Đổi mới, nâng cao hiệu quả hoạt động Bảo tàng trong Quân đội hiện nay (Phần 1)


20-11-2017
Trong xu hướng toàn cầu hóa hiện nay, các quốc gia đều đang đứng trước những thử thách rất lớn trong việc bảo vệ bản sắc văn hóa dân tộc. Thực tế ấy khiến cho ngành bảo tàng nước ta nói chung, hệ thống bảo tàng Quân đội nói riêng phải không ngừng đổi mới, nâng cao hiệu quả hoạt động, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục lịch sử - văn hóa - truyền thống, một nội dung rất quan trọng trong giữ gìn, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc.

I. Ngành Bảo tàng trong Quân đội trước yêu cầu đổi mới, nâng cao hiệu quả hoạt động

Ngành bảo tàng quân đội là hệ thống các cơ quan chuyên môn có chức năng, nhiệm vụ nghiên cứu, sưu tầm, lưu giữ, bảo vệ các tài liệu, hiện vật, giáo dục, tuyên truyền, phổ biến các giá trị di sản văn hóa quân sự Việt Nam, góp phần giáo dục, phát huy truyền thống yêu nước, truyền thống của quân đội nhân dân Việt Nam. Hệ thống Bảo tàng Quân đội gồm có Bảo tàng Lịch sử Quân sự (LSQS) Việt Nam, trực thuộc Tổng cục Chính trị, là bảo tàng đầu ngành có chức năng, nhiệm vụ chỉ đạo, hướng dẫn nghiệp vụ cho các bảo tàng trong toàn quân; bảo tàng các Quân khu, Quân chủng, Tổng cục, Quân đoàn, Binh chủng do cơ quan chính trị (Cục Chính trị) quản lý, chỉ đạo. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng nói: “Bảo tàng Quân đội là một cuốn sử sống có tác dụng rất to lớn đến việc giáo dục truyền thống tốt đẹp của dân tộc ta cho người Việt Nam, nhất là thế hệ trẻ. Bảo tàng Quân đội còn giúp khách nước ngoài hiểu rõ về Việt Nam ta, về cuộc đấu tranh chính nghĩa của nhân dân ta. Vì vậy Bảo tàng phải tạo điều kiện tốt nhất để cho khách đến  tham quan”.

Trong những năm gần đây, hệ thống bảo tàng Quân đội đã nỗ lực đổi mới nâng cao chất lượng hoạt động, nhiều bảo tàng trở thành địa chỉ tham quan, học tập quen thuộc đối với cán bộ, chiến sĩ toàn quân cũng như khách tham quan trong và ngoài nước. Không ngừng nâng cao hiệu quả hoạt động chuyên môn là nhiệm vụ trọng tâm mà các bảo tàng quân đội quan tâm. Hoạt động nghiên cứu, sưu tầm được tiến hành với nhiều hình thức khác nhau, nhiều bảo tàng từng bước tập trung nghiên cứu sưu tầm theo các chuyên đề; quy mô, phạm vi hoạt động cũng được mở rộng khắp trong cả nước, ở vùng biên giới, hải đảo nhằm khẳng định chủ quyền lãnh thổ của Việt Nam.


Không gian trưng bày ngoài trời của Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam.

Hệ thống trưng bày của các bảo tàng trong Quân đội đã có nhiều đổi mới, kể cả về nội dung và hình thức, tạo sự hấp dẫn với khách tham quan. Ngoài trưng bày theo biên niên, một số bảo tàng trưng bày theo chuyên đề… Cùng với trưng bày cố định, hệ thống bảo tàng Quân đội tổ chức nhiều cuộc triển lãm chuyên đề, để lại ấn tượng sâu sắc cho công chúng.

