Quảng trường Ba Đình lịch sử


31-08-2017
Cách đây 72 năm, vào mùa Thu tháng 8 năm 1945, tại Quảng trường Ba Đình lịch sử, Chủ tịch Hồ Chí Minh thay mặt Chính phủ lâm thời đọc bản “Tuyên ngôn Độc lập”, khai sinh nước Việt Nam Dân chủ cộng hòa. Từ đó, Quảng trường Ba Đình đã đi vào lịch sử dân tộc, là nơi khi sinh ra nhà nước dân chủ nhân dân đầu tiên ở Đông Nam Á.


Quảng trường Ba Đình xưa là cổng phía Tây của Kinh thành Thăng Long. Năm 1894, sau khi chiếm đóng Hà Nội, thực dân Pháp đã cho xây một vườn hoa nhỏ tại đây và đặt tên là Quảng trường Tròn hay Quảng trường Pugininer (tên một linh mục người Pháp).

Đầu năm 1945, khi Nhật đảo chính Pháp, bác sĩ Trần Văn Lai được mời ra giữ chức Đốc lý Hà Nội trong Chính phủ Trần Trọng Kim. Tuy chỉ giữ chức trong một thời gian rất ngắn (20/7/1945 – 19/8/1945) nhưng bác sĩ Trần Văn Lai đã tiến hành đổi và đặt tên một loạt đường phố, địa danh của Hà Nội trước đây do chính quyền thực dân Pháp đặt, trong đó có Quảng trường Ba Đình.

Theo nhà sử học Dương Trung Quốc: “Việc đặt tên Quảng trường Ba Đình nằm trong chủ trương chung của Chính phủ Trần Trọng Kim lúc bấy giờ ... Hồi đó, Chính phủ Trần Trọng Kim muốn tỏ rõ tinh thần dân tộc bằng một chủ trương chung là xóa bỏ tên quảng trường, tượng đại, công trình công cộng được thực dân đặt tên...”.(1)

Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc bản “Tuyên ngôn độc lập” khai sinh nước Việt Nam Dân chủ cộng hòa, ngày 2/9/1945.

Sau khi Cách mạng tháng Tám thành công (1945), Ban Tổ chức ngày lễ Độc lập do đồng chí Nguyễn Hữu Đang làm Trưởng ban đã quyết định chọn Quảng trường Ba Đình làm nơi ra mắt Chính phủ lâm thời nước Việt Nam Dân chủ cộng hòa.

Ngày 1/9/1945, họa sĩ Lê Văn Đệ và kiến trúc sư Ngô Huy Quỳnh được giao trọng trách thiết kế và tham gia dựng Lễ đài ở Quảng trường Ba Đình. Sau những phút tính toàn nhanh chóng, cẩn thận, kiến trúc sư Ngô Huy Quỳnh đã chọn phương án dựng lễ đài bằng gỗ theo cách đóng đinh và bọc lụa xung quanh đặt giữa vườn hoa của Quảng trường. Công trình được thiết kế có màu vàng nhạt, vòng hai tay ôm lấy phía sau lễ đài màu đỏ. Với sự nỗ lực và tâm huyết, ông cùng các cộng sự đã hoàn thành công trình này chỉ trong một ngày đêm.

Ngày 2/9/1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh thay mặt Chính phủ lâm thời nước Việt Nam Dân chủ cộng hòa đọc bản “Tuyên ngôn Độc lập” bất hủ, khai sinh ra Nhà nước dân chủ nhân dân đầu tiên ở Đông Nam Á. Sau đó, đồng chí Võ Nguyên Giáp (khi đó là Bộ trưởng Bộ Nội vụ) đã trình bày tình hình trong nước và chính sách của Chính phủ; Bộ trưởng Bộ Tuyên truyền Trần Huy Liệu báo cáo công việc tước ấn kiếm tại Huế, trình với đồng bào ấn và thanh kiếm của vua Bảo Đại đã giao cho cách mạng; đại diện Tổng bộ Việt minh Nguyễn Lương Bằng nói về đấu tranh của nhân dân và kêu gọi nhân dân đoàn kết. Cuộc mít tinh trở thành cuộc tuần hành trên các đường phố Hà Nội.

