Trận cường tập đồn Phủ Thông ngày 25/7/1948


25-07-2018
Cách đây 70 năm, ngày 25/7/1948, với chiến thắng trận Phủ Thông, quân đội ta đã phá vỡ âm mưu củng cố “mũi dùi” cắm vào lòng Việt Bắc của thực dân Pháp.

Tham quan Bảo tàng Lực lượng vũ trang Việt Bắc (Quân khu 1), du khách được tìm hiểu tổ hợp giới thiệu về trận đánh cường tập[1] đồn Phủ Thông (Bắc Kạn) ngày 25/7/1948. Đó là trận đánh đầu tiên bằng chiến thuật cường tập, bộ đội chủ lực kết hợp với du kích và bộ đội địa phương sử dụng hỏa lực quy mô cấp tiểu đoàn mở màn chống lại chiến thuật phòng ngự kiểu “cứ điểm nhỏ” của thực dân Pháp. Chiến thắng này đã mang lại niềm tin, kinh nghiệm cho bộ đội ta đánh công kiên, tiêu diệt cứ điểm, góp phần đẩy mạnh phong trào thi đua ái quốc của Chủ tịch Hồ Chí Minh trong việc “diệt giặc ngoại xâm” lúc bấy giờ.

Đồn Phủ Thông nằm trên địa bàn thị trấn Phủ Thông (huyện Bạch Thông, tỉnh Bắc Kạn), cách thị xã Bắc Kạn 18km về phía Bắc - Đông Bắc, nằm cạnh Quốc lộ 3 từ Bắc Kạn đi Cao Bằng. Toàn bộ khu vực này là núi đất với độ cao trung bình trên 350m. Đồn được xây dựng trên một mỏm nhỏ nhô ra của núi Nà Cọt, độ cao gần 200m, cách ngã ba Phủ Thông 300m.

Đây là một cứ điểm có công sự vững chắc do đại đội 2, trung đoàn Lê Dương chiếm đóng, ban đầu gồm 104 tên lính và 3 sĩ quan, sau địch tặng thêm 1 trung đội nâng tổng quân số ở đây gần 150 tên địch.


Cán bộ, chiến sĩ Tiểu đoàn 11 trước trận đánh đồn Phủ Thông - Ảnh Tư liệu Bảo tàng Quân khu 1.

Khi đánh chiếm Bắc Kạn năm 1947, quân Pháp đã xây dựng đồn Phủ Thông để bảo vệ Bắc Kạn từ phía Bắc, giữ liên lạc với thổ phỉ ở Chợ Rã, uy hiếp Na Rì từ phía Tây và bảo vệ quốc lộ số 3. Tường đồn bằng đất dày 1m, cao 2m, trong và ngoài tường ghép gỗ, bên ngoài có cọc chống, bốn phía có nhiều lỗ châu mai, phòng bị hết sức kiên cố. Do án ngữ vị trí quan trọng nên đồn Phủ Thông như một mũi dùi cắm vào lòng Việt Bắc. Vì vậy, đây là mục tiêu chủ yếu của chiến dịch đường số 3, diễn ra từ ngày 25/7/1948 đến ngày 12/8/1948.

Nhằm đánh bại kế hoạch chiếm đóng và bình định của thực dân Pháp, quân ta đã đặt mục tiêu phải mở một trận đánh lớn vào đồn Phủ Thông. Tổng chỉ huy Võ Nguyên Giáp giao nhiệm vụ cho Bộ Tổng tham mưu nghiên cứu tìm cách đánh tiêu diệt cứ điểm kiên cố này.

Tổng Tham mưu trưởng Hoàng Văn Thái quyết định sử dụng Tiểu đoàn 11 được tăng cường 1 đại đội của Trung đoàn 72 và 1 đại đội pháo binh thuộc Tiểu đoàn 410 của tỉnh Bắc Kạn. Lấy Tiểu đoàn 11 để nghiên cứu cách đánh cường tập và chọn ngọn đồi gần ngã ba Phú Minh (Đại Từ, Thái Nguyên) làm thao trường cho bộ đội huấn luyện. Đồng chí Vũ Yên, Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn 11 cùng tổ trinh sát đi nghiên cứu đồn Phủ Thông rồi về xây dựng trên đồi Phú Minh một cứ điểm giống đồn Phủ Thông để luyện tập cách đánh.


Diễn biến trận đánh đồn Phủ Thông ngày 25/7/1948 - Ảnh Bảo tàng Quân khu 1.

