Thiếu tướng Hoàng sâm - Người Đội trưởng Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân


19-12-2016
Một lần, vào dịp kỷ niệm ngày thành lập Quân đội Nhân dân Việt Nam, Đại tướng Võ Nguyên Giáp đã nói: “Đây là Hoàng Sâm, Đội trưởng. Từ lúc bé đã thoát ly gia đình làm cách mạng, bôn tẩu từ trong nước sang Thái Lan và Trung Quốc, trở về hoạt động ở miền biên giới. Bao nhiêu năm bị giặc truy nã, đã từng lặn lội trong dân chúng các dân tộc Kinh, Mán, Thổ, Nùng, đã từng vũ trang chiến đấu nhiều với quân tuần tiễu của Pháp, đã làm cho bọn thổ phỉ nghe tiếng là kinh sợ”.


Hoàng Sâm tên thật là Trần Văn Kỳ, sinh năm 1915 ở xã Lệ Sơn, huyện Tuyên Hóa, tỉnh Quảng Bình. Từ nhỏ, ông đã thể hiện tư chất thông minh, nhanh nhẹn, hoạt bát và sớm giác ngộ cách mạng.

Thiếu tướng Hoàng Sâm - Ảnh Internet.
12 tuổi đi làm giao liên

Năm 1927, Hoàng Sâm được chọn sang Thái Lan học tập và kết nạp vào Đội Thiếu niên Tiền phong. Khi hoạt động ở Thái Lan với bí danh Thầu Chín, Bác Hồ đã chọn Hoàng Sâm làm liên lạc viên. Theo Bác đi khắp các tỉnh, Hoàng Sâm vừa làm vừa học, vừa tham gia rải truyền đơn, vận động bà con Việt kiều tham gia phong trào yêu nước. Khi bị lộ, ông trốn sang Quảng Châu. Tại đây, ông vào học trường Quân sự Hoàng Phố. Năm 1933, Hoàng Sâm được kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương.

Đầu năm 1937, ông từ Trung Quốc trở về nước, tham gia vào Tỉnh ủy Cao Bằng. Năm 1938, ông tham gia Đội du kích kháng Nhật của Đảng Cộng sản Trung Quốc tại biên giới Việt – Trung.

Thu phục tướng phỉ

Lợi dụng điều kiện hiểm trở, nhiều toán phỉ có vũ trang đã cướp bóc, giết chóc, gây khó khăn cho bà con vùng biên giới. Từ năm 1939, Châu ủy Hà Quảng phát động nhân dân lập Hội chống phỉ với sách lược “kiên quyết trừng trị đi đôi với giáo dục, thuyết phục những người nghèo lầm lạc theo phỉ, trở về với nhân dân”.

Đồng chí Hoàng Sâm, lúc này lấy bí danh là Trần Hùng Sơn, nổi tiếng là người gan dạ, có biệt tài bắn súng bằng hai tay, phi ngựa như kỵ sĩ, nói tiếng Quảng như người Hoa. Vì vậy, những tên trùm phỉ khét tiếng như Vòong A Sáng, Vòong A Sình, Lý Xìu, Lý Khoày … nghe danh ông muốn thi gan, đọ tài. Không quản hiểm nguy, Hoàng Sâm cùng Lê Quảng Ba đã vào tận sào huyệt của bọn phỉ thi tài bắn súng, uống rượu, khiến chúng phải kiêng nể, tâm phục, khẩu phục, xin được kết nghĩa anh em.

Với những hành động khôn khéo, kiên quyết, dũng cảm và uy tín cá nhân của mình, đồng chí Hoàng Sâm cùng đội du kích Pác Bó đã hạn chế được sự lộng hành, phá phách của các toán thổ phỉ, tạo điều kiện cho các Hội Cứu quốc phát triển, lực lượng Việt Minh ngày càng tăng lên.

Người Đội trưởng đầu tiên của Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân

Tháng 1/1941, ông cùng các đồng chí Phùng Chí Kiên, Lê Quảng Ba, Đặng Văn Cáp… nhận nhiệm vụ đón Bác Hồ cùng các đồng chí Phạm Văn Đồng, Võ Nguyên Giáp từ Trung Quốc về Pác Bó (Cao Bằng). 

Cuối năm 1941, theo Chỉ thị của Bác, Đội du kích Pác Bó được thành lập với 12 chiến sĩ do đồng chí Lê Quảng Ba làm Chính trị viên, đồng chí Lê Thiết Hùng là Đội trưởng, đồng chí Hoàng Sâm làm đội phó. Đội hoạt động với vai trò làm nòng cốt xây dựng lực lượng bán vũ trang trong phong trào cách mạng của tỉnh Cao Bằng, đồng thời, tuyên truyền, vận động nhân dân tham gia cách mạng, bảo vệ  các cơ quan của Đảng, các cuộc họp của các tổ chức cách mạng.

Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân thành lập tại khu rừng Trần Hưng Đạo, thuộc xã Tam Kim, châu Nguyên Bình, tỉnh Cao Bằng,
ngày 22/12/1944 - Ảnh Internet.

Ngày 22/12/1944, Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân chính thức được thành lập tại khu rừng Trần Hưng Đạo, thuộc xã Tam Kim, châu Nguyên Bình, tỉnh Cao Bằng. Đội gồm 34 chiến sĩ, đồng chí Hoàng Sâm được cử làm Đội trưởng, đồng chí Xích Thắng làm Chính trị viên.

