Phạm Cự Lạng


22-01-2016
Phạm Cự Lạng (944-984) sinh ra ở làng Trà Hương, Khúc Giang (nay thuộc huyện Nam Sách, tỉnh Hải Dương). Ông là người đã phò tá vua Đinh Tiên Hoàng dẹp loạn 12 sứ quân, có công lớn đưa Lê Hoàn lên ngôi vua và đánh thắng quân Tống xâm lược năm 981.
Phạm Cự Lạng sinh ra trong một gia đình có truyền thống võ nghệ. Ông nội là Phạm Chiêm nổi tiếng võ nghệ cao cường, cha là Phạm Mạn giữ chức Tham chính Đô đốc thời Nam Tấn Vương Ngô Xương Văn. Từ nhỏ, Phạm Cự Lạng đã sớm bộc lộ tư chất thông minh, có chí lớn và văn võ song toàn.

Năm 944, sau khi Ngô Quyền mất, đất nước trở nên rối ren, các quan lớn trong triều đình bắt đầu tranh giành quyền lực, tạo nên Loạn 12 sứ quân. Trước tình hình đó, năm 951, Đinh Bộ Lĩnh tập hợp dân chúng, chiêu mộ binh sĩ ở Hoa Lư để chống lại nhà Ngô và dẹp loạn 12 sứ quân. Phạm Cự Lạng cùng anh trai là Phạm Hạp đem hơn 2000 người, ngựa từ quê đến Hoa Lư phò tá Đinh Bộ Lĩnh. Phạm Cự Lạng được phong chức Phòng ngự sứ Tiên phong Tướng quân, ra giữ cửa biển Đại Ác (thuộc tỉnh Nam Định).

Năm Mậu Thìn (968), dẹp xong loạn 12 sứ quân, Đinh Bộ Lĩnh lên ngôi Hoàng đế, lấy hiệu là Đinh Tiên Hoàng, đặt Quốc hiệu là Đại Cồ Việt, đóng đô ở Hoa Lư. Phạm Cự Lạng được phong Tâm phúc Tướng quân coi việc Thị vệ Quan thân cận của vua.

Năm 979, vua Đinh và Nam Việt vương Đinh Liễn bị sát hại, Vệ vương Đinh Toàn mới 6 tuổi được lập làm vua. Thái hậu Dương Vân Nga và Thập đạo tướng quân Lê Hoàn cùng trông coi việc triều chính. Nhân lúc triều đình Hoa Lư rối ren, nhà Tống ở phương Bắc đã có ý đồ tiến quân xâm lược Đại Cồ Việt. Trước tình hình đó, Dương Thái hậu và Phạm Cự Lạng đã cùng các quan trong triều suy tôn Lê Hoàn lên làm vua. Phạm Cự Lạng được phong làm Đại tướng quân, chuẩn bị lực lượng đánh Tống. 

Mùa xuân năm 981, nhà Tống phái  Hầu Nhân Bảo và Tôn Hoàn Hưng đưa quân đến Lạng Sơn, Trần Khâm Tộ đưa quân đến Tây Kết, Lưu Trừng vào sông Bạch Đằng. Lê Hoàn đích thân ra trận. Phạm Cự Lạng chỉ huy lực lượng thủy quân, cho đóng cọc gỗ dưới lòng sông Bạch Đằng, bày trận địa mai phục chờ địch. 

Trên sông Bạch Đằng, thủy quân nhà Tống bị chặn đánh, phải chiến đấu rất vất vả. Phạm Cự Lạng chỉ huy các đội thuyền nhỏ ra dụ địch vào trận địa cọc rồi tiêu diệt. Chiến thuyền của quân Tống phần lớn bị đánh chìm, tổn thất nặng nề. Quân Tống trên vùng biển Đông Bắc bị chặn đánh quyết liệt, không thể tiến sâu vào lãnh thổ Đại Cồ Việt. 

Sau  thất bại trên sông Bạch Đằng, quân Tống thua to, Hầu Nhân Bảo chết trận, quá nửa binh sĩ bị tiêu diệt, triều đình nhà Tống phải ban chiếu bãi binh và rút quân về nước. Cuộc kháng chiến chống Tống kết thúc thắng lợi.

Năm 982, Phạm Cự Lạng được cử cầm quân đi đánh Chiêm Thành.

Năm 983, Phạm Cự Lạng được vua trao trọng trách đi khai sông mới từ Đồng Cổ đến Bà Hòa (tức từ Đan Nê, Yên Định đến Đồng Hòa, Tĩnh Gia Thanh Hoá ngày nay). Trên đắp thành đường lớn, dưới khai thành sông lớn để lưu thông thủy bộ. Cũng trong năm này, Phạm Cự Lạng còn chỉ huy đào cảng Đa Cái ở Hoan Châu (tức Hương Cái, Hưng Nguyên, Nghệ An ngày nay).

Ngày 12 tháng 9 năm Giáp Thân (984), Phạm Cự Lạng mắc bệnh sốt rét, mất tại Đồng Cổ, nơi ông đang làm việc. Nhà vua thương tiếc sai người đem tướng cữu hồi kinh, an táng tại phía nam Bồ Sơn. Hưởng thọ 41 tuổi.

Đại tướng quân – Thái úy Phạm Cự Lạng, là người có nhiều công lao với vương triều nhà Lê. Ông có công lớn trong cuộc kháng chiến chống quân Tống lần thứ nhất 1 năm 981, góp phần tạo nên sự bình yên và ổn định của đất nước. Ông không chỉ là một con người dũng cảm, kiên trung, tận tâm với quê hương đất nước mà còn là một dũng tướng mưu lược xuất sắc. Ghi nhớ công ơn của ông, nhân dân lập đền thờ ông Đồng Cổ và Đa Cái.


Nguồn: Trường Giang
22-01-2016
Các bài viết gần đây
Các bài viết cùng chuyên mục
BẢO VẬT QUỐC GIA
THƯ VIỆN Video
s