“Cuộc rút lui thần kỳ” của Trung đoàn Thủ đô


11-11-2016
“Hôm nay, sông Hồng một lần nữa chứng kiến chiến công của dân tộc với cuộc rút lui thần kỳ của Trung đoàn Thủ đô vượt qua vòng vây dày đặc của quân địch, một mẫu mực của lòng dũng cảm, khả năng tổ chức và tính kỷ luật với sự phối hợp và đùm bọc của nhân dân các xã ven sông Hồng”. (1)

20 giờ 03 phút tối 19/12/1946, hiệu lệnh chiến đấu mở đầu cuộc kháng chiến chống Pháp phát đi trên Đài Tiếng nói Việt Nam, quân dân Hà Nội đồng loạt nổ súng vào các điểm đóng quân của giặc Pháp trong thành phố. Cuộc chiến đấu không cân sức diễn ra trên khắp các khu phố của Hà Nội. Nhiều trận đánh lớn diễn ra rất ác liệt, như trận Bắc Bộ phủ của Tiểu đoàn 101 Vệ quốc đoàn, trận Hàng Đậu, Trường Ke, trận nhà Hoa Nam, trận Đồng Xuân của Tiểu đoàn 101 Đồng Xuân, trận Hàng Thiếc của Tiểu đoàn 102, trận nhà Xô-va của Tiểu đoàn 103. Tại nhiều đường phố, quân ta và quân Pháp giành nhau từng bờ tường góc phố, đóng xen kẽ chỉ cách nhau 5, 3 ngôi nhà, hoặc quân ta ở dãy số lẻ, quân Pháp ở số chẵn như ở Hàng Giấy, Hàng Khoai...

Trung đội trưởng Trần Xuân Thành, "Quyết tử quân" của Hà Nội chuẩn bị lao bom ba càng khi xe tăng địch tới - Ảnh tư liệu Bảo tàng LSQS Việt Nam.

Thực hiện chủ trương hợp nhất các lực lượng chiến đấu của Chiến khu Hà Nội (Chiến khu XI), các Liên khu của Hà Nội đã nhanh chóng củng cố lại lực lượng và chuẩn bị hình thành các tiểu đoàn mới từ Vệ quốc đoàn, tự vệ chiến đấu. Ngày 6/1/1947, Trung đoàn Liên khu I được tổ chức lại tại số nhà 51, phố Hàng Bồ do đồng chí Hoàng Siêu Hải làm Trung đoàn trưởng, đồng chí Lê Trung Toản làm Chính ủy, đồng chí Hoàng Phương làm Tham mưu trưởng.

Ngày 12/1/1947, Hội nghị quân sự lần thứ nhất họp tại Chúc Sơn, huyện Chương Mỹ, tỉnh Hà Tây. Hội nghị đã quyết định Trung đoàn Liên khu I được mang tên mới là Trung đoàn Thủ đô.

Sau nhiều ngày chiến đấu anh dũng kiên cường, Trung đoàn Thủ đô cùng với lực lượng vũ trang các Liên khu II, III đã liên tiếp đánh bật địch ra khỏi chiến hào, gây cho chúng nhiều tổn thất nặng nề.

Tuy nhiên, quân Pháp không ngừng được tăng cường quân số, vũ khí, đạn dược và trang thiết bị hiện đại có sức công phá lớn. Vì vậy, thực dân Pháp liên tiếp mở các cuộc tấn công về hai cánh phòng ngự của Liên khu II và Liên khu III, dồn ép lực lượng quân ta tới cửa ô ngoại thành, thu hẹp dần địa bàn đóng quân của Liên khu I.

Đêm 30 Tết, các chiến sĩ mở một đợt tiến công vào nhiều địa điểm trong thành phố, cắm cờ đỏ sao vàng trên Tháp Rùa khẳng định sự có mặt của mình tại Thủ đô. Tết Đinh Hợi (năm 1947), các chiến sĩ Trung đoàn Thủ đô nhận được cành đào Nhật Tân, những bó hoa tươi cùng bài thơ động viên tinh thần chiến đấu của của Bác Hồ:

“Cờ đỏ sao vàng tung bay trước gió
Tiếng khèn kháng chiến vang dậy non sông
Toàn dân kháng chiến, toàn diện kháng chiến
Chí ta đã quyết, lòng ta đã đồng
Tiến lên chiến sĩ! Tiến lên đồng bào!
Sức ta đã mạnh, người ta đã đông.
Trường kỳ kháng chiến, nhất định thắng lợi!
Thống nhất độc lập, nhất định thành công!”. 

