Xây dựng Bảo tàng thành điểm đến du lịch hấp dẫn


29-05-2018
Nhân dịp kỷ niệm 40 năm Ngày Quốc tế Bảo tàng (18/5/1978 – 18/5/2018), ngày 18/5/2018, tại Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam, TS. Trần Hữu Sơn – Viện trưởng Viện Văn hoá dân gian ứng dụng đã tham gia giao lưu, trao đổi kinh nghiệm chuyên đề: “Xây dựng Bảo tàng thành điểm đến du lịch hấp dẫn”.

Chuyên đề đã đi sâu, phân tích nội dung làm thế nào để các bảo tàng trong hệ thống bảo tàng Quân đội phát triển, thu hút khách du lịch trong và ngoài nước. Theo TS. Trần Hữu Sơn, các bảo tàng muốn thu hút khách tham quan phải xác định hai vấn đề: Một là lý do phải xây dựng bảo tàng thành điểm đến du lịch hấp dẫn; Hai là những biện pháp xây dựng bảo tàng thành điểm du lịch hấp dẫn.

Vì sao phải xây dựng bảo tàng thành điểm đến du lịch hấp dẫn?

Việt Nam là một trong số những quốc gia có hệ thống bảo tàng phong phú, đa dạng cả về số lượng và chất lượng. Theo thống kê mới nhất cả nước có khoảng 160 bảo tàng, tuy nhiên, đa số các bảo tàng nước ta hiện nay mới chỉ dừng lại nhiệm vụ lưu giữ, bảo tồn giá trị văn hóa, lịch sử phục vụ công tác nghiên cứu mà chưa trở thành nơi thật sự thỏa mãn nhu cầu khám phá, tìm hiểu của người dân và du khách. Do vậy, nhiều bảo tàng rơi vào tình trạng đìu hiu, ít khách tham quan.


TS. Trần Hữu Sơn trao đổi kinh nghiệm chuyên đề: “Xây dựng Bảo tàng thành điểm đến du lịch hấp dẫn” tại Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam, ngày 18/5/2018 - Ảnh BTLSQSVN.

TS. Trần Hữu Sơn chia sẻ: “Tôi đã từng tham quan nhiều bảo tàng, hiện vật cũng nhiều nhưng cách trưng bày chưa hấp dẫn. Rất ít bảo tàng có hệ thống thuyết minh hiện đại đi kèm để du khách hiểu thêm về câu chuyện xung quanh hiện vật, giá trị của hiện vật. Do vậy cần phải có nhiều hoạt động phong phú để thu hút khách”.

Điều đáng nói là rất nhiều bảo tàng lưu giữ nhiều hiện vật, tư liệu, trong đó những hiện vật, bộ sưu tập có giá trị, quý. Đó là nguồn tài nguyên giá trị nhân văn phong phú, cần phải được phát huy, quảng bá giá trị của các hiện vật đến công chúng trong và ngoài nước. Ông cho rằng bảo tàng bảo tàng là một phương tiện quan trọng của giao lưu văn hoá, làm giàu nền văn hoá và phát triển hợp tác lẫn nhau, hiểu biết và hoà bình giữa các dân tộc. Chính vì vậy, việc xây dựng bảo tàng thành điểm du lịch hấp dẫn là đặc biệt quan trọng và việc nâng cao nhận thức của công chúng về vai trò của bảo tàng trong sự phát triển của xã hội là việc làm cần thiết.

Muốn xây dựng bảo tàng thành điểm đến du lịch cần những biện pháp nào?

Nói về vấn đề này, TS. Trần Hữu Sơn cho rằng để thu hút khách tới tham quan, các bảo tàng cần có chiến lược phát triển cụ thể, kết hợp giữa hệ thống trưng bày và hoạt động quảng bá theo hướng “Bảo tàng kết nối số - Cách tiếp cận mới, công chúng mới”.

Thứ nhất, bảo tàng cần được nhìn dưới góc độ du lịch: Coi bảo tàng là điểm đến du lịch đáp ứng mọi nhu cầu của khách tham quan, chẳng hạn như nhu cầu khoa học (tìm hiểu các giá trị lịch sử, văn hóa), nhu cầu trải nghiệm, bổ trợ,… Đặc biệt phải biết phát huy sản phẩm, hiện vật đặc thù của bảo tàng. Bám sát tính đặc thù của bảo tàng để làm nên nét khác biệt, để lại dấu ấn, để lại cái riêng chuyên biệt của mình trong lòng công chúng. Chẳng hạn như Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam với hệ thống trưng bày ngoài trời nhiều hiện vật khối lớn rất phong phú thường thu hút được sự chú ý của khách tham quan ngay từ xa.


Các đại biểu tham quan một triển lãm do Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam tổ chức, tháng 4/2018 - Ảnh BTLSQSVN.

Thứ hai, đổi mới nghệ thuật trưng bày bảo tàng: Trưng bày bảo tàng là việc trình bày các hiện vật một cách có tổ chức, có giải thích, có sự phân bổ chung phù hợp với ý đồ tư tưởng và các nội dung được xác định. Trưng bày có thể xem như là ngôn ngữ hay hình thức thông tin cơ bản của bảo tàng, là cầu nối giữa hiện vật bảo tàng và đông đảo quần chúng nhân dân. Đó là công việc đặc biệt quan trọng trong việc thực hiện chức năng và nhiệm vụ của bảo tàng, không chỉ thể hiện tính khoa học, mà còn là nghệ thuật trưng bày.

