Tỉn Keo – nơi Chủ tịch Hồ Chí Minh đưa ra những chỉ đạo quan trọng dẫn đến thắng lợi của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp (Phần 1)


14-09-2018
Tỉn Keo là nơi đã chứng kiến những hoạt động và chỉ đạo quan trọng của Chủ tịch Hồ Chí Minh dẫn đến thắng lợi của công cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp. Trang tin điện tử Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam trân trọng giới thiệu với quý độc giả bài viết để tìm hiểu thêm về di tích này.

Việt Bắc là vùng núi hiểm trở gồm các tỉnh Cao Bằng, Bắc Kạn, Lạng Sơn, Thái Nguyên, Tuyên Quang, Hà Giang. Với địa thế “tiến khả dĩ công, thoái khả dĩ thủ”, các huyện Định Hóa, Đại Từ, Phú Lương (Thái Nguyên), huyện Sơn Dương, Yên Sơn, Chiêm Hóa, Nà Hang (Tuyên Quang) và Chợ Đồn, Chợ Rã (Bắc Kạn) được chọn làm An toàn khu của Trung ương - nơi Chủ tịch Hồ Chí Minh, Trung ương Đảng, Chính phủ, Bộ Tổng tư lệnh lãnh đạo cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược (1946-1954). Trong đó, Định Hóa là trung tâm của an toàn khu.

Toàn quốc kháng chiến bùng nổ, Trung ương Đảng, Chính phủ, Chủ tịch Hồ Chí Minh cùng các cơ quan nhà nước trở lại Việt Bắc. Tối ngày 1/4/1947, Chủ tịch Hồ Chí Minh đến ở làng Xảo, xã Hợp Thành thuộc châu Tự Do, tỉnh Tuyên Quang. Để đảm bảo bí mật, những ngày sau đó Bác đã thay đổi một vài chỗ ở. Tối ngày 19/5/1947 - đêm sinh nhật lần thứ 57, Bác di chuyển địa điểm mới. Sáng sớm ngày 20/5/1947, Bác đến thôn Điềm Mặc, xã Thanh Định, huyện Định Hóa, tỉnh Thái Nguyên. Đây là địa điểm đầu tiên trong hàng chục địa điểm mà Bác Hồ đã ở và làm việc tại An toàn khu Định Hóa trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp (1946-1954). Trong số các địa điểm Bác đã ở và làm việc có lán Tỉn Keo thuộc xóm Nà Lọm, xã Phú Đình, huyện Định Hóa.

Tỉn Keo nằm dưới chân Đèo De, nó còn được gọi là Khuôn Tát ngoài, ở đây có ngọn đồi nhỏ gọi là đồi Tỉn Keo. Trên đồi, ngoài lán ở của Bác và lực lượng bảo vệ, còn có lán họp, có chòi gác, đường hào thoát xuống chân đồi, bếp ăn được bố trí bí mật để khi nấu không có khói. Nơi đây đáp ứng đầy đủ các yêu cầu về giữ bí mật và công tác dân vận, hội tụ đủ các tiêu chí của Bác khi giao nhiệm vụ cho các đồng chí giúp việc tìm địa điểm đặt cơ quan:

Trên có núi, dưới có sông

Có đất ta trồng, có bãi ta vui

Tiện đường sang Bộ Tổng

Thuận lối tới Trung ương

Nhà thoáng, ráo, kín mái

Gần dân không gần đường.


Lán Tỉn Keo - Ảnh ATK Thái Nguyên.

Từ Tỉn Keo ngược lên khoảng 800m là lán Khuôn Tát, lên chừng hai cây số nữa đến đồi Nà Đình, đây là những nơi Bác đã ở và làm việc, vượt Đèo De sang Tân Trào chưa đầy một giờ đồng hồ. Gần nơi làm việc của Bác ở Tỉn Keo còn có nơi ở và làm việc của Tổng Bí thư Trường Chinh ở Nà Mòn, của Phó Thủ tướng Phạm Văn Đồng ở đồi Thẩm Khen, đều thuộc xã Phú Đình.

