86 ngày đêm bao vây quân Pháp tại thành phố Nam Định trong những ngày đầu toàn quốc kháng chiến


05-12-2016
Sau khi Thủ đô Hà Nội nổ súng mở màn toàn quốc kháng chiến ngày 19 tháng 12 năm 1946, quân và dân thành phố Nam Định liên tiếp mở nhiều đợt tiến công, vây hãm địch trong thành phố. Tiêu biểu là 86 ngày đêm bao vây quân Pháp trong thành phố từ ngày 20 tháng 12 năm 1946 đến ngày 15 tháng 3 năm 1947 đã để lại nhiều bài học sâu sắc trong thời kỳ đầu kháng chiến chống Pháp.

Trong lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc, Nam Định là một trong những vùng đất văn hiến, có truyền thống đấu tranh anh dũng chống giặc ngoại xâm. Nơi đây không chỉ tự hào là “thủ phủ” của Nhà Trần với chiến công lừng lẫy ba lần chiến thắng quân Nguyên – Mông vào thế kỷ XIII mà còn là một trong những cái nôi của phong trào công nhân Việt Nam những năm đầu thế kỷ XX. Từ khi Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời, phong trào đấu tranh cách mạng ở Nam Định luôn diễn ra mạnh mẽ dưới sự lãnh đạo của Đảng, quân dân Nam định đã cùng cả nước tiến hành Tổng khởi nghĩa tháng Tám năm 1945 thành công. 

Thành phố Nam Định là trung tâm kinh tế, chính trị của tỉnh, có vị trí địa lý quan trọng phía Nam đồng bằng Bắc bộ, nơi hội tụ các tuyến giao thông Bắc – Nam, cách Thủ đô Hà Nội gần 90 km. Đối với thực dân Pháp, thành phố Nam Định là bàn đạp để chiếm lấy đồng bằng Bắc Bộ. Sau khi quân Tưởng rút lui theo Hiệp định Sơ bộ, 825 quân viễn chinh Pháp thuộc Tiểu đoàn 2, Trung đoàn thuộc địa số 6 đã thế chân, chiếm đóng tại trại Ca-rô, nhà sĩ quan, nhà máy Sợi, nhà máy Dệt, nhà máy Tơ nhà Ngân hàng(1). Hầu hết các vị trí đều có tường dày bao quanh, bố phòng kiên cố, dễ phòng ngự khó tiến công.

Từ đầu tháng 12 năm 1946, quân Pháp đã tăng cường khiêu khích, chống phá chính quyền, gây rối trật tự an ninh nhằm mưu đồ chiếm lĩnh thành phố. Trước tình hình đó, lực lượng vũ trang Nam Định và các địa phương phụ cận được lệnh chuẩn bị tinh thần sẵn sàng chiến đấu cao độ. Tại đây, quân ta có Trung đoàn 33(2) Vệ quốc đoàn và gần 1000 tự vệ chiến đấu trong thành phố.

Một tổ tự vệ chuẩn bị đánh địch đi càn - Ảnh tư liệu BTLSQSVN.

Sau khi Thủ đô Hà Nội nổ súng mở đầu cuộc kháng chiến toàn quốc chống thực dân Pháp, trên mặt trận Nam Định, Tỉnh ủy và Ban chỉ huy Trung đoàn 33 cấp tốc triển khai phương án tác chiến, tổ chức di tản các cơ quan chính quyền và nhân dân về nông thôn, nhanh chóng tiêu diệt những tên việt gian, chỉ điểm.

0 giờ 30 phút ngày 20 tháng 12, pháo từ đại đội trợ chiến bắn vào vị trí Nhà ngân hàng, phát hiệu lệnh tiến công. Toàn thành phố đồng loạt nổ súng tiến đánh vào các vị trí trọng yếu của địch.

Trên các tuyến phố chính, tự vệ thành phố đặt mìn, ngả cây dọc các tuyến đường trong thành phố, nhân dân chủ động mang đồ đạc ra đường dựng chiến lũy cản địch, tự đốt nhà trước khi tản cư, thực hiện tiêu thổ kháng chiến.

Ở hướng tây mặt trận, Đại đội 15, Tiểu đoàn 69 và tự vệ đánh mạnh vào phía tây trại Ca-rô, chiếm được một phần doanh trại, loại khỏi vòng chiến nhiều tên địch. Tuy nhiên, quân Pháp phản kích ác liệt khiến các chiến sĩ của ta phải rút lui để bảo toàn lực lượng. Khu nhà sĩ quan bị Đại đội 17 tấn công, chiếm lĩnh được 4 nhà. Đại đội 19 dàn hàng tấn công nhà máy Sợi nhưng địch có ưu thế vũ khí, lại dựa vào công sự vững chắc nên ta không thể đánh chiếm.

Hướng đông thành phố có Đại đội 9 (Tiểu đoàn 75) tiến công khu nhà máy Dệt. Chiến đấu kiên cường suốt một ngày đêm, địch dựa vào địa thế phòng thủ vững chắc khiến quân ta bị tổn thất, phải rút lui. Trong khi đó, Đại đội 11 đã tiêu diệt quân địch vào bãi để hàng của nhà máy Dệt và nhà máy Tơ, làm chủ khu vực này.

