Công tác xây dựng Đảng trong trại giam tù binh Phú Quốc (1967-1973)


02-02-2018
Cũng giống như nhiều nhà tù khác, trại giam tù binh Phú Quốc là nơi giam giữ các tù binh cộng sản Việt Nam, đồng thời cũng là nơi ghi dấu những chiến công và đấu tranh anh dũng thầm lặng của các phạm nhân nơi đây.

Có một điều hết sức đặc biệt là, dù trong lao tù nhưng các chiến sĩ tù binh vẫn tổ chức được các tổ chức Đảng trong từng phân khu trại giam để nhà tù vừa trở thành nơi học tập, vừa trở thành nơi đấu tranh, rèn luyện thử thách tôi luyện phẩm chất đạo đức của người chiến sĩ cách mạng. Công tác xây dựng Đảng, phát triển đảng viên ở nhà tù Phú Quốc là một thành công điển hình cho công tác tổ chức lãnh đạo và sinh hoạt Đảng trong các trại giam.

Trại giam tù binh Phú Quốc được chính thức hoạt động vào ngày 6/7/1967 trên một diện tích khoảng 400 héc-ta dọc hai biên Lộ 46, tại xã Dương Tơ (nay là xã An Thới), ở cực Nam đảo Phú Quốc, tỉnh Kiên Giang. Trại giam Phú Quốc do Mỹ và tay sai xây dựng để giam giữ tù binh cộng sản Việt Nam từ các trại giam tù binh trong đất liền đưa ra và giam giữ tất cả hạ sĩ quan và sĩ quan chúng phát hiện lọc ra. Toàn trại giam có 12 khu, mỗi khu có 4 phân khu, mỗi phân khu có 9 phòng. Ngoài 9 phòng dành cho tù binh ở, còn có 2 phòng nằm ngang, song song phía trước, trong đó có 1 phòng để khi cần gọi tù binh đến thẩm vấn, phạt vạ hoặc làm biệt giam trong phân khu.

Âm mưu của Mỹ khi xây dựng trại giam là nhằm hủy diệt thể xác và tinh thần của tù binh, giết chết càng nhiều càng tốt những người cộng sản. Để thực hiện âm mưu đó, chúng dùng những hình thức tra tấn hết sức da man như: đóng đinh vào người, ném người vào chảo nước sôi, dung que sắt nướng đỏ đâm qua thịt… Tuy nhiên, những hình thức tra tấn không hề làm lung lay những chiến sĩ tù binh cách mạng. Họ vẫn hiên ngang chiến đấu và tổ chức thành một khối thống nhất do Đảng Lao động Việt Nam lãnh đạo (nay là Đảng Cộng sản Việt Nam).

Những phạm nhân là đảng viên khi mới bị bắt giam vào phân khu đã nhanh chóng tìm hiểu nhau, tập hợp thành chi bộ, đảng bộ và đặt ngay kế hoạch tập hợp, giáo dục quần chúng để đấu tranh. Mục đích của việc tổ chức Đảng trong trại giam là để lãnh đạo quần chúng đấu tranh bảo vệ quyền lợi của mình, bảo vệ lực lượng cách mạng trước sự đàn áp của địch.


Trại giam Phú Quốc - Ảnh Internet.

Về cách tổ chức Đảng trong trại giam:

Do các phân khu ở cách ly nhau nên các đảng bộ cũng được tổ chức riêng trong từng phân khu chứ không có quan hệ lãnh đạo, chỉ đạo đối với các phân khu khác. Do đó, không có ban lãnh đạo hoặc một cán bộ nào đó lãnh đạo chung tất cả các đảng bộ trong trại giam. Tuy nhiên, các cán bộ đảng viên khi chưa bị bắt giam đã được trang bị học thuyết Mác-Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh, hiểu nguyên tắc tổ chức sinh hoạt Đảng… nên có sự hiểu biết gần giống nhau. Mặc dù không có một chỉ đạo thống nhất nhưng do có lập trường, tư tưởng, quan điểm giống nhau nên các cuộc đấu tranh trong tù đều diễn ra với những nội dung, hình thức, phương pháp giống nhau.

