Thiếu tướng Hoàng Đan


24-11-2015
Thiếu tướng, Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân Hoàng Đan (28/2/1928 – 4/12/2003), “là một vị tướng chiến trận. Nơi nào có cuộc chiến ác liệt nhất là có mặt tướng Hoàng Đan. Ông chiến đấu dũng cảm và chỉ huy có mưu trí. Ông đã tham gia chỉ huy nhiều trận đánh nổi tiếng” (1).


Ông sinh ra ở xã Nghi Thuận, huyện Nghi Lộc, tỉnh Nghệ An, trong một gia đình có truyền thống quân sự, nhiều đời đỗ đạt ra làm quan võ và thầy thuốc. Ông là hậu duệ thứ 21 của danh tướng thời Trần Sát Hải đại Vương Hoàng Tá Thốn. Cha ông là Hoàng Văn Hê, mẹ là Đặng Thị Ngung. Ông là con thứ tư trong gia đình có 7 anh em, được cha mẹ cho theo học từ trường xã đến trường tỉnh.
 
Tháng 3/1945, theo chân anh trai, Hoàng Đan gia nhập Mặt trận Việt Minh,  được bầu làm Ủy viên Ban Chấp hành huyện Nghi Lộc. Tháng 6/1945, ông được cử phụ trách tổ Việt Minh của tổng Vân Trình.
 
Năm 1946, ông được cử đi học tại trường Quân sự Chiến khu 4 (nay thuộc Quân khu 4) đóng tại Cẩm Xuyên (Hà Tĩnh) và được kết nạp chính thức vào Đảng Cộng sản Việt Nam.
 
Kháng chiến toàn quốc bùng nổ, Hoàng Đan được điều động vào chiến trường Bình - Trị - Thiên, bắt đầu tham gia chiến đấu bên bờ sông Bến Hải. Từ một người lính, Hoàng Đan được giao làm Trung đội trưởng rồi Chính trị viên Đại đội, Tiểu đoàn trưởng, Trung đoàn phó. Trong kháng chiến chống Pháp, ông đã tham gia chiến đấu và chỉ huy nhiều trận đánh ác liệt như trận chặn đánh địch trên đường từ Cam Lộ về Đông Hà, chặn đánh địch ở Gio Linh, chống càn ở Nam Vĩnh Linh (Quảng Trị), chiến dịch Hòa Bình, chiến dịch Thu Đông, Thượng Lào rồi chiến dịch Điện Biên Phủ.
 
Sau khi miền Bắc được giải phóng (1954), ông được điều về làm công tác giảng dạy tại trường Trung cao Quân sự (tiền thân của Học viện Quốc phòng). Sau đó, ông được cử sang học tập tại Liên Xô và trở về làm Chủ nhiệm khoa Bộ binh thuộc Học viện Quân chính (nay là Học viện Lục quân). 
 
Năm 1965, cuộc kháng chiến chống Mỹ bước vào giai đoạn cam go, quyết liệt, ông được điều động vào chiến trường, giữ chức Phó Tư lệnh rồi Tư lệnh Sư đoàn 304B, chỉ huy các chiến dịch Khe Sanh (1968), chiến dịch phản công địch ở Đường 9 – Nam Lào (1971) và chiến dịch Quảng Trị (1972).
 
Tháng 11/1973, Hoàng Đan được thăng quân hàm Đại tá và được bổ nhiệm làm Phó Tư lệnh, Tham mưu trưởng Quân đoàn 1.
 
Tháng 6/1974, Binh đoàn Hương Giang (Quân đoàn 2) được thành lập, ông được điều sang làm Phó Tư lệnh Quân đoàn. Ông đã trực tiếp chỉ huy trận Thượng Đức (Quảng Nam), giúp quân ta giành lại ưu thế tại cao điểm này. Trong cuộc Tổng tiến công Xuân 1975, ông đã chỉ huy Quân đoàn 2 tham gia chiến dịch Huế - Đã Nẵng. 
 
Ngày 30/4/1975, Lữ đoàn 203 thuộc Quân đoàn 2 đã vào đến Dinh Độc lập, tham gia bắt sống toàn bộ nội các của Dương Văn Minh, buộc chúng phải đầu hàng vô điều kiện.
 

Năm 1976, ông được điều về làm Phó Giám đốc Học viện Quân sự cấp cao (sau này là Học viện Quốc phòng).

 Thiếu tướng Hoàng Đan (ngoài cùng, bên trái) cùng Đại tướng Võ Nguyên Giáp và Trung tướng Lê Trọng Tấn (năm 1976). Ảnh tư liệu
Năm 1977, ông được phong quân hàm Thiếu tướng. 
 
Năm 1978, ông được điều vào Nam tham gia chiến đấu bảo vệ Tổ quốc tại biên giới phía Tây Nam. 
 

Năm 1979, ông được bổ nhiệm làm Tư lệnh Quân đoàn 5, kiêm Tư lệnh mặt trận Lạng Sơn và Phó Tư lệnh Quân khu 1. Ông trực tiếp có mặt ở những cao điểm ác liệt nhất để chỉ huy và động viên tinh thần chiến đấu của đơn vị. Nhiệm vụ hoàn thành, ông trở về tiếp tục nghiên cứu và giảng dạy, tranh thủ ghi lại những năm tháng ác liệt, hào hùng và tổng kết kinh nghiệm chiến đấu qua các tác phẩm như: “Từ sông Bến Hải đến Dinh Độc Lập”, “Những điều đọng lại qua hai cuộc chiến tranh”, “Nghệ thuật lừa địch trong chiến tranh”, “Sư đoàn 304 – những kỷ niệm không quên”, “Binh đoàn Hương Giang – dấu chân thần tốc”, “Quân đoàn 2 – biên niên sự kiện”, “20 năm Học viện Quốc phòng”…

Nhiệm vụ hoàn thành, ông trở về tiếp tục nghiên cứu và giảng dạy, tranh thủ ghi lại những năm tháng ác liệt, hào hùng và tổng kết kinh nghiệm chiến đấu 
 

Thiếu tướng Hoàng Đan mất ngày 18/12/2003 và được an táng tại quê nhà. 

Ghi nhận những công lao xuất sắc của ông trong cuộc chiến tranh giải phóng dân tộc và bảo vệ đất nước, ngày 9/10/2014, Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội Chủ nghĩa Việt Nam ký Quyết định truy tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang Nhân dân cho Thiếu tướng Hoàng Đan. 
 

Gần 50 năm trong quân ngũ, với nhiều cương vị, chức vụ khác nhau, Thiếu tướng Hoàng Đan luôn thể hiện rõ là một người chỉ huy có đức độ, bản lĩnh, mưu trí, sáng tạo và tầm nhìn chiến lược. “Anh mất đi, bỏ lại ngổn ngang công việc các tướng trước giao cho: tổng kết chiến dịch, tổng kết chiến lược giúp anh Quang, anh Thảo”(2).

(1). Lời nhận xét của Thượng tướng, Giáo sư Hoàng Minh Thảo
(2). Lời nhận xét của Thiếu tướng Nguyễn Dũng Chi.
 

Nguồn: Thanh Tâm
24-11-2015
Các bài viết gần đây
Các bài viết cùng chuyên mục
s