Ký ức về vị chỉ huy công tác hậu cần trong chiến dịch Điện Biên Phủ - Đặng Kim Giang


05-05-2019
Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam hiện lưu giữ bức ảnh tư liệu Bộ Chỉ huy kiêm Đảng ủy mặt trận Điện Biên Phủ tại Sở chỉ huy Mường Phăng in từ phim gốc mang số đăng ký P.1107. Từ trái sang phải: Chủ nhiệm Cung cấp Đặng Kim Giang, Chủ nhiệm Chính trị Lê Liêm, Tham mưu trưởng Hoàng Văn Thái, Tư lệnh kiêm Bí thư Võ Nguyên Giáp.

Tưởng là người phụ trách dân công

Để tìm hiểu về vị chỉ huy hậu cần mặt trận Điện Biên Phủ, chúng tôi đã tìm gặp lại những chiến sỹ tham gia chiến dịch. Người mà chúng tôi tìm là Đại tá Nguyễn Bội Giong và ông Đỗ Ca Sơn từng trực tiếp tham gia chiến dịch Điện Biên Phủ.  

Đại tá Nguyễn Bội Giong từng trực tiếp phục vụ Đại tướng Võ Nguyên Giáp (giai đoạn 1949-1951), sau về công tác tại Bộ Tổng tham mưu khẳng định đã thường xuyên gặp gỡ ông Giang trong những ngày tháng cam go nhất của chiến dịch Điện Biên Phủ. Ông kể rành rọt về sự kiện ngày 26/01/1954, tại cuộc họp Đảng ủy mặt trận, Đại tướng Võ Nguyên Giáp đưa ra “quyết định khó khăn nhất trong đời”: Thay đổi phương châm tác chiến từ “đánh nhanh, thắng nhanh” sang “đánh chắc, tiến chắc”  tại Sở Chỉ huy mặt trận ở Huổi He gần bản Nà Tấu và ra lệnh toàn mặt trận hoãn cuộc tiến công, các đơn vị lui về địa điểm tập kết xây dựng trận địa kiên cố để đánh dài ngày, tất cả lực lượng pháo binh kéo trở lại vị trí tập kết ban đầu.

Từ chuyện thay đổi cách đánh, ông Giong dẫn đến chuyện ông Đặng Kim Giang, Chủ nhiệm Hậu cần chiến dịch, Chủ nhiệm Tổng cục Cung cấp tiền phương. Ông Giong nhớ lại, khi nhận lệnh chuyển sang phương án tác chiến “đánh chắc, tiến chắc” có nghĩa là hậu cần phải đáp ứng nhu cầu của bộ đội trong 3 đêm 2 ngày sang một chiến dịch kéo dài cả vài tháng trời. Thế là cả một núi việc ập đến.


Bộ chỉ huy kiêm Đảng ủy mặt trận Điện Biên Phủ họp tại Sở Chỉ huy Mường Phăng. Từ trái sang phải: Chủ nhiệm Cung cấp Đặng Kim Giang, Chủ nhiệm Chính trị Lê Liêm, Tham mưu trưởng Hoàng Văn Thái, Tư lệnh kiêm Bí thư Võ Nguyên Giáp. (Ảnh tư liệu BTLSQSVN).

Điều hành hơn 33.000 dân công hỏa tuyến và thanh niên xung phong để vận chuyển hơn 20.000 tấn hàng hóa vượt hàng trăm ki lô mét đường núi dưới bom đạn, phục vụ cho gần 54.000 bộ đội chiến đấu trên một địa bàn rộng 120km2 là một nhiệm vụ tưởng như khó có thể làm được. Đây cũng là chiến dịch đầu tiên huy động hàng trăm xe ô tô làm lực lượng vận tải chủ lực. Phải tổ chức bố trí xăng dầu, trạm sửa chữa, cung tuyến vận tải, tổ chức kho, rải trạm vận tải, kết hợp với những phương thức vận chuyển cổ truyền như xe đạp thồ, hay sáng tạo mới như mở đường sông vận chuyển hàng, tổ chức các hình thức vận tải đa dạng mà người thời nay khó hình dung được. “Ông Giang bàn bạc với các cán bộ địa phương tổ chức huy động lương thực, thực phẩm tại chỗ. Cứ ngỡ là vùng núi, đồng bào dân tộc nghèo khổ rất khó huy động, nhưng kết quả lại rất tốt. Chỉ trong thời gian ngắn đã huy động được 6.000 tấn gạo thịt, hiệu quả rất cao vì không phải nuôi dân công dọc đường vận chuyển dài”, ông Giong kể lại.

