Nữ tướng vùng Yên Thế Hà Thị Quế (1921-2012)


10-03-2017
“Yên Thế lừng danh Hà Thị Quế/ Nhã Nam bất khuất đất anh hùng” . Hà Thị Quế là bí danh hoạt động cách mạng của bà Lương Thị Hồng, hậu duệ đời thứ 21 của Trang nguyên Lương Thế Vinh. Bà sinh năm 1921 tại xã Quỳnh Lưu, huyện Nho Quan, tỉnh Ninh Bình, trong một gia đình giàu truyền thống cách mạng và hiếu học.


Từ nhỏ, bà được đi học tại trường làng. Nổi tiếng là người thông minh, nhanh nhẹn nên bà được người chú họ - một trong những Đảng viên đầu tiên của tỉnh Ninh Bình nhận dạy dỗ về kiến thức cũng như lòng yêu nước và ý chí cách mạng.

Khi mới 14, 15 tuổi, bà đã tham gia làm công tác giao liên trong Hội cứu tế do người cha và chú ruột thành lập. Năm 17 tuổi, bà vừa tham gia phường cấy vừa làm Bí thư đoàn Thanh niên phản đế và Hội Phụ nữ phản đế rồi làm Bí thư Phụ nữ Cứu quốc ở xã. Sau đó, bà được cử đi học lớp quân sự của Xứ ủy Bắc Kỳ mở rộng. Năm 1941, Hà Thị Quế được kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương và được cử làm Bí thư chi bộ xã.

Năm 23 tuổi, bà được giao nhiệm vụ phụ trách quân sự hai huyện Yên Thế và Việt Yên và một phần huyện Lạng Giang (tỉnh Bắc Giang). Đây là hai trung tâm liên lạc nối liền các tỉnh từ Lạng Sơn, Cao Bằng, Bắc Ninh và là nơi có nhiều cơ quan đầu não của Trung ương đóng.

Nữ tướng vùng Yên Thế - Hà Thị Quế - Ảnh Internet.

Lúc này, thực dân Pháp điều Tri phủ mới là Tưởng Văn Trang từ Bắc Sơn, Lạng Sơn về cai quản phủ Yên Thế. Vừa mới đến nơi, tên này đã cho gọi Chánh tổng, nha lại đến ra lệnh: “Chúng ta là đàn ông, để thua đàn bà là không được. Tôi và các ông phải cùng nhau trị cho được tên “tướng Việt Minh đàn bà”, nếu không trị được sẽ đưa Nhật về diệt”.

Trong hồi ký của mình, bà viết: “Có hôm đội tự vệ bắt được một tên do thám, trong người có bức ảnh người phụ nữ quần chít ống, một bên đeo thanh kiếm, một bên đeo khẩu súng lục, trên hai vai có hai lá cờ. Tên do thám khai báo hắn đem theo tấm ảnh nữ tướng Hà Thị Quế của Việt Minh, tấm ảnh do Nhật phát cho bọn chúng với nhiệm vụ đi các nơi để tìm tung tích bà Quế. Nhật đặt giải hai vạn bạc Đông Dương để bắt bà Quế cho bằng được”.

Biết tin, Hà Thị Quế liền huy động thanh niên đi trinh sát. Với 1 khẩu súng lục và 3 khẩu súng trường, còn lại là súng kíp, mã tấu và kiếm, bà cùng các chiến sĩ phục kích ở 3 nơi, cách huyện gần 2 cây số, bắt sống tên Tri phủ rồi lập tòa án nhân dân để kết tội hắn.

Sau đó, bà tung tin Việt Minh sắp đánh phủ Yên Thế. Thanh niên, học sinh viết nhiều truyền đơn ca ngợi Việt Minh và thanh thế của cách mạng, nêu rõ sự sụp đổ của thực dân Pháp, sự tàn ác của phát xít Nhật. Các truyền đơn được viết tay, cuộn tròn như tổ sâu, buộc dây có hòn sỏi ném vào đồn địch.

Sau đó, bà chỉ huy lực lượng tự vệ chiến đấu bao vây con đường chính, cách huyện vài cây số. Gặp tên đội trưởng của đội lính 40 tên, bà thuyết phục chúng và dẫn đội vào cướp phủ, phá kho thóc chia cho vợ con binh lính.

Ngày 18/8/1945, bà Hà Thị Quế cùng ban lãnh đạo cách mạng tỉnh Bắc Giang tiến hành khởi nghĩa và giành chính quyền ở Phủ Lạng Thương.

