Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam với việc trưng bày và giới thiệu về cuộc Khởi nghĩa Lam Sơn (1418-1427) - Phần 1


09-10-2018
Tại Hội thảo khoa học “Khởi nghĩa Lam Sơn (1418-1427) - Giá trị lịch sử và hiện thực” do Viện Lịch sử Quân sự Việt Nam tổ chức tại Hà Nội (ngày 28/9/2018), Trung tá. ThS Mai Thị Ngọc – Giám đốc Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam có tham luận với chủ đề: Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam với việc trưng bày và giới thiệu về cuộc Khởi nghĩa Lam Sơn (1418-1427). Trang tin điện tử Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam trân trọng giới thiệu quý độc giả phần một của bài tham luận này.

Với vị trí, ý nghĩa to lớn của cuộc khởi nghĩa Lam Sơn trong tiến trình lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc Việt Nam, tại Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam, trong hệ thống trưng bày thường xuyên, phần trưng bày về Lịch sử quân sự từ thời đại Hùng Vương - An Dương Vương đến trước năm 1930 dành một phần nội dung trưng bày về cuộc khởi nghĩa Lam Sơn (1418-1427). Đây là một trong những điểm nhấn của phòng trưng bày, thu hút sự quan tâm của công chúng đến nghiên cứu, tham quan học tập.

Với khoảng hơn 50 hiện vật là các loại vũ khí có niên đại thế kỷ XIV-XV đang được Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam lưu giữ, được lựa chọn hơn 20 hiện vật tiêu biểu, cùng với một số hình ảnh, tư liệu, tài liệu khoa học trưng bày giới thiệu một cách khái quát về cuộc khởi nghĩa Lam Sơn.


Một góc trưng bày về cuộc Khởi nghĩa Lam Sơn (1418-1427). Ảnh BTLSQSVN.

Mở đầu trưng bày về cuộc khởi nghĩa Lam Sơn là 4 câu thơ trích trong Bình Ngô đại cáo do Nguyễn Trãi viết sau khi khởi nghĩa thắng lợi: “Từ Đinh, Lý, Trần bao đời xây nền độc lập/ Cùng Hán, Đường, Tống, Nguyên đều chủ một phương/ Tuy mạnh yếu có lúc khác nhau/ Song hào kiệt đời nào cũng có...”. Đây là tài liệu khoa học nhằm chuyển tới công chúng tham quan thông điệp của cuộc khởi nghĩa, khẳng định chủ quyền lãnh thổ quốc gia Đại Việt hàng nghìn năm về trước và tinh thần yêu nước, truyền thống chống giặc ngoại xâm, không chịu khuất phục trước kẻ thù xâm lược đã có từ lâu đời của dân tộc Việt. Thắng lợi của cuộc khởi nghĩa Lam Sơn do Lê Lợi khởi xướng là tất yếu lịch sử.

Tiếp đến là tổ hợp trưng bày riêng giới thiệu về trận phục kích của nghĩa quân Lam Sơn tại ải Chi Lăng (Lạng Sơn), đánh thiệt hại nặng đội quân viện binh do Liễu Thăng chỉ huy vào đầu tháng 10-1427. Phần trưng bày còn có các loại vũ khí thế kỷ XIV-XV như: súng lệnh (bằng đồng), kiếm, giáo (bằng sắt) và một số đạn đá. Đây là những loại vũ khí có niên đại cùng thời với cuộc khởi nghĩa Lam Sơn được Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam sưu tầm ở Thanh Hóa, nơi nghĩa quân Lam Sơn chiến đấu chống lại kẻ thù xâm lược.

Với khoảng không gian 25m2 trưng bày về cuộc khởi nghĩa Lam Sơn, trong tổng diện tích 200m2 trưng bày về Lịch sử quân sự thời đại Hùng Vương An - Dương Vương đến trước năm 1930, kết hợp với các thủ pháp trưng bày tạo điểm nhấn tái hiện cảnh quan lịch sử bằng tổ hợp không gian trưng bày đã làm nổi bật cuộc khởi nghĩa Lam Sơn trong toàn bộ phần trưng bày Lịch sử quân sự Việt Nam giai đoạn trước năm 1930.


Diễn biến trận Chi Lăng – Xương Giang (8/10 – 3/11/1427). Ảnh BTLSQSVN.

Cùng với việc trưng bày về cuộc khởi nghĩa Lam Sơn, Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam đã có nhiều cố gắng trong sưu tầm tài liệu, hiện vật của cuộc khởi nghĩa để chuyển tải nội dung đến công chúng tham quan. Để giới thiệu về cuộc khởi nghĩa Lam Sơn, Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam hết sức chú trọng đến hoạt động tuyên truyền giới thiệu. Bảo tàng đã chỉ đạo phòng chức năng nghiên cứu nội dung lịch sử cuộc khởi nghĩa, kết hợp với tài liệu, hiện vật trưng bày, xây dựng nội dung giới thiệu cho khách tham quan đảm bảo được những nội dung cơ bản của cuộc khởi nghĩa như: Hội thề Lũng Nhai do Lê Lợi và 18 vị tướng lĩnh thân cận làm lễ tế cáo trời đất, kết nghĩa anh em, nguyện hợp sức đánh đuổi giặc Minh năm 1416; những năm đầu khởi nghĩa ở vùng Lam Sơn, Thanh Hóa (1418-1423); giai đoạn chuyển hướng chiến lược tiến công vào vùng Nghệ An, Tân Bình, Thuận Hóa (1424-1425); đặc biệt là các trận đánh ở Chi Lăng - Xương Giang, trận Tốt Động - Chúc Động, trận vây hãm thành Đông Quan buộc Vương Thông phải giảng hòa (1426-1427). Ngoài những nội dung lịch sử trên, nội dung giới thiệu về cuộc khởi nghĩa Lam Sơn còn tóm lược lại những nét tiêu biểu của nghệ thuật quân sự, tính nhân văn quân sự của Lê Lợi, Nguyễn Trãi đối với binh lính dưới quyền, đối với quân địch để chúng thua “trong danh dự” nhằm giữ được hòa bình lâu dài cho dân tộc.

Cùng với việc nghiên cứu biên tập nội dung giới thiệu về cuộc khởi nghĩa Lam Sơn, Bảo tàng xây chương trình giáo dục “Gắn kết việc học lịch sử của học sinh phổ thông với nội dung trưng bày Bảo tàng” nhằm đáp ứng nhu cầu học tập của đối tượng học sinh phổ thông. Để xây dựng chương trình giáo dục, Bảo tàng nghiên cứu nội dung môn học lịch sử của các cấp học phổ thông, trong đó cuộc khởi nghĩa Lam Sơn được sách Lịch sử lớp 7, lớp 10 đề cập đến. Lựa chọn các bài học về sự kiện lịch sử mà Bảo tàng có nội dung trưng bày để xây dựng nội dung và chương trình giáo dục cho phù hợp với nội dung học của học sinh. Sau đó, phối hợp với các trường học trên địa bàn Hà Nội đưa học sinh đến Bảo tàng tham quan. Việc làm này đã được các thầy cô giáo đánh giá cao, sát hợp với nội dung học môn lịch sử và hiệu quả thiết thực vì có tính trực quan. Các em học sinh cũng cảm thấy hứng thú hơn khi được học lịch sử trong bảo tàng thay bằng phải học “chay” trong nhà trường.

(Còn nữa)./.


Nguồn: Trung tá, ThS Mai Thị Ngọc – Giám đốc Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam
09-10-2018
Các bài viết gần đây
Các bài viết cùng chuyên mục
s