Đàm Thị Loan - Người phụ nữ kéo cờ Tổ quốc tại Lễ Tuyên ngôn Độc lập, ngày 02/9/1945.


16-08-2016
Ngày 02/9/1945 đã đi vào lịch sử dân tộc như một trong những mốc son chói lọi nhất. Vào buổi chiều mùa thu lịch sử ấy, trong âm hưởng hào hùng của bài Tiến quân ca, lá cờ đỏ sao vàng đã được kéo lên tại quảng trường Ba Đình, báo hiệu thời khắc thiêng liêng của dân tộc: Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc bản Tuyên ngôn Độc lập, khai sinh ra nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Một quốc gia độc lập và tự do, nhân dân được làm chủ đất nước sau hàng nghìn năm phong kiến và gần một thế kỷ dưới ách đô hộ của thực dân.


Trong thời khắc thiêng liêng lịch sử ấy, bà Đàm Thị Loan ( sau này là phu nhân của Đại tướng Hoàng Văn Thái) đã cùng bà Lê Thi (con gái của nhà giáo, liệt sĩ Dương Quảng Hàm) vinh dự kéo lá cờ Tổ quốc.

Đàm Thị Loan tên thật là Đàm Thị Nết, người dân tộc Tày, sinh ngày 26/8/1926, tại thôn Ảng Giàng, xã Bình Long, huyện Hòa An, tỉnh Cao Bằng.

Tháng 11/1940, bà gia nhập Việt Minh, lấy bí danh là Thanh Xuân và được phân công phụ trách Trung đội phó Trung đội tự vệ xã Hòa Minh, tỉnh Cao Bằng kiêm công tác đưa đón cán bộ bí mật qua lại. Cuối năm 1941, bà thoát ly gia đình tham gia hoạt động cách mạng. Bà được huấn luyện về chính trị, quân sự và tham gia Trung đội Cứu quốc quân. Trong thời gian này bà lấy các bí danh Minh Phương, Minh Nhật.

Ngày 16/12/1944, bà nhận được giấy gọi tham gia Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân. Đúng 17h, ngày 22/12/1944, tại khu rừng Trần Hưng Đạo, thuộc châu Nguyên Bình, tỉnh Cao Bằng, Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân được thành lập với 34 chiến sĩ được chọn lựa từ các đội du kích Cao – Bắc – Lạng. “Tuy quy mô của nó còn nhỏ nhưng tiền đồ của nó rất vẻ vang. Nó là khởi điểm của Giải phóng quân, nó có thể đi suốt từ Nam chí Bắc, khắp đất nước Việt Nam chúng ta”. “Đây chính là đội quân đàn anh”, là tiền thân của lực lượng Quân đội Nhân dân Việt Nam.

Tham gia vào buổi lễ thành lập Đội, bà cùng với các chị Cầm, chị Loan được phân công chuẩn bị bữa cơm chay cho Đội. Tuy không trực tiếp tham gia lễ tuyên thệ nhưng ba chị vẫn được coi là ba nữ đội viên đầu tiên của Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân. Bữa cơm đầu tiên của Đội có ý nghĩa vô cùng to lớn và sâu sắc, biểu thị tinh thần chịu đựng gian khổ, khắc phục khó khăn, sẵn sàng chiến đấu, hi sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc.

Tháng 5/1945, bà tham gia Chi đội Giải phóng quân, dưới sự chỉ huy của Chi đội trưởng Đàm Quang Trung với tên mới là Đàm Thị Loan.

Tháng 7/1945, bà được cử đi học tại trường Quân chính kháng Nhật. Cách mạng Tháng Tám nổ ra, ngày 25/8/1945, Chi đội của Đàm Thị Loan tiến về Hà Nội.

Tối ngày 01/9/1945, bà được nhận một nhiệm vụ đặc biệt quan trọng: “Chi đội tin tưởng giao cho đồng chí Loan một nhiệm vụ quan trọng. Ngày mai, 02/9, đồng chí đại diện cho Quân Giải phóng và một nữ tự vệ Hà Nội – đại diện cho nữ sinh Thủ đô sẽ cùng kéo cờ trong buổi lễ Tuyên ngôn Độc lập tại Quảng trường Ba Đình”.

Ngày 02/9/1945, trước khi buổi lễ bắt đầu, Chủ tịch Hồ Chí Minh đi qua khu vực kéo cờ đã dừng lại trước bà Đàm Thị Loan và hỏi: “Cô Loan Giải phóng quân phải không?”, rồi Bác nhẹ nhàng căn dặn: “Việc cháu làm vinh dự lắm đấy!”. 

Sau Cách mạng Tháng Tám, bà được phân công làm Trung đội trưởng Trung đội tự vệ nữ Hà Nội (Trung đội Minh Khai), kiêm huấn luyện quân sự cho các nữ tự vệ. Một thời gian sau, bà được điều về Bộ Tổng Tham mưu.

Sau ngày Toàn quốc kháng chiến (19/12/1946), bà cùng cơ quan Bộ Tổng Tham mưu chuyển lên Việt Bắc. Bà tham gia công tác cơ yếu. Năm 1954, Bà cùng cơ quan về tiếp quản Thủ đô. Năm 1958, Đàm Thị Loan được thăng quân hàm Thượng úy.

Năm 1967, bà được thăng quân hàm Đại úy. Cuối tháng 11/1967, Đàm Thị Loan được phân công công tác tại Bộ Tư lệnh Quân Giải phóng miền Nam ở Tây Ninh. Năm 1970, bà được tổ chức điều về Hà Nội nhận nhiệm vụ mới.

Bà được thăng quân hàm Thiếu tá năm 1975, Trung tá năm 1977, được tặng thưởng Huân chương Độc lập, Huân chương Kháng chiến hạng Nhất cùng nhiều Huân, huy chương và phần thưởng cao quý khác của Đảng và Nhà nước. Bà nghỉ hưu với quân hàm Đại tá./.

Nguồn: Thanh Tâm
16-08-2016
Các bài viết gần đây
Các bài viết cùng chuyên mục
s