Năm 1950, tại Đại hội Phụ nữ toàn quốc lần thứ I, bà được bầu vào Ban Thường vụ Trung ương Hội Phụ nữ cứu quốc, đồng thời tham gia Ban Chấp hành Hội Nông dân cứu quốc, Ban Chấp hành Nông thôn và là Phó Bí thư Ban Nông nghiệp Trung ương. Đại hội này đánh dấu sự thành công của Hà Thị Quế trong vai trò người tổ chức Đại hội. Đến Đại hội Phụ nữ toàn quốc lần thứ II, bà được cử làm Trưởng ban tổ chức Đại hội.

Tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ III của Đảng (năm 1960), bà được bầu vào Ban Chấp hành Trung ương Đảng và phụ trách Phó Trưởng ban Kiểm tra Trung ương Đảng. Năm 1961, tại Đại hội III của hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam, Hà Thị Quế được bầu làm Phó Chủ tịch Hội.

Bà Hà Thị Quế (giữa) trong buổi gặp mặt kỷ niệm 55 năm tổng tuyển cử đầu tiên.
 
Năm 1963, với tư cách là Phó Chủ tịch Liên đoàn Phụ nữ quốc tế, Trưởng đoàn Phụ nữ miền Bắc Việt Nam, Hà Thị Quế đã tham dự Đại hội Phụ nữ Quốc tế họp tại Mátxcơva (Liên Xô). Tại Đại hội, bà đã đọc tham luận tố cáo tội ác của đế quốc Mỹ. Nội dung tham luận có đoạn viết: “Chúng tôi là những người mẹ không bao giờ muốn đưa con mình vào vòng chiến tranh khói lửa. Chiến tranh đem lại chết chóc, đau khổ. Việt Nam yêu cầu các nước Anh, Mỹ rút cố vấn quân sự về, không đưa viện trợ và dây thép gai sang để lập đồn bốt chống nhân dân Việt Nam”. Cả hội trường nhiệt liệt hoan nghênh. Sau đó, tham luận của các đoàn đều có ghi thêm phản đối cuộc chiến tranh xâm lược của đế quốc Mỹ ở miền Nam Việt Nam. Tuy nhiên, bản dự thảo nghị quyết đại hội chỉ ghi chung chung là “phản đối chiến tranh” mà không ghi rõ là “phản đối cuộc chiến tranh xâm lược của đế quốc Mỹ ở miền Nam Việt Nam”. Trước tình thế đó, bà đã bỏ phiếu trắng cho dự thảo nghị quyết của Đại hội. Sau đó, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã động viên, khen ngợi và mời Hà Thị Quế ăn bữa cơm chung với Người. Có thể nói, Hà Thị Quế đã có rất nhiều đóng góp quan trọng trong hoạt động của Phụ nữ quốc tế. Bà đã tham gia nhiều cuộc họp quốc tế ở Áo, Ba Lan, Hunggari, Bungari, Mông Cổ, Liên Xô với tư cách là Phó Chủ tịch Liên đoàn Phụ nữ Dân chủ thế giới và Ủy viên thường vụ Hội đồng Phụ nữ quốc tế. 

Năm 1974, bà được bầu là Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam. Là người rất quan tâm đến đời sống của chị em phụ nữ, bà luôn mong muốn giúp chị em có cuộc sống khá hơn. Bà mạnh dạn đề bạt các cán bộ nữ. Ngay trong các bản tham luận ở Quốc hội hay trong các hội nghị, bà luôn nêu ra các yêu cầu cải thiện cuộc sống cho phụ nữ, đồng thời, đấu tranh để phát huy vai trò của chị em nhằm đưa tỷ lệ phụ nữ tham gia các cấp ủy Đảng, chính quyền ngày càng cao. Bà đã phát động phong trào “Phụ nữ Ba đảm đang”, “Phụ nữ 5 tốt”, chăm lo sản xuất, phát triển kinh tế gia đình và phục vụ tiền tuyến.

Không chỉ hoàn thành xuất sắc trách nhiệm xã hội nặng nề, Hà Thị Quế còn là một người phụ nữ của gia đình. Chồng bà là ông Nguyễn Trọng Tỉnh – Bí thư Tỉnh ủy Bắc Giang (năm 1945), sau giữ chức Tổng cục trưởng Tổng cục Thủy sản (giai đoạn 1960 – 1974). Mặc dù công việc bận rộn nhưng bà vẫn chăm lo cho gia đình chu toàn.

Năm 1984, bà được Nhà nước cho nghỉ chế độ, song vẫn tích cực tham gia nhiều hoạt động ở cơ sở.

Nguồn: Thanh Tâm
10-03-2017
Các bài viết gần đây
Các bài viết cùng chuyên mục
BẢO VẬT QUỐC GIA
THƯ VIỆN Video
s