Trưng bày, truyền thông qua tiếp cận một số bảo tàng trên thế giới


27-05-2019
Thực hiện hướng dẫn tổ chức hoạt động kỷ niệm Ngày Quốc tế bảo tàng (18/5) năm 2019 của Cục Di sản văn hóa, vừa qua, Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam đã tổ chức chương trình tọa đàm có chủ đề: “Trưng bày, truyền thông qua tiếp cận một số bảo tàng trên thế giới” với sự tham gia của ThS. An Thu Trà, cán bộ Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam.

Chuyên đề đã đi sâu, phân tích nội dung làm thế nào để Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam nói riêng và hệ thống các bảo tàng trong hệ thống bảo tàng Quân đội nói chung ngày càng phát triển bắt nhịp được sự xu thế của xã hội hiện đại, thu hút công chúng trong và ngoài nước. Theo ThS. An Thu Trà, các bảo tàng muốn thu hút khách tham quan trong thời đại ngày nay phải coi trọng hai công tác cốt lõi: Một là nâng cao chất lượng trưng bày; Hai là đẩy mạnh các hoạt động truyền thông để bảo tàng trở thành điểm đến hấp dẫn không thể bỏ qua.

Xu hướng trong hoạt động trưng bày

Việt Nam là một trong số những quốc gia có hệ thống bảo tàng phong phú, đa dạng cả về số lượng và chất lượng. Tuy nhiên, đa số các bảo tàng nước ta hiện nay mới chỉ dừng lại nhiệm vụ lưu giữ, bảo tồn giá trị văn hóa, lịch sử phục vụ công tác nghiên cứu mà chưa trở thành nơi thật sự thỏa mãn nhu cầu khám phá, tìm hiểu của người dân và du khách.


ThS. An Thu Trà tham gia chương trình tọa đàm “Trưng bày, truyền thông qua tiếp cận một số bảo tàng trên thế giới”. Ảnh BTLSQSVN.

Qua nghiên cứu lý luận và tổng kết từ thực tiễn ThS. An Thu Trà đã chia sẻ nhiều kinh nghiệm thực tiễn về xu hướng trưng bày của một số bảo tàng trên thế giới như: Bảo tàng Louvre (Pháp), Bảo tàng nghệ thuật Metropolitan (Mỹ) và khẳng định: “Xu hướng trưng bày hiện nay trong thế kỉ XXI là xu hướng lấy con người làm trung tâm, kết hợp khăng khít giữa con người và hiện vật để tăng hiệu quả giáo dục giúp cho sự phát triển và thỏa mãn nhu cầu giải trí của con người”.

Cần đặc biệt coi trọng ứng dụng công nghệ thông tin đối với cán bộ làm công tác bảo tàng, bảo tồn để thay đổi trưng bày lôi cuốn và tạo ra cơ sở dữ liệu về các hiện vật thỏa mãn nhu cầu tham quan và nghiên cứu của công chúng. Nhưng cũng tùy đối tượng khách tham quan và người nghiên cứu mà cung cấp các trường thông tin về hiện vật trong giới hạn tương thích nhất định.

Trưng bày có thể xem như là ngôn ngữ hay hình thức thông tin cơ bản của bảo tàng, là cầu nối giữa hiện vật bảo tàng và đông đảo quần chúng nhân dân. Đó là công việc đặc biệt quan trọng trong việc thực hiện chức năng và nhiệm vụ của bảo tàng, không chỉ thể hiện tính khoa học, mà còn là nghệ thuật trưng bày.

Nghệ thuật trưng bày là thổi hồn vào hiện vật làm cho nó như được sống lại trong thời khắc lịch sử mà nó đã trải qua. Thiết kế trưng bày cần phải nắm chắc các quy luật, sự tác động lẫn nhau của các loại hình nghệ thuật, hiểu rõ các mối quan hệ của màu sắc, ánh sáng, âm thanh, các tài liệu bổ trợ, tài liệu khoa học phụ, các hình ảnh hiện vật… để xây dựng tốt một công trình, truyền đạt tốt nhất ý đồ, ý tưởng giải pháp thiết kế trưng bày hiện vật bảo tàng tới khách tham quan. Trưng bày hiện vật luôn được tôn trọng, tập trung các giải pháp thiết kế nhằm tôn vinh giá trị của hiện vật, dễ quan sát, bảo quản và hiểu sâu sắc mọi giá trị của hiện vật đó mang lại.


Bảo tàng Louvre (Pháp) là một trong những bảo tàng có nhiều khách tham quan nhất thế giới. Ảnh Internet.

Theo ThS. An Thu Trà, các bảo tàng nên đổi mới nghệ thuật trưng bày dưới nhiều hình thức, trưng bày theo chủ đề, chuyên đề phải hấp dẫn, trưng bày theo dạng câu chuyện cần đi sâu và tạo được điểm nhấn như: Bảo tàng Louvre (trưng bày về nghệ thuật và lịch sử) và Bảo tàng Quai Branly (trưng bày về văn minh Châu Á, Phi, Mỹ, Châu Đại Dương) của Pháp mang một phong cách trưng bày riêng theo phong cách cổ điển với những tủ trưng bày rất đa dạng kết hợp với bảng text.  

