Di tích lịch sử An toàn khu (ATK) Định Hoá


15-10-2018
Di tích lịch sử An toàn khu (ATK) Định Hóa thuộc địa phận các xã Phú Đình, Điềm Mặc, Thanh Định, Định Biên, Bảo Linh, Đồng Thịnh, Quy Kỳ, Kim Phượng, Bình Thành và thị trấn Chợ Chu, huyện Định Hóa, tỉnh Thái Nguyên. Ngày 10/5/2012, Thủ tướng Chính phủ đã ký Quyết định số 548/QĐ – TTg xếp hạng di tích lịch sử An toàn khu (ATK) Định Hoá (huyện Định Hoá, tỉnh Thái Nguyên) là Di tích quốc gia đặc biệt.

Tháng 8/1940, lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc trở lại Quế Lâm (tỉnh Quảng Tây, Trung Quốc) cùng một số cán bộ chuẩn bị trở về nước sau gần 30 năm bôn ba nước ngoài. Tại đây, với tầm nhìn chiến lược, Người nhận định “…từ Cao Bằng còn phải phát triển về Thái Nguyên và thông xuống nữa, mới có thể tiếp xúc với toàn quốc được. Có nối được phong trào với Thái Nguyên và toàn quốc thì khi phát động đấu tranh vũ trang, lúc thuận lợi có thể tấn công, lúc khó khăn có thể giữ”.

Thái Nguyên có địa hình bán sơn địa, xen kẽ đồng bằng, cách Hà Nội trên 80km, là đầu mối giao thông đường bộ toả đi các tỉnh Cao Bằng, Bắc Kạn, Lạng Sơn, Tuyên Quang, Hà Giang, lên biên giới Việt - Trung và toả về các tỉnh đồng bằng vùng biển Đông Bắc: Hải Phòng, Quảng Ninh, có tuyến đường sắt nối Thái Nguyên với Thủ đô Hà Nội chạy sang Bắc Giang. Đồng thời, Thái Nguyên là một trong 6 tỉnh sớm thành lập chính quyền cách mạng của khu giải phóng Cao Bằng, Bắc Kạn, Lạng Sơn, Thái Nguyên, Tuyên Quang, Hà Giang. Vì vậy, nơi đây sớm trở thành căn cứ địa của cách mạng.


Nhà tưởng niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh tại ATK Định Hóa (Thái Nguyên). Ảnh Internet.

Ngày 15/5/1945, tại thửa ruộng Nà Nhậu (phía trước ngôi đình làng Quặng), xã Định Biên, huyện Định Hoá, tỉnh Thái Nguyên, Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân hợp nhất với Cứu quốc quân thành Việt Nam Giải phóng quân (15/5/1945).

Tháng 10/1946, Chủ tịch Hồ Chí Minh chỉ thị củng cố căn cứ địa Việt Bắc. Nửa đầu tháng 11/1946, Trung ương Đảng, Chính phủ thành lập Đội công tác đặc biệt do Trần Đăng Ninh, Uỷ viên Trung ương Đảng phụ trách làm nhiệm vụ nghiên cứu và chọn địa điểm ATK để đặt các cơ quan đầu não kháng chiến. Trung ương Đảng, Chủ tịch Hồ Chí Minh quyết định chọn các huyện Định Hoá, Đại Từ, Phú Lương, Võ Nhai (Thái Nguyên), Chợ Đồn (Bắc Kạn), Sơn Dương, Yên Sơn, Chiêm Hoá (Tuyên Quang), trung tâm là Định Hoá, Sơn Dương, Chợ Đồn làm địa bàn xây dựng An toàn khu (ATK) của Trung ương.

Đến đầu năm 1947, các cơ quan đầu não của Trung ương Đảng, Chính phủ, Quốc hội, Mặt trận, Bộ Quốc phòng… đã có mặt ở ATK Định Hoá. Ngày 04/3/1947, Chủ tịch Hồ Chí Minh rời Sơn Tây qua bến đò Trung Hà, sang Phú Thọ, di chuyển lên ATK. Ngày 17/3/1947, Người nghỉ và làm việc tại nhà ông Hoàng Văn Nguyên (xã Cổ Tiết, huyện Tam Nông, tỉnh Phú Thọ). Ngày 04/5/1947, Chủ tịch Hồ Chí Minh dừng chân tại làng Xảo, xã Hợp Thành, huyện Sơn Dương, tỉnh Tuyên Quang.


Từ trái qua: Đồng chí Trường Chinh, Chủ tịch Hồ Chí Minh, đồng chí Lê Đức Thọ và đồng chí Võ Nguyên Giáp ở xã Điềm Mặc - ATK Định Hóa năm 1947. Ảnh Tư liệu BTLSQSVN.

