và văn minh.


Trung tướng Đỗ Căn, Phó Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị QĐND Việt Nam tham quan triển lãm tranh cổ động do Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam tổ chức, năm 2015. Ảnh BTLSQSVN.

Những bức tranh cổ động thể hiện tình quân dân được Bảo tàng tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam giới thiệu tại các trưng bày, triển lãm chuyên đề tại bảo tàng đã và đang góp phần nâng cao đời sống tinh thần cho bộ đội và nhân dân, bồi dưỡng những phẩm chất tốt đẹp của người lính Bộ đội Cụ Hồ với nhân dân, phát huy truyền thống vẻ vang của lực lượng vũ trang trong thời kỳ mới, thắt chặt tình đoàn kết quân dân trong xây dựng đất nước giàu đẹp./.


Nguồn: Văn Tùng
16-02-2019
Các bài viết gần đây
Các bài viết cùng chuyên mục
s