Cuộc chiến đấu không cân sức diễn ra ngày càng ác liệt. Máy bay, xe tăng, xe bọc thép của Pháp tấn công dữ dội vào khu vực chợ Đồng Xuân, phố Hàng Nón, Hàng Thiếc, Hàng Bút, Hàng Mã, Hàng Chiếu, Ô Quan Chưởng. Sau trận đánh, địa bàn chiến đấu của Liên khu I ngày càng bị thu hẹp.

Trước tình hình đó, Trung ương Đảng và Bộ Tổng chỉ huy đã lệnh cho Trung đoàn Thủ đô rút quân khỏi Hà Nội để bảo toàn lực lượng.

Các chiến sĩ Trung đoàn Thủ đô rút khỏi Hà Nội về căn cứ kháng chiến, tháng 2 năm 1947 - Ảnh tư liệu Bảo tàng LSQS Việt Nam.

Nửa đêm 17/2/1947, lực lượng của ta ở vòng ngoài đã mở cuộc tân công mạnh vào Ô Cầu Dền, Ô Cầu Giấy, Ô Chợ Dừa, tung nhiều phân đội vào nội thành tập kích nhằm đánh lạc hướng sự chú ý của thực dân Pháp. Nhiều đám cháy bùng lên từ Liên khu I. Giữa lúc ấy, các chiến sĩ Trung đoàn Thủ đô cùng phụ nữ, trẻ em, thương binh chia làm nhiều nhóm nhỏ bí mật luồn qua gầm cầu Long Biên dưới họng súng của những tên lính gác đứng bên trên, nhanh chóng vượt sông Hồng bằng những chiếc thuyền gỗ đợi sẵn.

Trưa ngày 18/2/1947, cuộc rút lui của Trung đoàn Thủ đô thành công trọn vẹn. Đồng chí Võ Nguyên Giáp gửi thư chúc mừng Trung đoàn Thủ đô: “… Các chiến sĩ đã chiến đấu 2 tháng ròng rã để giữ vững ngọn cờ nước Việt giữa Thủ đô Hà Nội. Các chiến sĩ đã nêu cao tinh thần oanh liệt của dân Việt và thanh danh rực rỡ của Quân đội quốc gia Việt Nam. Các chiến sĩ lại mở được con đường máu vượt qua vòng vây quân địch để thực hiện chỉ thị bảo tồn chủ lực. Các chiến sĩ sẽ tiếp tục chiến đấu cho Tổ quốc Việt Nam. Chúng ta sẽ chiến đấu 10 năm hay lâu hơn nữa nếu cần. Cho đến ngày Tổ quốc Độc lập, Thống nhất. Cho đến ngày Thủ đô Hà Nội được làm Thủ đô một nước Độc lập, Thống nhất. Ta thề Thủ đô sẽ chiến thắng quân thù!”. (1)

Cán bộ, chiến sĩ Trung đoàn Thủ đô chào cờ buổi sáng tại căn cứ kháng chiến, năm 1947 
- Ảnh tư liệu Bảo tàng LSQS Việt Nam.

Trong cuộc mít tinh mừng thắng lợi của 60 ngày đêm bảo vệ Hà Nội (22/2/1947) tại làng Thượng Hội, huyện Đan Phượng, tỉnh Hà Đông, toàn thể cán bộ, chiến sĩ Trung đoàn đã hô vang lời thề “Ta thề Thủ đô sẽ chiến thắng quân thù!”./.

----------------------

(1) Đại tướng Võ Nguyên Giáp: Hồi ức “Chiến đấu trong vòng vây”, NXB QĐND – Thanh niên, H. 1995, Tr.67.

(2) Sđd, Tr.65.


Nguồn: Thanh Tâm
11-11-2016
Các bài viết gần đây
Các bài viết cùng chuyên mục
s