Tiêu chuẩn đảng viên được tập hợp vào tổ chức Đảng:

Đảng viên được tập hợp trước tiên là những người trước khi vào tù đã được vào Đảng. Tuy nhiên, khi được tập hợp phải qua xác minh lý lịch. Việc xác minh được làm hết sức cẩn trọng để tránh tập hợp nhầm những người đầu hàng, làm tay sai cho địch. Ví như: Trước khi bị bắt là cán bộ gì, cấp bậc, địa phương nào, có thật sự là đảng viên không? Người đó bị địch bắt trong hoàn cảng nào? Khi bị địch bắt có khai báo gì gây thiệt hại cho cách mạng không? Khi vào trại giam có tham gia đấu tranh chống địch không? Có đoàn kết, gương mẫu trong đấu tranh không?… Đạt được những tiêu chuẩn đó mới được tập hợp vào tổ chức Đảng.

Việc tập hợp thành tổ chức Đảng trong phân khu trại giam có nhiều phức tạp và phải có nhiều thời gian. Tập hợp đảng viên tiến hành theo cách xâu chuỗi. Nhiều khi, anh em từ các trại giam ở đất liền ra hoặc từ các phân khu của trại giam Phú Quốc đến mang theo cả tổ chức Đảng của các nơi đó nên rất nhanh chóng hình thành một tổ chức thống nhất. Tiêu chuẩn số một là phải tuyệt đối trung thành với Đảng, với Tổ quốc và nhân dân. Người được bầu vào cấp ủy chi bộ hoặc Đảng ủy không nhất thiết là người có cấp bậc cao hơn ở ngoài đời mà là người đạt ở mức độ cao tiêu chuẩn đó. Những người là đảng viên nhưng khi bị bắt có sai phạm nặng không được tập hợp sinh hoạt Đảng. Nhưng nếu có tinh thần chiến đấu chống địch thì chi bộ phân công người quan hệ đơn tuyến, truyền đạt chủ trương của Đảng ủy trong phân khu để cùng nhau đấu tranh vì những mục tiêu chung.

Nguyên tắc tổ chức Đảng:

Cũng giống như ở ngoài, tổ chức Đảng trong trại giam cũng tổ chức theo nguyên tắc tập trung dân chủ. Cấp ủy chi bộ do anh em bí mật cử ra. Đảng ủy do các Bí thư chi bộ bí mật cử. Việc thành lập Đảng ủy tùy cơ ứng biến. Những chủ trương lãnh đạo sinh hoạt trong phân khu đều được bàn bạc và thông qua theo đa số. Các nghị quyết của Đảng ủy được đảng viên lãnh đạo quần chúng chấp hành tốt. Tuy nhiên, tình hình trong phân khu hết sức phức tạp, địch luôn dùng nhiều trò khiêu khích tù binh, nếu tù binh không hiểu thấu đáo âm mưu và thủ đoạn của địch, có những hành động vượt ngoài tầm kiểm soát của Đảng ủy, chi ủy thì sẽ gây ra những tổn thất không nhỏ.

Một nguyên tắc nữa cũng được tù nhân tuân thủ một cách hết sức nghiêm ngặt là nguyên tắc bí mật. Bí mật về tổ chức, về con người, ngăn cách triệt để, tránh những tò mò không cần thiết.

Để dẹp các phong trào đấu tranh của tù binh, phá các Đảng ủy, quân địch đã dùng nhiều biện pháp để diệt các cán bộ lãnh đạo hoặc cách ly với tù binh. Chúng thường xuyên chuyển đổi phân khu, cài mật báo vào để tìm người lãnh đạo, bắt những người nghi ngờ vào các biệt giam, vào khu biệt lập. Một biện pháp khác là chúng bắt anh em tù binh đưa ra phòng giám thị hoặc lên Ban an ninh đánh đập hết sức dã man[1] để truy tìm Đảng ủy và cán bộ lãnh đạo. Phần lớn các anh em dũng cảm chịu đựng. Tuy nhiên, cũng có một số người không chịu nổi đòn roi nên đã khai báo với địch nên các Đảng bộ cũng bị tổn thất.


Dù trong lao tù nhưng các chiến sĩ tù binh vẫn tổ chức được các tổ chức Đảng trong từng phân khu trại giam - Ảnh Internet.

