Quang Trung - Nguyễn Huệ


03-12-2015
Nguyễn Huệ (1753 - 1792) sinh tại vùng Kiên Mỹ, phủ Quy Nhơn (nay là huyện Tây Sơn, tỉnh Bình Định ) gốc người họ Hồ. Khi lên ngôi, Nguyễn Huệ lấy hiệu là Quang Trung, trở thành vị hoàng đế thứ hai của triều Tây Sơn, sau Thái Đức Hoàng Đế Nguyễn Nhạc.

Gia đình Nguyễn Huệ có 3 anh em trai: Nguyễn Nhạc, Nguyễn Huệ và Nguyễn Lữ. Cả ba anh em đều giỏi võ nghệ, có vai trò quan trọng trong sự hình thành và phát triển của võ phái Tây Sơn Bình Định, trực tiếp rèn luyện nghĩa quân trong giai đoạn đầu của cuộc khởi nghĩa Tây Sơn. 

Năm 1771, bất bình với sự chuyên quyền của Trương Phúc Loan và chúa Nguyễn ở Đàng Trong, Nguyễn Nhạc cùng hai người em của mình đã nổi dậy, cướp chính quyền tại Quy Nhơn. Năm 1776, Nguyễn Nhạc xưng là Tây Sơn Vương, Nguyễn Huệ làm Phụ chính. Từ tháng 3 đến tháng 10 năm 1777, Nguyễn Huệ đã chỉ huy quân Tây Sơn đánh thắng chúa Nguyễn Phúc Dương và chúa Nguyễn Phúc Thuần, chiếm được thành Gia Định, làm chủ Nam Bộ.

Năm 1778, Nguyễn Nhạc lên ngôi vua, lấy niên hiệu là Thái Đức, Nguyễn Huệ nhận chức Long Nhương Tướng quân. Trong giai đoạn này, Nguyễn Huệ đã nhanh chóng xây dựng uy tín cho nhà Tây Sơn và cho cá nhân mình. Dưới sự chỉ huy của Nguyễn Huệ, lực lượng của nhà Tây Sơn ngày càng lớn mạnh, kẻ sĩ gần xa đến hưởng ứng ngày càng đông. Quân Tây Sơn không những đánh đâu thắng đó mà còn nổi tiếng bình đẳng, bình quyền, không tham ô của dân và lấy của người giàu chia cho người nghèo.

Sau nhiều lần bại trận trước quân Tây Sơn, các tướng nhà Nguyễn đã lập Nguyễn Ánh làm chúa,chiếm lại được thành Gia Định. Dưới sự giúp sức của Pháp, Bồ Đào Nha, Xiêm La, quân Nguyễn Ánh nhiều lần giao chiến với quân Tây Sơn do Nguyễn Huệ chỉ huy nhưng đều thất bại, Nguyễn Ánh phải cầu cứu vua Xiêm.

Tháng 2 năm Giáp Thìn (1784), vua Xiêm cử hai tướng là Chiêu Tăng và Chiêu Sương dẫn 2 vạn thủy quân cùng 300 chiếc thuyền sang giúp Nguyễn Ánh.  Ngoài ra còn có 3 vạn quân bộ tiến sang Chân Lạp nhằm tạo gọng kìm phía tây, chờ cơ hội tiêu diệt quân Tây Sơn. Quân Xiêm nhanh chóng lấy được Rạch Giá, Ba Thắc, Trà Ôn, Mân Thít, Sa Đéc, ra tay cướp phá bừa bãi. Vua Tây Sơn sai Nguyễn Huệ đem binh vào chống giữ. Sau một vài lần giao tranh, Nguyễn Huệ quyết định bố trí trận địa ở Rạch Gầm và Xoài Mút (thuộc tỉnh Tiền Giang) để đánh một trận lớn tiêu diệt quân Xiêm.

Trận thủy chiến tại Rạch Gầm - Xoài Mút diễn ra trong một ngày đã tiêu diệt gần như hoàn toàn 2 vạn quân Xiêm, số còn sống sót chỉ được vài nghìn tên chạy trốn về nước. Cánh quân bộ nghe tin thất trận cũng tan rã và tháo chạy. Hai tướng Chiêu Tăng, Chiêu Sương chạy theo đường bộ về Xiêm; còn Nguyễn Ánh phải chạy ra đảo Thổ Chu sau đó sang Xiêm. Chiến thắng Rạch Gầm - Xoài Mút đã khiến cho vua Xiêm khiếp sợ, uy thế nhà Tây Sơn được nâng cao và khẳng định tài cầm quân xuất chúng của Nguyễn Huệ.