Quảng trường Ba Đình và Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh ngày nay.

Trong thời gian Pháp tạm chiếm Hà Nội (1946 – 1954), Phủ Toàn quyền Pháp đã đổi quảng trường thành Vườn hoa Hồng Bàng. Năm 1954, sau khi tiếp quản Thủ đô Hà Nội, Quảng trường Ba Đình được trả lại tên cũ.

Ngày 1/1/1955, một cuộc mít tinh lớn đã tổ chức tại đây để chào mừng Trung ương Đảng Lao động Việt Nam và Chính phủ Việt Nam Dân chủ cộng hòa trở về Hà Nội sau 9 năm kháng chiến trường kỳ.

Ngày 9/9/1969, sáu ngày sau khi Chủ tịch Hồ Chí Minh qua đời, cũng tại Quảng trường Ba Đình lịch sử, lễ truy điệu Người đã được cử hành trọng thể. Mười vạn đồng bào ở Thủ đô và các địa phương cùng 34 đoàn đại biểu quốc tế đã về đây dự lễ.

Thể theo nguyện vọng của toàn Đảng, toàn dân và toàn quân, ngày 29/11/1969, Bộ Chính trị Ban Chấp hành Trung ương Đảng đã quyết định: “Với tấm lòng kính yêu vô hạn và đời đời nhớ ơn Hồ Chủ tịch, chúng ta phải thực hiện đến mức tốt nhất nhiệm vụ giữ gìn lâu dài thi hài Hồ Chủ tịch và xây dựng Lăng của Người”. Ngày 02/9/1973, Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh được khởi công xây dựng tại vị trí Người đọc bản “Tuyên ngôn Độc lập” năm 1945. Ngày 29/8/1975, công trình được hoàn thành, gồm ba lớp với chiều cao 21,6m. Lớp dưới kết cấu bậc nhiều cấp, có lễ đài dành cho đoàn chủ tịch khi mít tinh; phần giữa là kết cấu trung tâm của Lăng, gồm phòng thi hài, hành lang; phần trên là mái lăng được cách điệu hình bông sen nở; mặt chính Lăng có dòng chữ “Chủ tịch Hồ Chí Minh” bằng đá hồng ngọc.

Diễu binh tại Quảng trường Ba Đình nhân kỷ niệm 70 năm Quốc khánh
nước CHXHCN Việt Nam, ngày 2/9/2015.

Trước Lăng là quảng trường có chiều dài 320m, rộng 100m với 240 ô cỏ, mỗi chiều rộng 10,8m, giữa các ô có đường đi lại được lát bằng những tấm bê tông rải sỏi.

Ngày 02/9/1975, hơn 400 nghìn người đã về Quảng trường Ba Đình tham dự Lễ diễu binh chào mừng đất nước độc lập, thống nhất, nong sông thu về một mối.

Trải qua bao biến cố thăng trầm của lịch sử, Quảng trường Ba Đình đã trở thành “địa chỉ đỏ” của mỗi người dân Việt Nam và du khách quốc tế khi về với Thủ đô Hà Nội. “Nghiêm trang trong nắng Ba Đình hoa thơm ngát trời Thủ Đô, chúng con nguyện hứa với Người: sắc son vì Tổ Quốc hy sinh bảo vệ nước non đời đời sáng tươi”, lắng nghe lời ca của bài hát “Chúng con canh giấc ngủ của Người”, chúng ta đều thấy lòng mình thật thanh thản, yên bình và đâu đây giữa Quảng trường Ba Đình lộng gió./.(2)

-----------------------

(1) Nguyễn Tý: Ai đặt tên Quảng trường Ba Đình, Báo điện tử Pháp luật TP.HCM, ngày 2/9/2015.
(2) “Chúng con canh giấc ngủ cho Người” – Nhạc sĩ Nguyễn Đăng Nước.


31-08-2017
Các bài viết gần đây
Các bài viết cùng chuyên mục
BẢO VẬT QUỐC GIA
THƯ VIỆN Video
s