Trưng bày mang tính gợi mở, sử dụng công nghệ hỗ trợ và có thể thêm các trò chương trình trải nghiệm cho khách tham quan. Có thêm các hoạt động tương tác giúp người xem hiểu rõ hơn qua cầm sờ hiện vật, cảm nhận qua âm thanh... Đối với đặc thù của bảo tàng thuộc lực lượng vũ trang, trong một không gian có thể tái hiện tại không khí của một trận đánh tiêu biểu, chẳng hạn như tái tạo về địa đạo Củ Chi để khách tham quan trải nghiệm.

ThS. An Thu Trà minh chứng một bảo tàng ở Mỹ, việc trưng bày thường kết hợp cùng hoạt động trải nghiệm và thường tạo ra các câu hỏi kích thích khách tham quan tự tìm tòi để bổ sung thêm câu trả lời, đóng góp ý kiến của mình về trưng bày. Bà Trà nhấn mạnh đây cũng là cách mà Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam đang áp dụng.

Một thực tế là trong xã hội công nghiệp hóa, hiện đại hóa như hiện nay các bảo tàng đang gặp sự cạnh tranh lớn từ các dạng bảo tàng sinh thái từ các khu đô thị càng đòi hỏi công tác đổi mới trong trưng bày bảo tàng phải làm hài lòng khách tham quan. Đặc biệt, không gian trưng bày dành cho trẻ em rất hút khách nếu biết cách làm tốt.


Bảo tàng Quai Branly (Pháp) với kiến trúc đặc biệt bởi “bức tường xanh”. Ảnh Internet.

Công tác truyền thông

Hoạt động truyền thông là một hoạt động không thể thiếu đối với một bảo tàng hiện đại. Truyền thông để quảng bá về trưng bày, các hoạt động của bảo tàng nhằm thu hút khách và tăng uy tín của bảo tàng. Mỗi bảo tàng cần có chiến lược tiếp thị phù hợp với mục tiêu và điều kiện của mình.

Các bảo tàng, di tích cần triển khai phối hợp, liên kết thực hiện các công việc chính như: Tổ chức các mở chiến dịch truyền thông, quảng bá, trong đó có việc trao đổi với các công ty du lịch, lữ hành để phối hợp xây dựng các chương trình chuyên biệt phục vụ khách du lịch quốc tế; Xuất bản các ấn phẩm giới thiệu, truyền thông, quảng bá hoạt động của bảo tàng, di tích; Truyền thông qua Trang thông tin điện tử của mỗi đơn vị; Các hoạt động truyền thông khác tại đơn vị dưới nhiều hình thức như: chỉnh trang các không gian đón tiếp khách tham quan bảo tàng, di tích, marketing thông qua các ấn phẩm (sách giới thiệu trưng bày, catalogue, các tờ rơi giới thiệu, các pa nô, áp phích, quảng cáo), hay các hoạt động tiếp thị thông qua báo chí, truyền hình…

Để có được những tiếp thị qua báo chí, truyền thông có hiệu quả, bảo tàng cần:

- Chuẩn bị kỹ các thông tin cho báo chí, như: thông cáo báo chí về trưng bày, về bảo tàng và các đối tác, ảnh hiện vật.

- Tổ chức họp báo dành riêng cho báo chí trước ngày khai mạc trưng bày để thông tin có thể đến được với công chúng kịp thời.

- Phát hành bản tin của bảo tàng thông báo về những hoạt động sắp tới, từ đó giúp cho công chúng lựa chọn và có kế hoạch đến thăm bảo tàng.


Trung tá Mai Thị Ngọc, Giám đốc Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam tặng hoa cho ThS. An Thu Trà. Ảnh BTLSQSVN.

Chuyên gia cũng lưu ý thêm các bảo tàng, di tích cần nghiên cứu tiếp thị (marketing) với từng đối tượng du khách để nắm bắt nhu cầu, thị hiếu của họ như: Cựu chiến binh, học sinh, sinh viên, du khách quốc tế... Xây dựng bộ phận marketing nghiên cứu, dự báo thị trường, đây được coi là bộ phận vô cùng quan trong xây dựng định vị thương hiệu căn cứ vào tính đặc thù. Bộ phận quan hệ công chúng với du khách, với truyền thông (báo chí, truyền hình...), hợp tác với các công ty lữ hành du lịch.

Việc liên kết, phối hợp giữa các bảo tàng, khu di tích để phát huy sức mạnh, hiệu quả truyền thông, quảng bá là hết sức cần thiết để thu hút khách tham quan, đồng thời nâng cao vị thế của hệ thống bảo tàng và di sản của Việt Nam.

Buổi giao lưu, tọa đàm trao đổi kinh nghiệm chủ đề xu hướng “Trưng bày, truyền thông qua tiếp cận một số bảo tàng trên thế giới” đã giúp cán bộ, nhân viên bảo tàng trong quân đội có một cách tiếp cận đa chiều, gợi mở hướng đi mới hiệu quả, phù hợp với xu thế phát triển của xã hội./.


Nguồn: Phương Thảo
27-05-2019
Các bài viết gần đây
Các bài viết cùng chuyên mục
s