Chiều tối ngày 25/7/1948, trận đánh bắt đầu. Pháo của ta đồng loạt nổ súng bắn dồn dập vào các mục tiêu làm đổ một số nhà, tường rào, phá một phần lô cốt địch. Dựa vào yếu tố bất ngờ, các đại đội xung kích rời vị trí ẩn nấp tiếp cận xuống sát hàng rào. Khi pháo binh chuyển làn, theo hiệu lệnh kèn xung phong của Tiểu đoàn trưởng, các đơn vị vùng lên xốc tới, cán bộ chỉ huy dẫn đầu vừa tiến vừa hô khẩu hiệu động viên quyết tâm. Trung đội đi đầu dùng thang vượt qua hàng rào vào sát chân tường, lợi dụng đoạn tường vỡ và dùng thang ào ạt nhảy vào trong, đánh chiếm lô cốt đầu cầu. Trung đội sau vào tiếp phát triển sâu vào trong diệt các ổ đề kháng, lần lượt đánh chiếm các nhà trong đồn.

Sau ít phút đầu hoang mang, địch phục hồi lại thế phòng ngự, chống trả quyết liệt, tập trung hoả lực súng máy, súng cối ngăn chặn các đơn vị vào sau, có một số đồng chí hy sinh, bị thương. Sát chân tường, địch dùng lựu đạn, tiểu liên từ các lô cốt trong tường bắn ra làm bộ đội ta thương vong nhiều ở đây.

Bộ đội ta từng tổ 3 người, dùng lựu đạn, lưỡi lê xung phong diệt địch, vật lộn với chúng. Đơn vị sau tiếp sức đơn vị trước giành giật từng ổ đề kháng, đánh chiếm từng nhà. Sau nhiều giờ chiến đấu ác liệt, đến 23 giờ trận đánh kết thúc. Tiểu đoàn trưởng Vũ Yên lệnh cho một bộ phận kiềm chế địch, còn lại phối hợp thu chiến lợi phẩm và đưa thương binh, tử sĩ ra ngoài. 23 giờ 30 phút, ta rút khỏi đồn. Các bộ phận củng cố đội hình, phân công khiêng cáng thương binh, tử sĩ và chiến lợi phẩm về khu vực tập kết.


Chiến sĩ trên địa bàn Quân khu 1 nghe thuyết minh về trận đánh cường tập đồn Phủ Thông ngày 25/7/1948 - Ảnh Bảo tàng Quân khu 1.

Trận đánh Đồn Phủ Thông, quân ta đã tiêu diệt và làm bị thương hơn 100 tên địch, tương đương với 3/4 số quân trong đồn, phá hủy nặng hệ thống công sự, vật cản, nhà ở trong đồn; thu được 5 trung liên, 4 tiểu liên, 10 súng trường, một số đạn, lựu đạn. Trận đánh này đã làm rung chuyển hệ thống đồn bốt của địch, làm thất bại chiến thuật lập đồn bốt để bình định vùng chiếm đóng, tạo sức ép khiến cho quân địch phải rút khỏi thị xã Bắc Kạn. Trận cường tập đồn Phủ Thông đánh dấu sự trưởng thành của quân đội ta về khả năng tư duy và phương pháp tác chiến trong chiến tranh.

Tổng kết chiến dịch đường số 3 và trận Phủ Thông, Tổng chỉ huy Võ Nguyên Giáp đã biểu dương tinh thần thành tích chiến đấu của Tiểu đoàn 11, tặng danh hiệu “Tiểu đoàn Phủ Thông” và đánh giá: “Chiến thắng phủ Thông là trận đầu tiên bộ đội ta tiêu diệt đại đội tăng cường, tinh nhuệ của Pháp, phòng ngự với công sự vững trắc. Chiến thắng đã mang lại niềm tin, kinh nghiệm và có cống hiến lớn lao cho bộ đội ta tiến lên con đường công kiên, đặc biệt là trong chiến dịch Biên giới và trong chiến dịch Điện Biên Phủ, trong cả ba mươi năm kháng chiến”.

70 năm đã trôi qua (25/7/1948 - 25/7/2018) nhưng chiến thắng đồn Phủ Thông ngày ấy vẫn là niềm vinh dự, tự hào của mỗi cán bộ, chiến sĩ Tiểu đoàn Phủ Thông và cũng chính là niềm vinh dự, tự hào của mỗi cán bộ, chiến sĩ và nhân dân trên quê hương Việt Bắc./.                                    


[1] Theo Từ điển Bách khoa Quân sự Việt Nam 2009, cường tập là hình thức chiến thuật tập kích lợi dụng sơ hở của đối phương và các điều kiện có lợi khác, sử dụng sức mạnh kết hợp yếu tố bí mật, bất ngờ tiến công tiêu diệt, phá hủy mục tiêu.


Nguồn: Kim Ngân – Bảo tàng Quân khu 1
25-07-2018
Các bài viết gần đây
Các bài viết cùng chuyên mục

s