Khởi nghĩa Ba Tơ và sự ra đời Đội du kích Ba Tơ


03-03-2016
Khởi nghĩa Ba Tơ thành công đánh dấu mốc son lịch sử và tạo đà cho phong trào cách mạng ở tỉnh Quảng Ngãi, Liên khu 5 và cả nước phát triển mạnh mẽ, giành được những thắng lợi to lớn để giải phóng dân tộc. 71 năm đã trôi qua, lời thề “Hy sinh vì Tổ quốc” của những chiến sĩ cách mạng Đội du kích Ba Tơ năm xưa vẫn còn vang vọng mãi.


Cuối năm 1940 đến đầu năm 1941, Chiến tranh thế giới lần thứ II diễn biến ngày càng phức tạp và lan rộng. Ở nước ta, quân Nhật – Pháp liên kết với nhau tăng cường khủng bố, đàn áp phong trào đấu tranh cách mạng của nhân dân, các cuộc khởi nghĩa Nam Kỳ, Bắc Sơn, binh biến Đô Lương,… bị đàn áp khốc liệt. 

Trước tình hình đó, lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc quyết định về nước (28/1/1941) và triệu tập Hội nghị Ban chấp hành Trung ương Đảng lần thứ 8 vào tháng 5/1941 ở Pắc Bó (Cao Bằng). Hội nghị đã hoàn chỉnh sự chuyển hướng chỉ đạo chiến lược cách mạng được đề ra từ Hội nghị lần 6 (tháng 11-1939), định hướng phát triển của cách mạng giải phóng dân tộc ở nước ta.

Sau những đợt khủng bố trắng của địch vào cuối năm 1939 và cả năm 1940, các nhà tù ở Quảng Ngãi chật ních những người yêu nước. Ba Tơ là một châu nằm ở Tây nam tỉnh Quảng Ngãi. Tại đây, thực dân Pháp xây dựng một đồn sơn phòng do sĩ quan Pháp chỉ huy và một trại giam tù chính trị. Năm 1941, các đồng chí ở “căng” Ba Tơ đã có hơn 50 tù chính trị. Những chiến sĩ cách mạng trong tù đã liên kết với bên ngoài khôi phục lại tổ chức Đảng và lập ra “Ủy ban vận động cách mạng” để lãnh đạo phong trào cách mạng.

Trong khi các chiến sĩ cách mạng ở Ba Tơ đang tích cực xây dựng cơ sở quần chúng thì được tin Nhật đảo chính Pháp ngày 9/3/1945. Ngay sau đó, chi bộ tổ chức hội nghị bất thường cử ra một ủy ban khởi nghĩa, định chương trình và kế hoạch hành động.

Các đồng chí lãnh đạo cuộc Khởi nghĩa Ba Tơ
họp bàn kế hoạch - Ảnh sưu tầm. 

Chiều 11 tháng 3 năm 1945, khởi nghĩa Ba Tơ nổ ra. Hai cuộc mít tinh lớn do ta tổ chức tại sân vận động Ba Tơ sau đó là cuộc biểu tình tuần hành thị uy kéo đến đồn Ba Tơ. Bọn chỉ huy Pháp và một số tên bỏ đồn chạy trốn, chỉ còn lại tên cai đồn và đám lính tập. Sau khi quân khởi nghĩa bao vây, lính địch đầu hàng, ta thu 17 súng, 15 thùng đạn và nhiều quân trang, quân dụng.

Nhân dân huyện Ba Tơ tham gia đánh chiếm đồn Ba Tơ
ngày 11/3/1945 - Ảnh sưu tầm.

Ngày 12 tháng 3 năm 1945, lãnh đạo cuộc khởi nghĩa tổ chức một cuộc mít tinh, thành lập chính quyền cách mạng của nhân dân.

Ngày 14 tháng 3, Đội du kích cứu quốc quân Ba Tơ (gọi tắt là Đội du kích Ba Tơ) chính thức được thành lập gồm 28 chiến sĩ với 24 khẩu súng. Đây là đội võ trang thoát ly đầu tiên do Đảng ta tổ chức và lãnh đạo ở Nam Trung Bộ. 