Hệ thống tổ chức Đảng trong trại giam:

Trong trại giam Phú Quốc, mỗi phân khu tổ chức một Đảng bộ độc lập. Đó là tổ chức cơ sở của Đảng do Đảng ủy hoặc Liên chi ủy lãnh đạo. Dưới đó là các chi bộ trực thuộc. Có hai quan điểm khác nhau dẫn đến thành lập chi bộ theo đơn vị khác nhau và hình thành các Đảng ủy, Liên chi ủy riêng rẽ trong phân khu.

Quan điểm thứ nhất cho rằng: nên tổ chức chi bộ theo phòng ở. Chi bộ lãnh đạo các mặt trong phòng, cắt đặt công việc theo sự phân công chung. Khi tình hình căng thẳng, địch cấm đi lại giữa các phòng vào ban đêm trong giờ giới nghiêm, nếu có việc gì xảy ra, chi ủy, chi bộ kịp thời lãnh đạo quần chúng đấu tranh với địch. Trên chi bộ phòng là Đảng ủy phân khu, lãnh đạo các mặt trong toàn phân khu.

Quan điểm thứ hai cho rằng nên tổ chức chi bộ theo địa phương, từng tỉnh hoặc một số tỉnh và trên đó là Đảng ủy hoặc Liên Chi ủy theo vùng chiến thuật. Quan điểm này cho rằng: tổ chức như thế dễ nắm được lý lịch của anh em cùng địa phương với mình, ít sợ tập hợp nhầm. Thường thường, anh em từ các trại giam ra đất liền mang theo cả tổ chức chi bộ, Đảng ủy vùng chiến thuật và giữ mãi tổ chức đó. Khi bị xé lẻ đi các phân khu, anh em lại quan hệ với các tổ chức Đảng địa phương vùng đã ra các đợt khác để tập hợp thành Đảng ủy vùng[2]. Vì tổ chức theo vùng nên trong phân khu có đến 3-4 Đảng ủy hoặc Liên chi ủy vùng và trong một phòng có đảng viên của nhiều chi bộ theo tỉnh, theo vùng. Các chi bộ, đảng viên lại nằm ở nhiều phòng khác nhau, muốn liên lạc với nhau cũng không đơn giản. Trong khi đó, nếu tổ chức theo phòng thì mỗi phân khu chỉ có một Đảng ủy hoặc Liên chi ủy và mỗi phòng chỉ có một chi bộ, rất tiện trong việc lãnh đạo.

Những người theo hai quan điểm trên tranh luận với nhau ở tất cả các phân khu. Có một số nơi như phân khu biệt lập 8 thống nhất tổ chức Đảng theo đơn vị hành chính, theo phòng. Còn một số phân khu không thống nhất quan điểm nên mỗi vùng có một hệ thống tổ chức riêng với một Đảng ủy và nhiều chi bộ. Do đó, trong một phân khu có đến 3-4 Đảng ủy hoặc Liên chi ủy vùng và một Đảng ủy phòng, trong mỗi phòng có đảng viên của nhiều chi bộ theo từng tỉnh và theo phòng. Tổ chức như thế rất bất tiện, nhưng vì không thống nhất quan điểm nên không thống nhất về mặt tổ chức được. Tổ chức không thuận lợi, nhiều khi không kịp thời đối phó với địch và cũng có khi cũng không phải hoàn toàn thống nhất về chủ trương, hành động. Ẩn trong việc bất đồng quan điểm về tổ chức còn ẩn chứa tư tưởng địa phương chủ nghĩa, bè phái, cá nhân, cơ hội…

Ngoài ra, còn một số người tổ chức những chi bộ riêng lẻ, không gia nhập Đảng bộ nào. Những chi bộ đó, trên thực tế rất ít đấu tranh chống địch.

Công tác phát triển đảng viên trong trại giam:

Thủ tục kết nạp Đảng cũng được tiến hành từng bước chặt chẽ. Trước tiên là khâu thẩm tra lý lịch, sau đó thẩm tra trường hợp bị bắt, bị thẩm vấn và thái độ đối với địch trong trại giam. Sau đó, chi bộ cử người kèm cặp, giúp đỡ, qua thử thách và cho học một lớp theo chương trình dành cho đối tượng Đảng. Khi các mặt đã đạt, tổ Đảng họp thông qua, cử hai người giới thiệu vào Đảng rồi chi ủy thông qua và đề nghị Đảng ủy ra quyết định kết nạp vào Đảng. Thời gian dự bị tính theo điều lệ Đảng. Ngoài ra, Đảng ủy cũng quyết định chuyển chính thức những đảng viên dự bị kết nạp từ bên ngoài hoặc kết nạp trong tù mà đủ tiêu chuẩn trở thành đảng viên chính thức.