Trong ký ức của ông Giong, Chủ nhiệm hậu cần Đặng Kim Giang là chỉ huy có bản lĩnh, tài đức, sáng tạo. “Chẳng thấy khi nào ông ấy phàn nàn. Khó mấy vẫn lặng lẽ làm. Vì phải bảo đảm hậu cần trải rộng trên khắp địa bàn nên ông ấy phải liên tục đi công tác... Mỗi khi gặp ông xuống từng đơn vị kiểm tra, chỉ đạo, thoạt trông cứ ngỡ là một đồng chí cán bộ phụ trách dân công. Chỉ huy Sở Hậu cần nằm gần tuyến vận chuyển, xa khỏi Sở Chỉ huy chiến dịch. Ngay tại Sở Chỉ huy cũng gắn với bộ phận của Ủy ban Hành chính Kháng chiến tỉnh Lai Châu. Làm thì phối hợp với đồng chí, nhân dân nhưng khi đi công tác thì lặn lội một mình. Khi ông đến Sở Chỉ huy, chào hỏi xong là vào bàn luận với ông Thành (đồng chí Hoàng Văn Thái, Tham mưu trưởng chiến dịch), rồi qua báo cáo anh Văn (đồng chí Võ Nguyên Giáp), xong lại một mình ra đi. Ông ấy không có thư ký giúp việc nên đi đâu cũng chỉ một mình...”, ông kể lại.

Chuyện này, chúng tôi còn được nghe đồng chí Việt, lái xe cho Chủ nhiệm hậu cần Giang kể lại. Rằng, để theo sát việc cung ứng hậu cần toàn chiến dịch trong điều kiện thông tin liên lạc khó khăn, địa bàn chiến trường trải rộng, nhiều ngày đêm đồng chí Việt phải lái xe đưa ông đi đốc chiến tại các cung đường giao thông, các kho đạn, bệnh viện dã chiến… bằng chiếc xe Jeep lấy được của địch. Vì quá mệt, hễ leo lên xe là ông Giang ngủ gà ngủ gật bất kể đường xóc, ngoằn nghèo lên dốc xuống đèo, mưa rừng hay nắng bụi. Xe mui trần, không có cửa, chú lấy dây buộc chặt ông vào ghế để thủ trưởng ngủ, chỉ tháo ra khi đến nơi hoặc khi bị máy bay tấn công.

Lo quân lương đạn dược… và cả vải liệm cho liệt sĩ

Người khách đặc biệt thứ hai là ông Đỗ Ca Sơn. Năm 1954, ông mới 23 tuổi, là chiến sĩ Trung đoàn 174, Đại đoàn 316, chiến đấu suốt 38 ngày đêm trên đồi A1.

Ông kể rằng: “Anh em chúng tôi truyền rằng trong chiến dịch Điện Biên Phủ, Đại tướng Võ Nguyên Giáp có ba người phó đều tài ba, như ba cánh tay, mà đều mạnh như cánh tay phải. Vì thế nên thắng lợi mới lớn đến vậy. Công lao của họ lớn lắm. Phải nói rõ điều này với mọi người”. Ông muốn nói những lời tri ân của mình, nói lên suy nghĩ của những người lính dưới chiến hào về những người phục vụ công tác hậu cần ở chiến dịch Điện Biên Phủ.

Ông nói rằng, chuyện hậu cần ở Điện Biên Phủ không chỉ là lo ăn, lo mặc.... “Mà trong trận đánh đồi A1, bộ đội ta thương vong nhiều quá. Bị thương thì phải có người tải về tuyến sau, còn anh em hy sinh thì phải khâm liệm rồi chôn cất tại chỗ. Chiến sỹ hậu cần không chỉ có lo cơm ăn, áo mặc, lo đạn dược mà phải lo bao thứ khác. Như lo đủ hàng vạn cuốc xẻng cho bộ đội đào hầm, đào hào vây lấn ròng rã suốt hai tháng trời, lo thuốc men cho thương binh  và phải lo chuẩn bị đủ cả vải liệm, lọ Penicillin cho liệt sĩ. Đây là cái lo đau đớn nhất. Nào ai dự trù được vải liệm mà chuẩn bị. Có đêm, đơn vị hàng trăm người hy sinh thì lấy đâu ra vải liệm, lọ Penicillin để ghi tên liệt sỹ bỏ vào trong đó để sau này tìm được tên tuổi, đơn vị. Nhờ có sự nỗ lực của lực lượng đảm bảo hậu cần dưới sự chỉ huy của ông Giang, anh em chiến sĩ chiến đấu trên đồi A1 không bị đói, chỉ đôi lần đứt bữa do địch đánh phá mà thôi. Tiêu chuẩn mỗi người được 1 kg gạo/ngày. Mỗi ngày anh nuôi chuyển đến hai nắm cơm to với hai miếng thịt lợn ướp muối, một ít cá mắm khô. Thế là tươm rồi. Nghĩ lại, chúng tôi biết ông Giang vất vả và khổ tâm lắm...”. Người lính già khóc nấc lên khiến chúng tôi không cầm được nước mắt./.


Nguồn: Trần Thanh Hằng
05-05-2019
Các bài viết gần đây
Các bài viết cùng chuyên mục
s