Đội du kích Ba Tơ tuyên thệ “Hy sinh vì tổ quốc!”
- Ảnh sưu tầm. 

Tháng 4 năm 1945, đội du kích hoạt động ở một vùng đồng bào Thượng trên dãy Trường Sơn hiểm trở. Quân Nhật tìm cách truy lùng hòng tiêu diệt đội du kích đang còn trong thời kỳ trứng nước. Đội đã phải chịu đựng muôn vàn khó khăn gian khổ. Từ cán bộ đến chiến sĩ, ai nấy đều giữ trọn lời thề trong ngày thành lập quyết “Hy sinh vì Tổ quốc”. Trong hoàn cảnh gay go thiếu thốn, đội du kích Ba Tơ đoàn kết keo sơn, gắn bó quân dân. Nằm trong cái nôi vững chắc của đồng bào Thượng, đội du kích non trẻ đã bảo toàn được lực lượng trước thế lực hung hãn của kẻ thù.

Lời tuyên thệ của đội du kích Ba Tơ - Ảnh sưu tầm.

Đầu tháng 5 năm 1945, phong trào cách mạng toàn tỉnh Quảng Ngãi lên cao, tổ chức cứu quốc của toàn tỉnh đã có tới 11 vạn người, số tự vệ tới 2000 người. Tỉnh ủy quyết định đưa đội du kích Ba Tơ về châu hoạt động làm nòng cốt cho việc xây dựng 2 chiến khu ở trong châu: Chiến khu Bắc ở vùng Vĩnh Tuy (Sơn Tịnh) và Chiến khu Nam ở vùng Núi Lớn (Mộ Đức).

Đội du kích Ba Tơ trở thành trung tâm của cao trào chống Nhật cứu nước ở miền Nam Trung bộ và là hạt nhân của các lực lượng vũ trang Liên khu V sau này.

Cuộc khởi nghĩa Ba Tơ thành công đã tạo tiền đề cho phong trào cách mạng ở Quảng Ngãi, tiến tới tổng khởi nghĩa và góp phần vào thắng lợi Cách mạng tháng Tám năm 1945. Đội du kích Ba Tơ được xác định là tiền thân của lực lượng vũ trang Quân khu 5 hiện nay. 

 Tượng đài Khởi Nghĩa Ba Tơ ngày nay đặt tại
Quảng trường 11-3 (Quảng Ngãi) - Ảnh sưu tầm.

Đánh giá cuộc khởi nghĩa Ba Tơ, Đại tướng Võ Nguyên Giáp nhận xét: “Cán bộ chiến sĩ du kích Ba Tơ với phẩm chất chính trị cao, tài năng tổ chức và hành động giỏi, đã đáp ứng kịp thời nhu cầu xây dựng và phát triển lực lượng vũ trang, chỉ huy tác chiến ở hầu hết các mặt trận miền Nam Trung Bộ từ những ngày Cách mạng Tháng Tám cho đến suốt hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ… Cán bộ và chiến sĩ du kích Ba Tơ đã chiến đấu với tinh thần hy sinh vì Tổ quốc để chúng ta có được ngày nay…”.

Thắng lợi của cuộc khởi nghĩa Ba Tơ là minh chứng cho đường lối đúng đắn của Đảng ta và Bác Hồ kính yêu, của sự năng động, sáng tạo, ý chí quyết chiến, quyết thắng và nghệ thuật chỉ đạo khởi nghĩa của Đảng bộ tỉnh. Đồng thời, là sự thể hiện sinh động về truyền thống đấu tranh cách mạng kiên cường và bất khuất, của lòng yêu nước nồng nàn, ý chí căm thù địch của nhân dân các dân tộc tỉnh Quảng Ngãi.


Nguồn: Thuận Nguyễn
03-03-2016
Các bài viết gần đây
Các bài viết cùng chuyên mục
BẢO VẬT QUỐC GIA
THƯ VIỆN Video
s