Thiếu tướng Phạm Ngọc Lan và chặng đường từ liên lạc viên trở thành người phi công anh hùng


12-07-2017
Thiếu tướng Phạm Ngọc Lan là một trong những phi công thế hệ đầu tiên của Không quân nhân dân Việt Nam. Ông thường được nhiều người biết đến với tư cách là phi công Việt Nam đầu tiên bắn rơi máy bay Mỹ trong cuộc không chiến ngày 3/4/1965. 

Thiếu tướng Phạm Ngọc Lan thời trẻ 

Thiếu tướng Phạm Ngọc Lan sinh ngày 19/2/1934, trong một gia đình trung nông tại xã Điện Nam, huyện Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam. Chưa đầy một tháng sau Cách mạng tháng Tám năm 1945, quân Pháp trở lại tái chiếm Nam Bộ và mở rộng chiến trường ra các vùng ven biển miền Trung, Phạm Ngọc Lan phải bỏ dở việc học, theo gia đình tản cư lên miền núi, sống tại thôn Kỳ Lộ, xã Xuân Quang, huyện Đồng Xuân, tỉnh Phú Yên, tham gia canh tác sản xuất và chăn nuôi kiếm sống.

Năm 14 tuổi, ông thuyết phục gia đình cho tham gia vào lực lượng công an xung phong tại Ty Công an Đắc Lắc. Do còn ít tuổi, ông chỉ được phân công làm nhiệm vụ nấu cơm, cấp dưỡng... Về sau, nhờ biết bơi, cưỡi ngựa, lại có khả năng thuộc lòng những tài liệu dưới dạng tiếng lóng, mã đơn giản hoặc ghi vào bàn tay để kịp xóa đi nếu bị bắt giữ nên ông được cấp trên chuyển sang làm công tác liên lạc. Không lâu sau, tháng 1/1949, ông được điều về làm văn thư bảo mật cho Ủy ban Kháng chiến Hành chính Đắc Lắc. Tháng 10 năm đó, ông chuyển sang Tỉnh đội Đắc Lắc làm công tác văn thư.

Ngày ấy, dù mang trong mình khát vọng cháy bỏng được ra chiến trường nhưng ông nhiều lần bị từ chối vì tuổi còn quá nhỏ. Mãi đến tháng 7/1952, khi đã đủ 18 tuổi, ông mới chính thức được nhập ngũ và trở thành chiến sĩ văn thư Ban Chính trị Trung đoàn 84 N’Trang Lơng Liên khu 5. Tháng 1/1955, ông được cử đi học bổ túc tại Trường Văn hóa của Bộ Tổng Tư lệnh tại Kiến An, nhằm mục đích tuyển chọn đào tạo nguồn sĩ quan trong tương lai. Với kết quả học tập xuất sắc và kiểm tra sức khỏe tốt, dù đã đăng ký ý nguyện học về ngành xe tăng, ông lại được cử đi học... lái máy bay. Đến tháng 10/1956, ông tiếp tục sang Trung Quốc theo học tại Trường Không quân số 3, cao nguyên Vân Quý, Vân Nam, với chức vụ Trung đội trưởng. Sau gần 8 năm học tập và huấn luyện, ông đã có thể lái được nhiều loại máy bay như Mig 15, Mig 17, Mig 21… 

Tháng 1/1965, ông được bổ nhiệm giữ chức vụ Chủ nhiệm dẫn đường Trung đoàn Không quân 921, hàm Trung úy. 

Phi công Phạm Ngọc Lan, Phan Văn Túc, Hồ Văn Quỳ, Trần Minh Phương bắn rơi hai chiếc F-8U của Mỹ trên bầu trời Hàm Rồng (Thanh Hóa) - Chiến công đầu của bộ đội không quân tiêm kích 

Ngày 3/4/1965, ông tham gia vào trận đánh đầu tiên của Không quân Nhân dân Việt Nam, tấn công các máy bay của Hải quân Mỹ đang tập kích vào khu vực cầu Hàm Rồng – một cây cầu huyết mạch, yết hầu trên tuyến chi viện Bắc Nam. 

7 giờ sáng cùng ngày, các đài rađa cảnh giới Việt Nam phát hiện một tốp máy bay Mỹ bay vào trinh sát khí tượng và mục tiêu. Lúc 9 giờ 40 phút, 60 lần máy bay cường kích các loại của Hải quân Mỹ cùng lúc bay vào đánh phá cầu Tào, cầu Đò Lèn và cầu Hàm Rồng. 9 giờ 48, biên đội tiến công cũng cất cánh theo kế hoạch đã dự kiến. Đến 10 giờ 09 phút, biên đội tiến công phân làm hai tốp, tiến vào khu vực tấn công, lợi dụng thế bất ngờ chiến thuật, khuấy đảo buộc các máy bay cường kích A-4 phải bỏ mục tiêu, đồng thời tiến hành không chiến với các máy bay tiêm kích F-8E hộ tống. Ban đầu, phí công số 2 Phạm Văn Túc khai hỏa nhưng không trúng mục tiêu do tính sai khoảng cách. Phạm Ngọc Lan lệnh cho số 2 bình tĩnh, giữ đúng vị trí yểm hộ rồi cho máy bay vào tới cự ly bắn có hiệu quả và bắn trúng đối phương. Chiếc F-8E bị hạ thuộc biên chế Phi đoàn VF-211 (tàu US HanCock) Hải quân Hoa Kỳ, do Thiếu tá Spence Thomas điều khiển đã bị trúng đạn và hỏng nặng. Chiếc máy bay này sau đó vẫn cố bay về và hạ cánh tại sân bay Đà Nẵng nhưng đã bị hư hỏng hoàn toàn và được tính là bị bắn rơi. Kể từ trận không chiến ấy, ông Lan đen (biệt hiệu trìu mến mà đồng đội quen gọi Phạm Ngọc Lan) bắt đầu nổi danh với việc bắn hạ máy bay chiến đấu Mỹ đầu tiên.

