Lý Bí


19-08-2015
Lý Bí còn gọi là Lý Bôn – người lãnh đạo nhân dân ta nổi dậy đánh đuổi quân đô hộ nhà Lương, lập nhà nước Vạn Xuân (năm 544), đánh dấu bước phát triển mới của phong trào đấu tranh giành độc lập dân tộc sau hơn 500 năm dưới thời Bắc thuộc.


Lý Bí sinh ngày 12 tháng 9 năm Quý Mùi (17/10/503), tại làng Thái Bình, Phủ Long Hưng (hiện nay thuộc tỉnh Thái Bình) – theo sử cũ. Tuy nhiên, nhiều tài liệu nghiên cứu gần đây cho rằng làng Thái Bình cách đây 15 thế kỷ thuộc tỉnh Thái Nguyên ngày nay. Ông xuất thân từ một thủ lĩnh địa phương, là con độc nhất trong một gia đình. Bố là Lý Toàn – trưởng bộ lạc. Mẹ là Lê Thị Oánh – người Ái Châu (Thanh Hóa). Từ nhỏ, Lý Bí đã tỏ rõ là cậu bé thông minh, sớm hiểu biết. 

Khi Lý Bí lên 5 tuổi thì cha mất, 7 tuổi thì mẹ qua đời, ông được một vị Pháp tổ thiền sư đưa về chùa Linh Bảo nuôi dạy, qua hơn 10 năm đèn sách, trở thành người học rộng, hiểu sâu, văn võ kiêm toàn.

Một thời, ông làm quan cho nhà Lương với chức Giám quận ở Cửu Đức (nay là huyện Đức Thọ, tỉnh Hà Tĩnh). Với tinh thần yêu nước, thương dân, bất bình bè lũ đô hộ, ông sớm từ quan, trở về quê hương để chuyên tâm xây dựng lực lượng khởi nghĩa. Trong nhiều năm, Lý Bí đã cử người tới các châu liên hệ với những hào kiệt, bàn mưu tính kế chiêu tập hiền tài, tụ hợp nghĩa binh, chuẩn bị khởi nghĩa chống ách đô hộ của nhà Lương.

Năm 542, Lý Bí khởi binh tiến công quân Lương. Được sự hưởng ứng của đông đảo hào kiệt và nhân dân, chỉ sau ba tháng, Lý Bí đã chỉ huy quân chiếm được thành Long Biên (Bắc Ninh). Trước khí thế tiến công của nghĩa quân, Tiêu Tư – Thứ sử Giao Châu lúc này cùng một số quan lại bỏ trốn về Quảng Châu.

Sau khi biết tin, vua nhà Lương liền ra lệnh tổ chức các lực lượng phản công hòng đàn áp nghĩa quân. Cuối năm 542, vua Lương sai thứ sử Cao Châu là Tôn Quýnh và thứ sử Tôn Châu là Lư Tử Hùng thống lĩnh binh mã, mở cuộc tiến công vào Giao Châu. Được tin quân Lương lại tiến sang, Lý Bí chủ động mang quân ra bán đảo Hợp Phố đón đánh. Tôn Quýnh và Lư Tử Hùng đi đến Hợp Phố, bị quân Lý Bí đánh bại, 10 phần chết đến 6-7 phần, quân tan rã. Nghĩa quân giành thắng lợi to lớn, đất nước sạch bóng quân thù.

Sau thắng lợi trên chiến trường, Lý Bí bắt tay vào việc xây dựng chính quyền tự chủ. Tháng 2 năm 544, Lý Bí tuyên bố dựng nước, đặt quốc hiệu là Vạn Xuân, đóng đô ở miền cửa sông Tô Lịch (Hà Nội). Viết về sự kiện này, Đại Việt sử ký toàn thư chép: “Giáp Tý (Thiên Đức) năm thứ nhất (544), mùa Xuân tháng Giêng, vua nhân thắng giặc, tự dựng là Nam Việt Đế, lên ngôi, đặt niên hiệu, lập trăm quan, dựng Quốc hiệu là Vạn Xuân, ý mong cho xã tắc truyền đến muôn đời vậy”(1). 

Một trong những đền thờ vua Lý Nam Đế - (Ảnh Internet).

Việc Lý Bí tự xưng là Hoàng đế, đặt tên nước là Vạn Xuân, định niên hiệu, lập triều đình riêng ngang hàng với nước lớn phương Bắc là sự khẳng định độc lập chủ quyền dân tộc và sự bền vững của đất nước phương Nam. Bên cạnh đó, ông còn là người có tầm nhìn chiến lược xác định vùng sông Tô Lịch, nơi có vị trí trọng yếu của vùng sông nước, nên đã đóng đô ở đây, coi đây là trung tâm của đất nước. Nhờ vậy mà từ giữa thế kỷ VI, khu vực này đã trở thành vị trí trung tâm về chính trị, quân sự, kinh tế, văn hóa xã hội hàng đầu của đất nước.

Sự nghiệp của Lý Nam Đế thật vẻ vang, từ một ngọn cờ khởi nghĩa địa phương, Lý Bí đã chuyển phong trào khởi nghĩa nổ ra đồng loạt trên khắp các châu, huyện đánh đổ ách độ hộ, tiếp đó tổ chức các cuộc kháng chiến chống quân xâm lược nhà Lương. Tưởng nhớ công lao của Lý Nam Đế, nhân dân nhiều nơi đã lập đền thờ theo nghi lễ vua. Ở miền Bắc có hơn 200 đền miếu thờ Lý Bí và các tướng lĩnh của ông. Lý Nam Đế là anh hùng dân tộc, người có cống hiến to lớn về phương thức tiến hành khởi nghĩa thắng lợi, mở đầu nền độc lập, tự chủ của đất nước Vạn Xuân. 

1) Đại Việt sử ký toàn thư, tập 1, Sdd, tr. 179

Tượng vua Lý Nam Đế - (Ảnh internet)

Nguồn: Thuận Nguyễn
19-08-2015
Các bài viết gần đây
Các bài viết cùng chuyên mục
s