Cùng với sự phát triển của khoa học – công nghệ, hoạt động kiểm kê, bảo quản hiện vật của hệ thống bảo tàng Quân đội cùng từng bước được đổi mới. Nhiều bảo tàng đã ứng dụng công nghệ thông tin vào đăng ký, quản lý hiện vật. Đặc biệt, Bảo tàng LSQS Việt Nam đã xây dựng dự án Bảo tàng điện tử tương tác 3D tại vùng sâu vùng xa, vùng biên giới hải đảo, nơi cán bộ, chiến sĩ không có điều kiện đến tham quan Bảo tàng.

Trong bối cảnh hiện nay, hoạt động tuyên truyền của hệ thống bảo tàng Quân đội đã từng bước đổi mới, chủ động đào tạo, bồi dưỡng, tự đào tạo nâng cao kỹ năng và phương pháp tuyên truyền, đa dạng hóa các hình thức tuyên truyền, đồng thời phối kết hợp với hệ thống bảo tàng và di tích trên cả nước để thu hút khách tham quan. Bảo tàng LSQS Việt Nam, Bảo tàng Phòng không – Không quân, Bảo tàng Đường Hồ Chí Minh... đã không ngừng đẩy mạnh và kết nối với các công ty du lịch, giới thiệu Bảo tàng trên trang website của Bảo tàng (btlsqsvn.org.vn) và các phương tiện truyền thông đại chúng, nhờ vậy lượng khách hàng năm đến tham quan các bảo tàng đều tăng. Riêng Bảo tàng LSQS Việt Nam mỗi năm có từ 27 đến 30 vạn khách, năm 2016, Bảo tàng đã đón và phục vụ trên 40 vạn khách tham quan, trong đó có nhiều đoàn nguyên thủ quốc gia các nước. 


Đoàn công tác của Bảo tàng LSQS Việt Nam khảo sát trưng bày Sa bàn Chiến dịch Cánh đồng Chum – Xiêng Khoảng tại Bảo tàng Lịch sử Quân đội nhân dân Lào, tháng 5/2017.

Trong đời sống xã hội hiện nay, nhu cầu thưởng thức văn hoá và nhu cầu giải trí của cán bộ, chiến sĩ toàn quân cũng như của du khách đã thay đổi rất nhiều. Sự phổ cập của điện thoại thông minh cùng sự phát triển của mạng xã hội và các loại hình truyền thông đại chúng khiến cho nhu cầu hưởng thụ văn hóa đến với từng nhà, từng người. Nhiều nhu cầu văn hóa - giải trí được đáp ứng mà không cần bước ra khỏi nhà. Điều đó ảnh hưởng không nhỏ đến hoạt động của các thiết chế văn hóa “cứng”. Song tham quan bảo tàng vẫn là một nhu cầu không thể thiếu với số đông công chúng. Vấn đề là các bảo tàng có đủ sức hấp dẫn họ hay không? Ngay cả với cán bộ, chiến sĩ trong LLVT nhân dân, dù việc tham quan, học tập ở bảo tàng thường nằm trong kế hoạch của mỗi cơ quan, đơn vị, nhà trường nhưng cơ quan có trách nhiệm đặt ra yêu cầu ngày càng cao hơn với hoạt động này. Giờ đây, trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, các bảo tàng không còn đứng ngoài quy luật kinh tế thị trường nữa. Thực tế cho thấy, các đối tượng công chúng của hệ thống bảo tàng Quân đội hiện không còn chấp nhận những hình thức hoạt động dễ dãi, ít thông tin hoặc thông tin một cách hời hợt, thiếu hấp dẫn. 

Vì vậy, các bảo tàng trong hệ thống bảo tàng Quân đội phải không ngừng đổi mới kể cả trưng bày, tuyên truyền và các hoạt động dịch vụ khác nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của khách tham quan. Có như vậy mới thu hút được đông đảo công chúng đến với Bảo tàng./.

(Còn nữa)


Nguồn: Trung tá Mai Thị Ngọc - Phó Giám đốc Bảo tàng LSQS Việt Nam
20-11-2017
Các bài viết gần đây
Các bài viết cùng chuyên mục
BẢO VẬT QUỐC GIA
THƯ VIỆN Video
s