Chiến thắng Sông Lô năm 1947 – mồ chôn thực dân Pháp


06-10-2017
Trận Sông Lô năm 1947 là một trong những trận đánh điển hình, thể hiện sự phối hợp giữa các lực lượng, nghệ thuật ngụy trang và nghi binh. Thắng lợi của trận phục kích đã góp vào chiến công chung cùng các lực lượng tham gia chiến dịch bẻ gãy gọng kìm phía Tây của quân Pháp trong chiến dịch Việt Bắc Thu - Đông 1947.

Cuối năm 1947, sau khi bình định được một số vùng ở đồng bằng và trung du Bắc bộ, thực dân Pháp âm mưu mở cuộc tấn công quy mô lớn lên Việt Bắc nhằm tiêu diệt cơ quan đầu não kháng chiến và quân chủ lực của ta, trên cơ sở đó phá huỷ căn cứ địa kháng chiến, nhanh chóng kết thúc chiến tranh xâm lược Việt Nam. Đánh lên Việt Bắc, Pháp còn nhằm khoá chặt biên giới Việt – Trung và ngăn chặn sự liên lạc giữa ta với quốc tế.

Hòng đạt được tham vọng này, thực dân Pháp huy động lực lượng quân sự mạnh nhất trên chiến trường Đông Dương với hơn 2.000 quân tinh nhuệ, 800 xe cơ giới, 40 máy bay, 40 ca nô, tàu chiến ồ ạt tấn công lên Việt Bắc. Cuộc tấn công của địch được triển khai theo hướng tập trung lực lượng mạnh tiến theo đường số 4 do tên Bô-phơ-rê (Beaufré) chỉ huy và đường Sông Lô do tên Com-muy-nan (Commuynan) đảm nhiệm, tạo thành 2 gọng kìm lớn từ phía Đông và phía Tây nhằm kẹp chặt căn cứ địa cách mạng Việt Bắc. Ngày 9/6/1947, Tướng Sa-lăng (R. Salan) hạ lệnh: “Bịt kín biên giới ngăn chặn không cho Việt Minh liên lạc với Trung Quốc. Loại trừ mọi sự chi viện từ ngoài vào. Truy lùng Việt Minh đến tận sào huyệt. Đánh cho tan tác mọi tiềm lực kháng chiến của họ…”. Ông ta còn huyênh hoang “Cuộc tấn công Việt Bắc là một đòn quân sự cực mạnh để kết thúc chiến tranh Đông Dương như một cuộc bắn pháo hoa đẹp mắt…”(1).

Trước tình hình đó, ngày 15/10/1947, Ban Thường vụ Trung ương Đảng ra chỉ thị “Phải phá tan cuộc tấn công mùa đông của giặc Pháp”. Tinh thần chỉ thị là quyết chiến quyết thắng với điều kiện toàn dân đoàn kết, bộ đội và nhân dân cùng đánh. “Tinh thần chỉ thị ấy truyền vào cân não chúng ta một ý chí sắt đá, một sức mạnh: phải phá tan cuộc tấn công mùa đông của giặc Pháp!”(2). Chỉ thị đã trở thành mệnh lệnh hành động và ý chí quyết tâm chiến đấu của quân và dân ta trên khắp chiến trường Việt Bắc.

Trên mặt trận sông Lô, Ban Chỉ huy các lực lượng Khu 10 (bộ đội chủ lực) đã phối hợp với dân quân, du kích các tỉnh Phú Thọ, Yên Bái, Vĩnh Phúc, Tuyên Quang tích cực phòng thủ, sẵn sàng chiến đấu.

Thực hiện chỉ thị 15/10, quyết tâm của ta là diệt gọn toàn bộ cánh quân thủy của địch; Ban Chỉ huy mặt trận đã xây dựng kế hoạch hợp đồng tác chiến chặt chẽ giữa bộ đội chủ lực gồm pháo binh, bộ binh, công binh… với dân quân, du kích địa phương. Pháo binh mạnh được bố trí tại Chí Đám với phương án tác chiến thí điểm áp dụng chiến thuật mới “đặt gần, bắn thẳng “. Đã bố trí trận địa giả ở các xã Hữu Đô, Đại Nghĩa… nhằm nghi binh thu hút hoả lực địch. Nhân dân địa phương các xã nằm dọc ven sông Lô hăng hái tham gia đóng góp lương thực, thực phẩm và các phương tiện phục vụ đắc lực cho trận đánh. Đặc biệt, nhân dân xã Chí Đám và xã Hữu Đô (Đoan Hùng) đã hái bưởi, sơn đen vỏ rồi thả xuống dòng sông Lô giả làm thuỷ lôi hướng luồng tàu địch vào trận địa phục kích là một nét đặc sắc trong nghệ thuật ngụy trang, nghi binh trong chiến dịch Việt Bắc Thu - Đông 1947.


Tàu chiến Pháp bị đánh chìm ở sông Lô - Ảnh Tư liệu Bảo tàng LSQS Việt Nam.

