Mai Thúc Loan


11-02-2014
Mai Thúc Loan (? - 722) là người lãnh đạo cuộc khởi nghĩa nông dân chống lại ách đô hộ nhà Đường vào đầu thế kỷ thứ VIII. Tên tuổi của ông được ghi vào lịch sử chống giặc ngoại xâm của dân tộc như một biểu tượng của tinh thần quật khởi, khí phách anh hùng, truyền thống thượng võ của dân tộc ta và để lại nhiều bài học quý báu về tổ chức lực lượng, xây dựng căn cứ kháng chiến.


Mai Thúc Loan (sử nhà Đường gọi là Mai Huyền Thành) sinh vào khoảng cuối thế kỷ thứ VII tại làng Mai Phụ, ven biển Thạch Hà (thuộc tỉnh Hà Tĩnh ngày nay). Từ nhỏ, Mai Thúc Loan đã phải theo mẹ rời quê lên sống ở làng Ngọc Trừng, Hoan Châu (nay thuộc huyện Nam Đàn, Nghệ An). Để kiếm sống, Mai Thúc Loan phải làm lụng đủ các nghề kiếm củi, săn bắn, cày thuê, ở đợ cho nhà giàu. Khi lớn lên, ông nổi tiếng khắp vùng vì thông minh, có sức khoẻ phi thường, giỏi đấu vật. Ông mở lò vật, chiêu mộ trai tráng trong vùng để mưu việc lớn. Vợ ông giỏi việc nông trang, nhờ đó gia sản ngày một nhiều, môn hạ ngày một đông.

Dưới ách thống trị của nhà Đường, miền quê nghèo của Mai Thúc Loan phải chịu cảnh cướp bóc, đời sống nhân dân vô cùng khổ cực. Ngoài việc phải đi phu, cống tiền, thóc và nhiều sản vật quý hiếm, hàng năm người dân ở đây còn phải cống nộp vải quả.

Mùa thu hoạch vải năm 712, thấy Mai Thúc Loan là người khỏe mạnh lại có uy tín với dân trong vùng, bọn quan quân nhà Đường cử ông phụ giúp việc chỉ huy đội dân phu gánh vải quả sang cống nộp triều đình Tràng An. Trên đường cống nộp gian nan, nhân cớ bọn lính áp tải đánh đập một dân phu, ông đã kêu gọi mọi người cùng chống lại bọn quan quân nhà Đường. Sau khi giết hết bọn lính áp tải, ông đã tổ chức những người anh em thân tín tập kết tại thung lũng núi Hùng Sơn (Nam Đàn) để bàn kế hoạch tổ chức lực lượng, sắm sửa vũ khí, đồng thời phái người đi khắp các vùng kêu gọi nhân dân tham gia. Thế và lực của nghĩa quân ngày càng mạnh.

Lợi dụng các yếu tố địa hình vùng Sa Nam rừng núi rậm rạp nằm cạnh sông Lam, Mai Thúc Loan cho xây dựng tại đây một cụm căn cứ quân sự liên hoàn, có lợi cả trong phòng thủ và tiến công. Toàn bộ hệ thống quân sự này trải dài trên một địa hình sông núi khá rộng và được bao bọc bởi một hệ thống hào tự nhiên. Ông cho xây dựng thành Vạn An gần sông Lam. Phía ngoài thành là chiến luỹ dài hơn 1000m dọc theo bờ sông. Ở bên trong chiến luỹ là dải thung lũng rộng lớn, ông chọn làm nơi sản xuất lương thực, dựng doanh trại, huấn luyện quân sĩ, rèn đúc vũ khí chiến đấu lâu dài.

Sau khi hoàn thành việc xây dựng căn cứ địa, thuận theo lòng quân dân, tháng 4 năm 713, Mai Thúc Loan xưng Đế và đóng đô ở thành Vạn An. Sử sách gọi ông là Mai Hắc Đế. Từ đây, cuộc khởi nghĩa do Mai Thúc Loan tổ chức và lãnh đạo đã phát triển thành một cuộc chiến tranh giải phóng dân tộc có quy mô lớn, khởi nghĩa với sự tham gia đông đảo của nhân dân trong vùng và cả quân lính thuộc các quốc gia Chăm Pa, Chân Lạp, Kim Lân.

Năm Giáp Dần (714), sau khi đánh chiếm được quận lị Hoan Châu và Châu Ái, mở rộng địa bàn khởi nghĩa ra các châu, huyện miền Trung, Mai Hắc Đế mang đại quân tiến đánh thành Tống Bình (Hà Nội). Thái thú nhà Đường cùng đám thuộc hạ không chống cự nổi, phải bỏ chạy về nước. Sau khi đất nước được giải phóng, vua Mai liền ban lệnh xoá bỏ những thứ thuế do chính quyền đô hộ áp đặt từ bấy lâu.

Cuộc chiến đấu giữ nước, bảo vệ chính quyền non trẻ của nhân dân ta diễn ra hết sức ác liệt vì vào thời điểm này, nhà Đường đang trong giai đoạn thịnh đạt. Năm 722, Đường Minh Hoàng huy động 10 vạn quân do tướng Dương Tư Húc thống lĩnh sang đàn áp, hòng tái chiếm nước ta. Dưới sự chỉ huy của Mai Hắc Đế và các tướng lĩnh, hai đạo quân thuỷ bộ đã chiến đấu anh dũng với quyết tâm bảo vệ bằng được thành Tống Bình. Nhưng trước thế giặc quá mạnh, nghĩa quân bị tổn thất lớn, thành Tống Bình rơi vào tay nhà Đường. Mai Hắc Đế chỉ đạo rút quân về thành Vạn An, dựa vào hệ thống phòng thủ để chống giặc. Thừa thắng, Dương Tư Húc củng cố lực lượng kéo quân tiến đánh thành Vạn An. Nhiều trận đánh khốc liệt diễn ra từ lưu vực sông Hồng đến lưu vực sông Lam. Cuối cùng thành Vạn An bị thất thủ, nghĩa quân tan vỡ. Mai Hắc Đế phải rút vào rừng, một thời gian ông sau bị bệnh rồi mất.

Nhớ ơn Mai Hắc Đế, nhân dân ta đã lập đền thờ ông ở trên núi Vệ Sơn và trong thung lũng Hùng Sơn. Tên tuổi của người anh hùng Mai Thúc Loan - Mai Hắc Đế mãi mãi được khắc ghi vào trang sử hào hùng chống ngoại xâm của dân tộc. Mai Thúc Loan chính là hiện thân của khát vọng độc lập tự do của nhân dân ta, không cam chịu ách thống trị của thế lực phong kiến phương Bắc.


Nguồn: Trường Giang
11-02-2014
Các bài viết gần đây
Các bài viết cùng chuyên mục
s