Chiến thắng Việt Bắc Thu - Đông năm 1947 tạo ra bước ngoặt của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp. Nó củng cố niềm tin vào thắng lợi cuối cùng, làm thất bại hoàn toàn kế hoạch “đánh nhanh, giải quyết nhanh” của thực dân Pháp. Mặc dù cuộc tấn công lên Việt Bắc bị thất bại, song quân Pháp vẫn tăng cường thả biệt kích, Việt gian nhằm phát hiện, chỉ điểm để máy bay ném bom những nơi nghi ngờ có cơ quan kháng chiến, nơi ở và làm việc của Chủ tịch Hồ Chí Minh và các đồng chí lãnh đạo của Đảng, Chính phủ.

Để bảo đảm an toàn tuyệt đối cho Bác ở an toàn khu, công tác bảo vệ được tăng cường thêm lực lượng từ Bộ Quốc phòng, Nha Công an. Nơi ở của Bác cũng luôn được thay đổi. Các cuộc họp, những chuyến đi công tác, hay di chuyển đến một vị trí mới của Bác phần lớn được thực hiện vào chiều tối hoặc ban đêm. Trong năm 1948, Bác đã thay đổi nhiều nơi ở Định Hóa (Thái Nguyên), ở Chợ Đồn (Bắc Kạn), ở Tân Trào (Tuyên Quang). Trong đó, địa điểm ở Tỉn Keo được Bác ở và làm việc hai lần, đó là thời gian giữa năm 1948 và cuối năm 1953. Trong thời gian ở Tỉn Keo, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã có những hoạt động, những chỉ đạo quan trọng dẫn đến thắng lợi của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược.

Lần ở thứ nhất: Từ ngày 25/5/1948 đến ngày 12/9/1948.

Trong thời gian hơn 3 tháng ở Tỉn Keo, Người đã có nhiều chỉ đạo quan trọng nhằm xây dựng, củng cố chính quyền cách mạng, xây dựng các lực lượng vũ trang, khối đại đoàn kết dân tộc góp phần quan trọng vào sự nghiệp kháng chiến, kiến quốc. Có thể điểm ra một số hoạt động và chỉ đạo của Bác như sau:

1. Ngay từ buổi sáng đầu tiên ở Tỉn Keo, Bác dự Hội nghị Đảng đoàn bàn về các vấn đề thi đua ái quốc, thái độ đối với bọn bù nhìn tay sai, chế độ công chức mới, vấn đề phong quân hàm Đại tướng cho đồng chí Võ Nguyên Giáp và quân hàm cấp tướng cho một số đồng chí khác. Buổi tối, trong cuộc họp với Ban Vận động thi đua ái quốc, Người phát biểu chỉ đạo nói rõ về mục đích của phong trào thi đua ái quốc; cách thức thi đua; kế hoạch thi đua và hệ thống tổ chức thi đua. Sau đó, ngày 1/6/1948, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã ký sắc lệnh số 195 thành lập Ban Vận động thi đua ái quốc Trung ương.


Các thành viên Hội đồng Chính Phủ chụp ảnh kỷ niệm sau buổi Lễ phong tướng chiều ngày 28/5/1948 - Ảnh TL BTLSQSVN.