Đúng như kế hoạch, ngày 24/10/1947, Đoàn tàu địch gồm 5 chiếc, được 6 máy bay yểm trợ từ Tuyên Quang xuôi sông Lô đi ứng cứu cho tàu chở quân từ Hà Nội lên đang bị ta chặn đánh tại Khoan Bộ (Lập Thạch - Vĩnh Phúc). Khi tới Chi Đám chúng lọt vào trận địa phục kích của ta. Pháo binh và bộ đội chủ lực đã phối hợp cùng dân quân, du kích nổ súng tiêu diệt tàu chiến địch.

Cuộc chiến đấu diễn ra quyết liệt, sau gần 6 giờ chiến đấu, pháo binh ta đã bắn chìm 2 tàu chiến trọng tải 500 tấn, bắn cháy và bắn bị thương 3 chiếc khác; 350 tên địch cùng một số lớn vũ khí, đạn dược bị tiêu diệt, thu nhiều vũ khí và đồ dùng quân sự. Sau trận đánh lực lượng tiếp tế của địch không còn khả năng tiến thêm nữa, số còn đóng tại Tuyên Quang hoang mang đến cực độ.

Ngày 22/11/1947 địch hốt hoảng rút chạy từ Tuyên Quang theo sông Lô về Việt Trì. Ngày 24/11/1947 tàu chiến địch tới Chí Đám (Đoan Hùng) bị trúng trận địa thuỷ lôi của ta. Tàu chở các sĩ quan của địch bị bắn cháy, hơn 100 tên chết chìm theo tàu. Thuỷ binh địch rối loạn, cố vùng vẫy để thoát được ra khỏi trận địa của ta. Trên đà thắng lợi ta tiếp tục truy kích diệt thêm nhiều lính địch.

Tính tổng cộng trên Mặt trận Sông Lô năm 1947 ta tiêu diệt hơn 1.000 tên địch; 10 tàu chiến và 01 ca nô; hạ 01 thuỷ phi cơ (máy bay chiến đấu), thu được nhiều vũ khí, phương tiện chiến tranh.

Thắng lợi trên Mặt trận Sông Lô đã làm nức lòng nhân dân cả nước, không chỉ góp phần bẻ gãy gọng kìm bao vây phía Tây căn cứ địa Việt Bắc của Pháp, mà còn tác động mạnh vào việc phá tan kế hoạch tấn công mùa đông của địch. Âm mưu thâm độc của kẻ thù nhằm tiêu diệt quân chủ lực của ta, phá vỡ căn cứ địa cách mạng Việt Bắc và triệt tiêu cơ quan đầu não của cuộc kháng chiến hoàn toàn bị phá sản.


Nghĩa trang quân Pháp ở sông Lô năm 1947 - Ảnh Tư liệu Bảo tàng LSQS Việt Nam.

Sau Chiến thắng Sông Lô hàng loạt chiến thắng khác của quân và dân Việt Bắc nối tiếp nhau đã giáng cho kẻ thù những đòn chí tử. Cục diện chiến trường chuyển sang giai đoạn mới: Ta từ phòng ngự chuyển dần sang thế tích cực tổng phản công dần dành thế chủ động trên chiến trường tạo đà mở các chiến dịch lớn tiếp theo.

Chiến thắng Sông Lô là một minh chứng khẳng định đường lối kháng chiến “toàn dân, toàn diện, trường kỳ kháng chiến, tự lực cánh sinh “do Đảng ta chủ trương và lãnh đạo là hoàn toàn đúng đắn. Đó còn là sự sáng tạo trong nghệ thuật chiến tranh của quân và dân ta, biết kế thừa và phát huy truyền thống dân tộc. Chiến thắng của trận phục kích đã đánh dấu mốc quan trọng trong lịch sử nghệ thuật chiến dịch Việt Nam, lần đầu tiên quân đội ta vận dụng thành công nghệ thuật quân sự “tiến công trong phản công trên địa hình rừng núi”, gieo vào lòng bọn thực dân nỗi kinh hoàng, khiếp sợ.

Cuối tháng 11/1947, tại lễ mừng chiến thắng, Đại tướng Võ Nguyên Giáp - Tổng Chỉ huy Quân đội nhân dân Việt Nam đã nhận định: “Chiến thắng Đoan Hùng như một luồng gió mát thổi lan khắp Việt Bắc trong những ngày nóng bỏng nhất của cuộc chiến tranh… Chiến thắng Đoan Hùng mở đầu cho những chiến thắng oanh liệt của bộ đội chủ lực ta trong chiến dịch Việt Bắc …”./.

---------------

(1) Hồi ký của tướng Sa-lăng - Tập 2, (1971), Nxb Pret -Pari, 1971, Tr.58.

(2) “Cuộc kháng chiến thần thánh của nhân dân Việt Nam” - Tập 1, Nxb Sự thật, Hà Nội, 1958.


Nguồn: Cao Thảo
06-10-2017
Các bài viết gần đây
Các bài viết cùng chuyên mục

s