Tháng 4/1967, ông được thăng Đại úy và được cử làm Trung đoàn phó Trung đoàn Không quân 921. Năm 1969, ông được cử làm Chủ nhiệm Kỹ thuật bay Bộ Tư lệnh Không quân.

Tháng 1/1973, ông được tiếp tục cử đi học tập tại Học viện Không quân Gagarin của Liên Xô. Sau khi về nước, tháng 3/1974, ông được cử làm Trưởng phòng Tác huấn Không quân thuộc Bộ Tham mưu, Quân chủng Phòng không Không quân, hàm Thiếu tá.

Tháng 4/1975, ông được Bộ Tư lệnh Quân chủng cử vào chỉ đạo, tham gia tiếp quản Sân bay Đà Nẵng. Sau đó ông nhận lệnh bí mật đến sân bay Thành Sơn nghiên cứu chọn lựa một số khí tài quân sự vừa thu được, khẩn trương lập phương án đào tạo ngắn ngày hiệu quả nhất và trực tiếp chỉ huy dẫn đường cho các phi công Không quân Nhân dân Việt Nam nhanh chóng có thể sử dụng máy bay A37 tập kích vào sân bay Tân Sơn Nhất. 

Không chỉ là người bắn rơi máy bay Mỹ đầu tiên, Phạm Ngọc Lan còn là người chỉ huy lực lượngkhông quân trong 12 ngày đêm “Điện Biên Phủ trên không”, người chỉ huy chiến dịch ném bom sân bay Tân Sơn Nhất. Ngày 30/3, Phạm Ngọc Lan được giao nhiệm vụ vào sân bay Đà Nẵng, khai thác máy bay địch, để tiếp tục tấn công địch. Phạm Ngọc Lan cùng anh em khẩn trương biên dịch tài liệu, tìm hiểu máy bay địch để huấn luyện cho phi đội sử dụng. Sau khi kiểm tra 15 chiếc máy bay địch bỏ lại, họ đã chọn được 5 chiếc A37 có thể sử dụng được, tập trung sửa chữa, lắp ráp, thay thế để đưa vào đội hình. 16 giờ 30 phút ngày 27/4/1975, tại sân bay Phù Cát, Phi đội Quyết thắng đã cất cánh và hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ, ném bom sân bay Tân Sơn Nhất, trở về an toàn. Chiến thắng này đã góp phần làm tê liệt cầu hàng không di tản bằng máy bay của địch, đẩy nhanh quá trình tan rã của chính quyền Sài Gòn.

Sau năm 1975, Phạm Ngọc Lan lần lượt giữ các chức vụ: Tham mưu phó Quân chủng Không quân (từ tháng 5/1977), Phó Sư đoàn trưởng Sư đoàn 371 Không quân (từ tháng 8/1978), Sư đoàn trưởng Sư đoàn Không quân 370 (từ tháng 4/1979), Chủ nhiệm dẫn đường Quân chủng Không quân (từ tháng 7/1981), quyền Cục trưởng Cục Huấn luyện Nhà trường, Quân chủng Không quân (từ tháng 1/1982), Cục trưởng Cục Huấn luyện Nhà trường Quân chủng Không quân (từ tháng 12/1985), Phó Cục trưởng Cục Huấn luyện Chiến đấu Bộ Tổng Tham mưu (từ tháng 6/1994).

Với những cống hiến của mình, Phạm Ngọc Lan đã vinh dự đươc nhận Huân chương Quân công hạng Ba, Huân chương Chiến thắng (chống Pháp) hạng Nhất, Huân chương Kháng chiến chống Mỹ hạng Nhất, Huân chương Chiến công (hạng Nhất, Nhì, Ba), Huân chương Chiến sĩ vẻ vang (hạng Nhất, Nhì, Ba), Huy chương Quân kỳ Quyết thắng, Huy hiệu Bác Hồ (dành cho các phi công bắn rơi máy bay Mỹ), Huy hiệu 40 năm tuổi Đảng, danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. 

Ông được thăng hàm Thiếu tướng tháng 6/1992, đến tháng 8/1999 thì nghỉ hưu và hiện sống tại nhà riêng ở đường Trường Chinh, Hà Nội.

Phi công Anh hùng quân đội Phạm Ngọc Lan- người Việt đầu tiên hạ máy bay Mỹ trong không chiến 

Những cái tên vang danh một thời như Phạm Ngọc Lan, Phạm Tuân, Nguyễn Văn Cốc, Nguyễn Đức Soát,... đã trở thành những tấm gương cho thế hệ phi công trẻ hôm nay. Thừa hưởng thành quả của cách mạng, thế hệ trẻ cũng luôn sẵn sàng cống hiến, sẵn sàng hy sinh tuổi thanh xuân khi Tổ quốc cần như cha anh họ đã từng sống như thế. Họ sẽ luôn khắc ghi trong tim niềm tự hào, sự nhiệt huyết khi được viết tiếp những trang sử hào hùng của thế hệ đi trước.

 


Nguồn: Nguyễn Thị Cẩm Nhung
12-07-2017
Các bài viết gần đây
Các bài viết cùng chuyên mục
BẢO VẬT QUỐC GIA
THƯ VIỆN Video
s