Ngay trong ngày 20 tháng 12, địch tổ chức phản kích, chúng dựa vào ưu thế máy bay đánh phá trận địa, bộ binh địch đánh chiếm vào các vị trí đã mất. Quân và dân thành phố vẫn kiên cường bám trụ, khắc phục khó khăn, chống trả địch quyết liệt. Ngày 26 tháng 12, quân ta đánh tàu trên sông Đào, lấy được 3 xà lan, thu được thêm một số vũ khí chiến đấu. Có chi viện thêm từ Ninh Bình, Hà Nam, đêm ngày 31 tháng 12, quân ta tiến công địch nhiều vị trí quan trọng trong thành phố. Pháo 75 ly bắn thẳng vào nhà máy Sợi, nhà máy Dệt tạo điều kiền bộ binh tiến công. Tuy nhiên hỏa lực từ cối 80 ly và pháo 75 ly còn thấp, hiệu suất chiến đấu không cao nên quân ta lại bị đẩy lùi ra ngoài(3).

Sau những đợt tiến công, quân và dân thành phố Nam Định chuyển sang tổ chức bao vây, đánh du kích nhằm làm tiêu hao sinh lực địch. Quân Pháp bị vây chặt, nguồn lương thực sắp hết, chúng buộc phải gọi tiếp tế bằng thả dù.

Ngày 6 tháng 1 năm 1947, khi quân ta đang vây đánh quân dù của địch thì tốp thủy đội gồm 2 tàu chiến và 4 ca-nô xuôi dòng sông Đào đổ bộ vào bến Đò Quan và Bến Thóc, hòng phối hợp bộ binh đang chiếm đóng ở nhà máy Sợi, trại Ca-rô đánh ra các khu vực lân cận. Các chiến sĩ và tự vệ thành phố nhanh chóng chiếm các điểm cao tiêu diệt quân dù, pháo 75 ly bắn chìm ca-nô tại bến Đò Quan, làm thất bại kế hoạch phối hợp thủy, lục và không quân của địch.

Đi thuyền vào làng kháng chiến ở Nam Định - Ảnh tư liệu BTLSQSVN. 

Hòa nhịp với trận chiến trong thành phố, nhân dân ngoại thành tích cực tham gia tiếp tế, vận chuyển lương thực, đạn dược cứu thương, xây dựng căn cứ kháng chiến. Ngày 23 tháng 2, Ban chỉ huy mặt trận họp hội nghị, quán triệt chủ trương của Trung ương Đảng và Bộ Tổng chỉ huy “bảo toàn lực lượng, kháng chiến lâu dài” nên chủ động chuẩn bị kế hoạch rút quân ra ngoài chuẩn bị cho cuộc kháng chiến trường kỳ.

Ngày 6 tháng 3 năm 1947, quân Pháp thực hiện cuộc hành quân giải vây lớn khoảng 1500 tên, hơn 100 xe cơ giới, hai tàu chiến, một đại đội thủy quân lục chiến, bốn ca-nô từ Hà Nội xuống Nam Định. Quân ta chủ động vừa chặn đánh, phục kích diệt hàng trăm quân địch, phá hủy nhiều phương tiện chiến tranh, vừa rút lui khỏi thành phố để bảo toàn lực lượng.

Đến ngày 15 tháng 3 năm 1947, quân và dân thành phố Nam Định đã thực hiện thành công cuộc rút quân, kết thúc 86 ngày đêm bao vây đánh địch tại thành phố. Với những chiến công to lớn, Trung đoàn 33 được Chủ tịch Hồ Chí Minh tặng thưởng danh hiệu “Trung đoàn Tất thắng”.

Sau gần 3 tháng chiến đấu, ta chủ động rút phần lớn lực lượng ra khỏi thành phố, thực hiện được mục tiêu giam chân địch dài ngày trong thành phố và tiêu hao sinh lực địch, loại khỏi vòng chiến hơn 400 tên, thu được hàng tấn vũ khí, đạn dược, thuốc men… bảo toàn được lực lượng, góp phần cùng các đô thị phía Bắc vĩ tuyến 16 mở đầu thắng lợi cuộc kháng chiến toàn quốc. Thắng lợi của quân dân thành phố Nam Định là hết sức vẻ vang, góp phần cùng nhân dân Hà Nội, Hải Phòng và các tỉnh miền Bắc làm thất bại âm mưu “đánh nhanh thắng nhanh” của thực dân Pháp, để lại nhiều bài học kinh nghiệm trong thời kỳ đầu kháng chiến chống Pháp./.

------------------------

(1) Viện Lịch sử Quân sự Việt Nam - Bộ Quốc phòng: Hợp tuyển công trình khoa học 65 năm Toàn quốc kháng chiến (19.12.1946 – 19.12.2011), NXB QĐND, H.2011, Tr.650.

(2) Tháng 5/1947, Trung đoàn 33 đổi tên thành Trung đoàn 34. Tháng 3/1951, được xây dựng thành trung đoàn pháo binh cơ giới đầu tiên của QĐNDVN và đổi thành Trung đoàn 45, thuộc Đại đoàn Công pháo 351, đã lập nhiều thành tích trong chiến dịch Điện Biên Phủ năm 1954. Đến năm 1973, đổi tên thành Lữ đoàn pháo binh 45 (Đoàn pháo binh Tất Thắng) cho đến nay.

(3) Viện Lịch sử Quân sự Việt Nam - Bộ Quốc phòng: Lịch sử cuộc kháng chiến chống Thực dân Pháp 1945 – 1954 tập II: Toàn quốc kháng chiến, NXB QĐND, H. 2005, Tr. 56.


Nguồn: Thuận Nguyễn
05-12-2016
Các bài viết gần đây
Các bài viết cùng chuyên mục

s