2. Ngày 27 và 28/5/1948, Bác khai mạc và chủ trì phiên họp của Hội đồng Chính phủ, Người đã đọc bản báo cáo quan trọng nhận định về tình hình thế giới và trong nước, về âm mưu của thực dân Pháp và bọn bù nhìn. Buổi chiều ngày 28/5/1948, Bác chủ trì lễ phong quân hàm Đại tướng cho đồng chí Võ Nguyên Giáp và quân hàm cấp tướng cho một số đồng chí khác. Đây là sự kiện quan trọng, đánh dấu sự phát triển, trưởng thành của Quân đội nhân dân Việt Nam. Trong hồi ký của mình, Đại tướng Võ Nguyên Giáp đã ghi: Buổi lễ được tiến hành trong một căn nhà gỗ, phên nứa, lợp tranh, bên bờ suối Khuôn Tát. Tham dự buổi lễ có cụ Bùi Bằng Đoàn - Trưởng ban Thường trực Quốc hội và toàn thể cán bộ Chính phủ. Trong không khí trang nghiêm, Bác bước tới bàn thờ Tổ quốc tay cầm tờ sắc lệnh gọi đồng chí Võ Nguyên Giáp ra đứng bên cạnh. Mọi người chờ đợi nhưng chẳng thấy Bác nói gì, chỉ thấy Bác cầm khăn mùi xoa thấm nước mắt, ai nấy đều xúc động. Một lát sau, Bác mới cất giọng trầm trầm: Các cụ ta qua bao thế hệ chiến đấu cho độc lập mà không thành, nhắm mắt chưa thấy được dân tộc tự do. Chúng ta may mắn hơn, nhưng còn phải bao nhiêu hy sinh cố gắng. Hôm nay, việc phong tướng cho chú Giáp và các chú khác cũng là kết quả của bao nhiêu hy sinh, chiến đấu của đồng bào, đồng chí. Chúng ta phải cố gắng, phải quyết giành cho được độc lập, tự do cho thỏa lòng những người đã khuất. Sau đó Bác trao tờ sắc lệnh cho Đại tướng Võ Nguyên Giáp. Về sự kiện này, sau đó có nhà báo Pháp phỏng vấn Chủ tịch Hồ Chí Minh:

Thưa Chủ tịch, tôi xin chúc mừng Chủ tịch đã có thêm mấy vị tướng giúp việc. Nhân dịp này, xin Chủ tịch cho biết dựa trên nguyên tắc nào mà phong chức tướng cho các vị chỉ huy?

Bác trả lời nhà báo Pháp thật hóm hỉnh:

Tôi xin cảm ơn ông về lời chúc mừng. Còn nguyên tắc phong tướng thì cũng giản đơn. Chúng tôi đánh du kích chống thực dân Pháp nên cũng phong hàm quân đội một cách du kích. Ví dụ, một cán bộ quân đội nào đánh thắng một quan ba Pháp thì chúng tôi phong đồng chí ấy làm quan ba. Theo nguyên tắc này, mà chắc ông cũng phải cho là hợp lý, thì đồng chí Võ Nguyên Giáp của chúng tôi đáng lẽ phải được phong mấy lần đại tướng và đô đốc, vì đã đánh thắng nhiều tướng và đô đốc Pháp.

Trong tháng 5/1948, Người còn gửi thư cho Trường lục quân Trần Quốc Tuấn và ký ban hành các sắc lệnh tái lập Nha Thống kê Bộ Kinh tế, sắc lệnh cấm buôn bán, chuyên chở và tàng trữ có tính chất buôn bán các xa xỉ phẩm ngoại hóa; sắc lệnh thành lập Ủy ban bảo vệ đê điều tại các liên khu, tỉnh, huyện, xã.

3. Trong tháng 6/1948, Bác chủ trì và tham dự nhiều cuộc họp của Chính phủ, đảng đoàn như: Hội nghị cán bộ tuyên truyền báo chí của Việt Bắc; Hội nghị Đảng đoàn Chính phủ; Hội đồng liên bộ; dự lễ kỷ niệm 1000 ngày Toàn quốc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược và lễ phát động thi đua ái quốc.

Ngày 11/6/1948, Người ra Lời kêu gọi thi đua ái quốc với mục đích: Diệt giặc đói khổ, diệt giặc dốt nát, diệt giặc ngoại xâm. Dựa vào lực lượng và tinh thần của nhân dân để mưu cầu hạnh phúc cho nhân dân. Khẩu hiệu thực hiện là: “Toàn dân kháng chiến, toàn diện kháng chiến”. Mỗi người dân Việt Nam, bất kỳ già, trẻ, gái, trai; bất kỳ giàu, nghèo, lớn, nhỏ đều phải trở thành một chiến sĩ đấu tranh trên một mặt trận quân sự, kinh tế, chính trị, văn hóa.

(Còn nữa)./.


[1] Phó Trưởng phòng Trưng bày – Tuyên truyền, Bảo tàng LSQS Việt Nam.


Nguồn: Thiếu tá, ThS Nguyễn Tiến Dũng[1]
14-09-2018
Các bài viết gần đây
Các bài viết cùng chuyên mục
s