TS. Trần Hữu Sơn khẳng định: “Nghệ thuật trưng bày là thổi hồn vào hiện vật làm cho nó như được sống lại trong thời khắc lịch sử mà nó đã trải qua”. Thiết kế trưng bày cần phải nắm chắc các quy luật, sự tác động lẫn nhau của các loại hình nghệ thuật, hiểu rõ các mối quan hệ của màu sắc, ánh sáng, âm thanh, các tài liệu bổ trợ, tài liệu khoa học phụ, các hình ảnh hiện vật… để xây dựng tốt một công trình, truyền đạt tốt nhất ý đồ, ý tưởng giải pháp thiết kế trưng bày hiện vật bảo tàng tới khách tham quan. Trưng bày hiện vật luôn được tôn trọng, tập trung các giải pháp thiết kế nhằm tôn vinh giá trị của hiện vật, dễ quan sát, bảo quản và hiểu sâu sắc mọi giá trị của hiện vật đó mang lại.

Theo ông, các bảo tàng nên đổi mới nghệ thuật trưng bày dưới nhiều hình thức, trưng bày theo chủ đề, chuyên đề phải hấp dẫn, trưng bày theo dạng câu chuyện cần đi sâu và tạo được điểm nhấn. Trưng bày mang tính gợi mở, sử dụng công nghệ hỗ trợ và có thể thêm các trò chơi trải nghiệm cho khách tham quan.


Giới thiệu Bảo vật quốc gia MiG-21 số hiệu 4324 cho học viên lớp bồi dưỡng kiến thức quốc phòng của Trường Sĩ quan Lục quân 1, tháng 4/2018 - Ảnh BTLSQSVN.

Thứ ba, cần xây dựng chiến lược, chiến dịch truyền thông để hút khách: TS. Trần Hữu Sơn cho rằng nước ta có hệ thống bảo tàng rất đông đảo, trải dài khắp các vùng miền đất nước. Trong đó, nhiều bảo tàng đón lượng khách tham quan lớn trong năm. Tuy nhiên, việc liên kết ở một số nơi còn hạn chế, tính hiệu quả trong việc quảng bá nhằm thu hút khách chưa nhiều. Do vậy, sự liên kết, phối hợp giữa các bảo tàng trong công tác truyền thông là cần thiết để phát huy sức mạnh, tăng cường hiệu quả để thu hút khách, nâng cao uy tín cũng như thương hiệu của các bảo tàng, di tích.

Các bảo tàng, di tích cần triển khai phối hợp, liên kết thực hiện các công việc chính như: Tổ chức các mở chiến dịch truyền thông, quảng bá, trong đó có việc trao đổi với các công ty du lịch, lữ hành để phối hợp xây dựng các chương trình chuyên biệt phục vụ khách du lịch quốc tế; Xuất bản các ấn phẩm giới thiệu, truyền thông, quảng bá hoạt động của bảo tàng, di tích; Truyền thông qua Trang thông tin điện tử của mỗi đơn vị; Các hoạt động truyền thông khác tại đơn vị như: chỉnh trang các không gian đón tiếp khách tham quan bảo tàng, di tích, tăng cường các hình thức băng rôn, pa nô, pốt-xtơ (poster)…

TS. Trần Hữu Sơn cũng lưu ý thêm các bảo tàng, di tích cần nghiên cứu tiếp thị (maketing) với từng đối tượng du khách để nắm bắt nhu cầu, thị hiếu của họ như: Cựu chiến binh, học sinh, sinh viên, du khách quốc tế... Cần liên kết với các bảo tàng khác trên nguyên tắc bình đẳng, tự nguyện, cùng có lợi. Xây dựng bộ phận marketing nghiên cứu, dự báo thị trường, đây được coi là bộ phận vô cùng quan trong xây dựng định vị thương hiệu căn cứ vào tính đặc thù. Bộ phận quan hệ công chúng với du khách khách, với truyền thông (báo chí, truyền hình...), hợp tác với các công ty lữ hành du lịch.

Việc liên kết, phối hợp giữa các bảo tàng, khu di tích để phát huy sức mạnh, hiệu quả truyền thông, quảng bá là hết sức cần thiết để thu hút khách tham quan, đồng thời nâng cao vị thế của hệ thống bảo tàng và di sản của Việt Nam.

Buổi giao lưu, trao đổi kinh nghiệm chuyên đề: “Xây dựng Bảo tàng thành điểm đến du lịch hấp dẫn” của TS. Trần Hữu Sơn – Viện trưởng Viện Văn hoá dân gian ứng dụng đã giúp cán bộ, nhân viên bảo tàng trong quân đội có một cách tiếp cận đa chiều, gợi mở hướng đi mới hiệu quả, phù hợp với xu thế phát triển của xã hội. Ông tin tưởng rằng với việc thay đổi diện mạo mới trong tương lai, các bảo tàng ở Việt Nam sẽ trở thành điểm đến hấp dẫn không chỉ với lực lượng vũ trang mà còn đối với đông đảo khách tham quan trong và ngoài nước./.


Nguồn: Phương Thảo
29-05-2018
Các bài viết gần đây
Các bài viết cùng chuyên mục
s