Trại giam có diện tích lên tới 400 héc-ta - Ảnh Internet.

Vấn đề sinh hoạt Đảng trong trại giam:

Việc sinh hoạt Đảng trong trại giam Phú Quốc được tiến hành và chấp hành nghiêm túc. Tổ Đảng nửa tháng họp một lần, chi ủy và Đảng ủy mỗi tháng họp một lần để có chủ trương đấu tranh kịp thời. Nội dung các buổi sinh hoạt cũng khá phong phú mà trọng tâm là công tác giáo dục chính trị, lãnh đạo tư tưởng đảng viên và quần chúng giữ vững lòng yêu nước, nâng cao ý chí, tinh thần đấu tranh đòi cải thiện cuộc sống, chống khủng bố, chống dụ dỗ và cưỡng ép chiêu hồi, củng cố niềm tin vào thắng lợi cuối cùng của dân tộc dưới sự lãnh đạo của Đảng. Các buổi sinh hoạt cũng đặc biệt nhấn mạnh tình đoàn kết giữa anh em trong tù để đảm bảo sức mạnh chiến đấu chống quân thù.

Trong tù không đặt vấn đề đóng đảng phí vì không có ai có tiền và tiền cũng không có ý nghĩa quá quan trọng trong lao tù.

Các tổ chức quần chúng trong trại giam:

Tổ chức Đoàn đóng vai trò rất tích cực trong đấu tranh với địch, nhất là trong việc diệt ác phá kềm cũng như trong công tác bảo vệ tổ chức Đảng trong trại giam. Trong đấu tranh với địch, khi bị bắt, nhiều đoàn viên bị đánh đập hết sức dã man nhưng anh em vẫn chịu đựng, không khia báo. Với thành tích đấu tranh dũng cảm, nhiều đoàn viên được kết nạp vào Đảng ngay trong trại giam

Ngoài ra, ở các phân khu còn tổ chức tổ trung kiên gồm những người tốt ngoài Đảng, tổ chức đồng hương từng tỉnh… để mọi người có chỗ dựa về mặt tinh thần, dưới sự lãnh đạo của Đảng cùng nhau sát cánh chiến đấu với quân thù.

Như vậy, có thể thấy rằng, công tác xây dựng Đảng trong trại giam Phú Quốc được các cán bộ, chiến sĩ tù binh cộng sản tổ chức hết sức chặt chẽ, tạo thành một hệ thống chỉnh thể, thống nhất từ trên xuống. Dù bị kềm kẹp, khủng bố hết sức dã man nhưng anh em vẫn tổ chức thành những Đảng bộ, chi bộ và nhiều tổ chức quần chúng khác, thường xuyên giáo dục, nhằm nâng cao trình độ văn hóa, kiến thức, nhất là trình độ chính trị để củng cố lòng yêu nước, ý chí chiến đấu và lãnh đạo anh em tù binh đấu tranh… Nhờ sự giáo dục, lãnh đạo của Đảng ở trong lao tù, nhiều anh em khi được ra khỏi trại đã trở thành những cán bộ cốt cán đem những kinh nghiệm, tài năng của mình cống hiến cho cách mạng. Công tác xây dựng Đảng trong trại giam nói chung và công tác xây dựng Đảng trong trại giam Phú Quốc nói riêng đã góp một phần không nhỏ vào thắng lợi chung của dân tộc.


[1] Theo Trần Văn Kiêm, Trại giam tù binh Phú Quốc-Những trang sử đẫm máu 1967-1973, Nxb Tổng hợp thành phố Hồ Chí Minh, 2014, tr.166.

[2] Theo Trần Văn Kiêm, Trại giam tù binh Phú Quốc-Những trang sử đẫm máu 1967-1973, Nxb Tổng hợp thành phố Hồ Chí Minh, 2014, tr.167.


Nguồn: Thanh Huyền, Đức Thắng - Hệ 6, Học viện Chính trị
02-02-2018
Các bài viết gần đây
Các bài viết cùng chuyên mục
s