Thực hiện Chỉ thị “Xây dựng kế hoạch tổ chức một trận đánh để cổ vũ tinh thần đấu tranh cách mạng của cả một dân tộc đang bị nô lệ, đang sục sôi ý chí vùng lên, đồng thời khắc phục tình hình thiếu vũ khí trang bị và trận đầu nhất định phải thắng” của Nguyễn Ái Quốc, Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân đã lập nên hai chiến công Phai Khắt (25/12/1944) và Nà Ngần (26/12/1944), mở ra truyền thống “đánh thắng trận đầu” của Quân đội nhân dân Việt Nam anh hùng.

Sau hai chiến thắng mở đầu, Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân phát triển thành một Đại đội, Hoàng Sâm được cử làm Đại đội trưởng, rồi Chi đội trưởng Giải phóng quân. 

Người chỉ huy các chiến dịch

Sau khi Nhật đảo chính Pháp (9/3/1945), Hoàng Sâm chỉ huy Đội tiến xuống giải phóng các châu Ngân Sơn, Chợ Rã, giải tán bộ máy tổng lý cường hào tại Bắc Bạch Thông, thành lập chính quyền cách mạng tại địa bàn này.

Sau trận thắng quân Nhật ở Thái Nguyên, ông chi huy đơn vị về Vĩnh Yên, tiêu diệt lực lượng Quốc dân Đảng. Sau đó, ông chỉ huy Đội tiến về Sơn Tây, bảo vệ  chính quyền cách mạng ở khu vực Tây – Tây Bắc Hà Nội.

Gia đình Thiếu tướng Hoàng Sâm - Ảnh Internet.
Năm 1947, ông được cử làm chỉ huy đoàn quân “Tây Tiến”. Sau chiến thắng Sông Lô (năm 1947), Hoàng Sâm được cử phụ trách quân sự khu giải phóng 6 tỉnh Cao Bằng, Bắc Kạn, Lạng Sơn, Thái Nguyên, Hà Giang, Tuyên Quang.

Được phong thiếu tướng đợt đầu tiên

Năm 1948, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Sắc lệnh số 111-SL phong quân hàm Thiếu tướng cho 10 đồng chí đầu tiên của Quân đội Nhân dân Việt Nam, trong đó có đồng chí Hoàng Sâm, khi đó là Khu trưởng Chiến khu II. 

Năm 1951, Thiếu tướng Hoàng Sâm được điều làm Phái viên của Bộ Quốc phòng tham gia các chiến dịch lớn cùng các Đại đoàn 304, 312. Năm 1953 – 1954, ông là Đại đoàn trưởng Đại đoàn 304 rồi Chỉ huy trưởng Mặt trận Trung Lào. Thiếu tướng Hoàng Sâm trực tiếp chỉ huy chiến dịch Trung lào, giải phóng vùng Thà Khẹt, đường số 9, tỉnh A Tô Pơ và cao nguyên Bô Lô Ven, sau đó phối hợp với Quân giải phóng Cam pu chia giải phóng hầu hết tỉnh Công pông Chàm.

Một số hiện vật của Thiếu tướng Hoàng Sâm được trao tặng cho Bảo tàng LSQS Việt Nam.

Sau Hiệp định Giơnevơ, ông chỉ huy lực lượng tiếp quản Sơn Tây, Hà Đông, Hải Phòng. Từ năm 1955, Thiếu tướng Hoàng Sâm là Tư lệnh các Quân khu: Tả Ngạn, Hữu Ngạn, Quân khu 3.

Năm 1962, Hoàng Sâm được cử sang làm nhiệm vụ quốc tế tại Lào với bí danh Chăn Đi. Ông được các đồng chí lãnh đạo nước bạn rất tin cậy và kính trọng. Giữa năm 1968, Thiếu tướng Hoàng Sâm được lệnh vào làm Tư lệnh Quân khu Trị Thiên. Ngày 15/12/1968, Thiếu tướng Hoàng Sâm hi sinh tại chiến trường Trị Thiên. 

Cuộc đời và sự nghiệp cách mạng của Thiếu tướng Hoàng Sâm đã góp phần làm rạng danh cho truyền thống cách mạng của Quân đội Nhân dân Việt Nam. Ông được truy tặng Huân chương Hồ Chí Minh, Huân chương Quân công hạng Nhất, Huân chương Chiến thắng hạng Nhất, Huân chương Kháng chiến hạng Nhất. Đại tướng Võ Nguyên Giáp ví Hoàng Sâm như Sapaép của Liên Xô.

Ngày 25/7/2014, ông Hoàng Sùng, con trai Thiếu tướng Hoàng Sâm thay mặt gia đình trao tặng cho Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam những kỷ vật rất đỗi giản dị của ông, trong đó có chiếc đài bán dẫn mà ông thường dùng để nghe tin tức khi tham gia chiến trường, chiếc mũ sĩ quan, chiếc ống nhòm, Giấy chứng nhận Đại biểu Quốc Hội các Khóa I, II, Giấy Chứng nhận sĩ quan cấp Tướng, chiếc máy ảnh do một vị Đại tướng quân đội Liên Xô tặng…/.


Nguồn: Thanh Tâm
19-12-2016
Các bài viết gần đây
Các bài viết cùng chuyên mục
BẢO VẬT QUỐC GIA
THƯ VIỆN Video
s