 
 Chiến thắng Rạch Gầm - Xoài Mút

Năm 1786, với danh nghĩa "Phù Lê diệt Trịnh", Nguyễn Huệ sai Nguyễn Hữu Chỉnh làm tiên phong Bắc tiến. Quân Trịnh rệu rã nhanh chóng tan vỡ. Chúa Trịnh Tông bỏ thành Thăng Long chạy và bị dân bắt đem nộp Tây Sơn. Trên đường áp giải, Trịnh Tông đã tự sát. Sau khi tiêu diệt xong nhà Trịnh, Nguyễn Huệ vào thành Thăng Long yết kiến vua Lê Hiển Tông. Vua Lê Hiển Tông đã gả công chúa Lê Ngọc Hân cho Nguyễn Huệ. Tuy về danh nghĩa Nguyễn Huệ trao trả quyền chính lại cho vua Lê và nhận phong Nguyên súy Dực chính phù vận Uy quốc công, nhưng trong thực tế ông nắm toàn bộ quyền chính ở Bắc Hà.  Ít lâu sau, Nguyễn Huệ cùng công chúa Ngọc Hân rút quân về Nam.

Sau khi Nguyễn Huệ về đóng tại Phú Xuân, tình hình hai miền Nam Bắc có nhiều biến động lớn. Ở miền Bắc, các thế lực của chúa Trịnh nổi dậy, vua Lê Chiêu Thống bỏ chạy sang Trung Quốc cầu cứu nhà Mãn Thanh. Hoàng đế nhà Thanh là Càn Long cử tướng Tôn Sĩ Nghị dẫn 29 vạn quân Thanh hộ tống Lê Chiêu Thống về Đại Việt, chiếm đóng thành Thăng Long. Ở miền Nam, quân Nguyễn Ánh liên tục đánh phá, chiếm thành Gia Định. Nguyễn Nhạc liên tiếp thua trận, phải nhường ngôi và binh quyền cho Nguyễn Huệ.

Tháng 12 năm 1789, Nguyễn Huệ lên ngôi Hoàng đế, lấy niên hiệu là Quang Trung, khẩn trương tiến quân ra Bắc đánh quân Thanh.

Ngày 15 tháng 1 năm 1790, đại quân của Hoàng đế Quang Trung tới Tam Điệp (Ninh Bình). Sau khi xem xét tình hình, Quang Trung hẹn với các tướng sĩ ngày mồng 7 Tết sẽ quét sạch quân Thanh, vào ăn Tết ở Thăng Long. Dưới sự chỉ huy của Quang Trung, năm cánh quân nhanh chóng chiếm được các thành trì quan trọng, tiêu diệt nhiều tướng địch, khiến cho quân Thanh hoang mang, trở tay không kịp, xác giặt chết chồng chất thành những gò lớn. Tướng giặc Tôn Sĩ Nghị sợ hãi, cuống cuống bỏ chạy về Trung Quốc cùng Lê Chiêu Thống. Trưa ngày mồng 5 Tết, Quang Trung cưỡi voi tiến vào thành Thăng Long trong sự hân hoan chào đón của nhân dân. Đất nước sạch bóng ngoại xâm.

Ngay sau chiến thắng Kỷ Dậu, Quang Trung lập tức trở về Phú Xuân. Các chính sách về ngoại giao, giáo dục, kinh tế rất được Quang Trung tập trung phát triển. Hoàng đế chủ trương bình thường hóa quan hệ với nhà Thanh, sử dụng chữ Nôm làm chữ viết chính thay cho chữ Hán, chú trọng thu dụng các nhân tài, thúc đẩy nền thủ công nghiệp phát triển, mở rộng giao thương với nước ngoài.

Sau khi ổn định tình hình ở Bắc Hà, Quang Trung quyết tâm tiêu diệt Nguyễn Ánh. Ông dự định phát động một chiến dịch lớn, huy động hơn 20 vạn quân thủy bộ tiến đánh Gia Định. Chính các giáo sĩ người Pháp giúp Nguyễn Ánh lúc đó cũng rất lo lắng và dự liệu Nguyễn Ánh khó lòng chống lại được Tây Sơn trận này. Tuy nhiên Quang Trung qua đời đột ngột khiến cho kế hoạch Nam tiến này không thể thực hiện được.

Ngày 16 tháng 9 năm 1792, Hoàng đế Quang Trung băng hà, hưởng thọ 40 tuổi. 

Quang Trung - Nguyễn Huệ là người anh hùng dân tộc kiệt xuất, người đã đánh đổ cả hai tập đoàn thống trị phản động ở Đàng Trong và Đàng Ngoài, lập nên những chiến công hiển hách chống quân xâm lược Xiêm và Mãn Thanh, thực hiện được khát vọng thống nhất đất nước của dân tộc vào cuối thế kỷ thứ 18. Quang Trung không những là nhà quân sự thiên tài mà còn là một nhà chính trị sáng suốt. Con người và sự nghiệp của Hoàng đế Quang Trung sẽ sống mãi trong lịch sử dựng nước và giữ nước hào hùng của dân tộc./.


Nguồn: Trường Giang
03-12-2015
Các bài viết gần đây
Các bài viết cùng chuyên mục
s