Tối 20/5/1947, Người đến ở và làm việc tại đồi Khau Tý (xóm Nạ Tra, xã Thanh Định; nay là xã Điềm Mặc, huyện Định Hoá). Trong thời gian ở đây, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đưa  ra các quyết sách quan trọng để chỉ đạo quân dân ta đập tan cuộc tấn công lên Việt Bắc của quân Pháp trong chiến dịch Thu - Đông năm 1947. Cũng tại đây, Người đã hoàn thành bản thảo cuốn sách “Sửa đổi lối làm việc”.

Ngày 20/11/1947, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đến ở và làm việc tại Khuôn Tát, xã Phú Đình, huyện Định Hoá. Từ năm 1948 đến năm 1954, Bác đến ở và làm việc ở đồi Tỉn Keo (xã Phú Đình, huyện Định Hoá). Tại đây, Người đã soạn thảo, ký nhiều văn kiện quan trọng và cùng Bộ Chính trị đưa ra những quyết định quan trọng, đem lại thắng lợi cho chiến cuộc Đông Xuân (1953 - 1954).

Ngoài các di tích gắn với nơi ở và làm việc của Chủ tịch Hồ Chí Minh, ATK Định Hóa còn có các địa điểm ghi dấu các sự kiện lịch sử như nơi làm việc trong thời kỳ đầu của Tổng Bí thư Trường Chinh, Văn phòng Trung ương Đảng và Báo Sự thật tại Phụng Hiển (1947 – 1949, xã Điềm Mặc); Địa điểm trụ sở làm việc của Đại tướng Võ Nguyên Giáp, Văn phòng Tổng Quân uỷ, Văn phòng Bộ Tổng Tư lệnh trên đồi Khau Cuội (xã Bảo Linh). Tại địa điểm này, nhiều kế hoạch quân sự quan trọng đã được xây dựng, trình Thường vụ Trung ương Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh phê duyệt; Địa điểm thành lập Uỷ ban Kiểm tra Trung ương (xã Điềm Mặc); Địa điểm Báo Quân đội nhân dân ra số đầu tiên, ngày 20/10/1950 (xã Định Biên); Địa điểm đồi Pu Đồn (xã Phú Đình) - nơi Chủ tịch Hồ Chí Minh chủ trì buổi lễ phong quân hàm Đại tướng cho đồng chí Võ Nguyên Giáp (1948).


Tại Định Hóa (Thái Nguyên) Chủ tịch Hồ Chí Minh chủ trì cuộc họp cùng các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước quyết định mở chiến dịch Điện Biên Phủ năm 1954. Ảnh Tư liệu BTLSQSVN.

Địa điểm thành lập Hội Nhà báo Việt Nam tại xóm Roòng Khoa, bên sườn đồi Khẩu Goại (xã Điềm Mặc). Đây là nơi diễn ra Hội nghị quyết định việc đổi tên Hội Nhà báo Việt Nam thành Hội Những người viết báo Việt Nam (ngày 21/4/1950).

Địa điểm thành lập Uỷ ban Hoà bình Việt Nam tại xã Điềm Mặc (ngày 19/11/1950). Trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, Uỷ ban này đã có những chủ trương, chính sách cổ vũ, động viên nhân dân ta và kiều bào ở nước ngoài, đặc biệt là ở Pháp, góp sức vào cuộc kháng chiến.

Đại tướng Văn Tiến Dũng từng nhận định: “Nếu Định Hoá là cái nôi của Bộ Tổng Tư lệnh thời kỳ kháng chiến chống Pháp thì nó còn có một vinh dự và công lao to lớn là nơi đảm bảo cho Chủ tịch Hồ Chí Minh và cơ quan đầu não của Đảng và Chính phủ về sống và chỉ đạo sự nghiệp kháng chiến kiến quốc của toàn dân ta”[1]. Trong suốt 9 năm kháng chiến chống thực dân Pháp, ATK Định Hóa đã trở thành một căn cứ hậu phương vững mạnh, góp phần quan trọng vào thắng lợi của cuộc kháng chiến trường kỳ. Đây sẽ mãi là địa chỉ đỏ trong giáo dục truyền thống cách mạng cho các thế hệ trẻ hôm nay và mai sau./.


[1] Đại tướng Văn Tiến Dũng, Hội thảo khoa học “Hồ Chí Minh với việc xây dựng ATK Định Hoá trong căn cứ địa Việt Bắc”, ngày  12/5/1997.


Nguồn: Thanh Tâm
15-10-2018
Các bài viết gần đây
Các bài viết cùng chuyên mục
s