Truyền thông bảo tàng và những vấn đề đặt ra đối với Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam (Phần 1)


05-07-2018
Trong xã hội thông tin ngày nay, truyền thông đóng vai trò quan trọng thúc đẩy phát triển kinh tế, văn hóa và xã hội. Đặc biệt là thế kỷ 21 với sự phát triển “vũ bão” của internet và mạng xã hội đã tạo nên sự thay đổi sâu sắc trong phương thức truyền thông tại Việt Nam.

Bảo tàng là nơi lưu giữ, tổng hợp các giá trị di sản. Truyền thông bảo tàng có thể hiểu là quá trình chuyển tải thông tin, là một kiểu tương tác xã hội, chia sẻ các quy tắc và tín hiệu chung giữa ít nhất là hai đối tượng, công chúng và bảo tàng. Đồng thời đây cũng là hoạt động không thể thiếu đối với một bảo tàng hiện đại nhằm tuyên truyền, quảng bá về các hoạt động của bảo tàng với mục đích thu hút khách tham quan, nâng cao uy tín, thương hiệu của bảo tàng.

Vậy làm thế nào để bảo tàng có thể truyền đạt thông tin của mình tới khách tham quan một cách nhanh chóng, qua đó thu hút đông đảo công chúng quan tâm, coi bảo tàng là điểm đến để học tập, trải nghiệm, thưởng thức những giá trị lịch sử, văn hóa, đặc biệt là đối với loại hình bảo tàng lịch sử quân sự. Điều đó đòi hỏi các nhà quản lý cần phải nghiên cứu chiến lược truyền thông cụ thể, bám sát các hoạt động của mình, nhất là các hoạt động trọng tâm.


Đại diện các bảo tàng, di tích ký Biên bản ghi nhớ về tăng cường công tác phối hợp truyền thông quảng bá nhằm thu hút khách tham quan giai đoạn 2017 – 2021 tại Di tích Văn Miếu – Quốc Tử Giám, tháng 4/2017.

Truyền thông bảo tàng – vấn đề không còn xa lạ

Truyền thông bảo tàng là một xu thế chung của các bảo tàng trên thế giới và khu vực. Hầu hết các bảo tàng đông khách nhất ở mỗi quốc gia đều có chiến lược truyền thông bài bản, tiêu biểu là Bảo tàng Lu-vrơ (Pa-ri, Pháp) gần 20 triệu khách tham quan mỗi năm; Bảo tàng Anh Quốc (Luân đôn, Vương Quốc Anh) tiếp đón gần 10 triệu mỗi năm; Bảo tàng nghệ thuật Mê-trô-pô-li-tan (Niu Yoóc, Mỹ) đón gần 10 triệu khách mỗi năm… Những bảo tàng này không chỉ là điểm đến thường xuyên của các Tour du lịch, mà còn là thương hiệu du lịch của chính các quốc gia đó.

Nắm bắt xu thế chung của thế giới và khu vực, công tác truyền thông ở Việt Nam đã được một số bảo tàng, khu di tích chú trọng và góp phần không nhỏ trong việc thu hút khách tham quan. Tiêu biểu là Bảo tàng Lịch sử quốc gia, Bảo tàng Hồ Chí Minh, Bảo tàng Lịch sử quân sự Việt Nam, Bảo tàng Dân tộc học, Bảo tàng Chứng tích chiến tranh, Di tích Văn Miếu - Quốc Tử Giám, Di tích Dinh Độc Lập, Trung tâm di sản văn hóa Hoàng thành Thăng Long…

Đa số các bảo tàng, di tích ở nước ta đều thuộc quy mô vừa và nhỏ với số lượng nhân viên không lớn. Nếu muốn hình ảnh và giá trị được nâng lên thì các bảo tàng, di tích phải liên kết, phối hợp cùng nhau, tạo ra một sức mạnh lan truyền rộng rãi đến công chúng trong và ngoài nước một cách đồng bộ, chuyên nghiệp, tạo ấn tượng để mỗi người dân Việt Nam ít nhất muốn một lần được đến tham quan. Xác định rõ ý nghĩa đó, ngày 26/4/2017 tại Di tích Văn Miếu – Quốc Tử Giám, 16 bảo tàng, di tích; các bộ, ngành và thành phố Hà Nội đã cùng nhau ký kết Biên bản ghi nhớ về tăng cường công tác phối hợp truyền thông quảng bá nhằm thu hút khách tham quan giai đoạn 2017 – 2021.


Lễ khai trương “Tuyến du lịch vàng” tham quan Thành phố Hà Nội, tháng 10/2017- Ảnh BTLSQSVN.

Đến tháng 10/2017, “Tuyến du lịch vàng” tham quan Thành phố Hà Nội được khai trương góp phần kết nối các đơn vị lưu trú du lịch với các điểm du lịch, nhà hàng, khu mua sắm, cung cấp dịch vụ hướng dẫn, thuyết minh… Trong các nội dung phối hợp được đưa ra, công tác truyền thông được các đơn vị đặc biệt chú trọng nhằm tăng cường các hoạt động nghiên cứu, tìm hiểu nhu cầu khách tham quan, đào tạo, tập huấn, trao đổi về nghiệp vụ truyền thông, marketing nhằm nâng cao nhận thức, năng lực cho cán bộ làm công tác truyền thông. Bên cạnh đó, việc truyền thông trên trang thông tin điện tử (Website) của các bên, kết nối đường dẫn các trang web; Chia sẻ tài nguyên số (tin bài, hình ảnh, nội dung) đã góp phần không nhỏ vào việc thu hút khách tham quan tới bảo tàng, di tích, trong đó có Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam.

Truyền thông bảo tàng: Nhìn từ Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam

Thực tế tại nhiều bảo tàng ở Việt Nam hiện nay cho thấy, ít bảo tàng có bộ phận truyền thông riêng biệt mà chỉ có phòng tuyên truyền và không có bộ phận marketing như các bảo tàng hàng đầu thế giới. Điều đó cũng là vấn đề của Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam. Việc thuê doanh nghiệp, đơn vị làm truyền thông chưa khả thi. Để tháo gỡ khó khăn đó, bảo tàng phải lồng ghép công tác truyền thông, quảng bá trong từng hoạt động cụ thể.

Trong kinh doanh, chất lượng của sản phẩm là yếu tố cốt lõi làm nên thương hiệu doanh nghiệp. Nếu coi bảo tàng là một doanh nghiệp, thì không gian trưng bày, các hoạt động triển lãm chính là sản phẩm. Nói như PGS. TS Nguyễn Văn Huy: “Nghệ thuật trưng bày là linh hồn của bảo tàng”. Mặc dù phải tập trung cho Dự án xây dựng Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam tại vị trí mới, công tác củng cố, nâng cấp phòng trưng bày thường xuyên được quan tâm đúng mức. Các triển lãm chuyên đề được đổi mới nội dung, hình thức được chú trọng, tạo ấn tượng đặc biệt cho người xem, giúp khách tham quan hiểu rõ hơn về giá trị lịch sử của sự kiện. Đáng kể trong năm 2017 là các triển lãm: “Thượng tướng Song Hào – Cuộc đời và sự nghiệp”, “Nghĩa tình đồng đội”, “Bản hùng ca Điện Biên Phủ trên không”,… Tất cả những cuộc triển lãm tuy diễn ra trong một thời gian ngắn nhưng đã thu hút đông đảo công chúng và để lại ấn tượng khó quên cho người xem.


Các đại biểu tham quan triển lãm “Bản hùng ca Điện Biên Phủ trên không”, tháng 12/2017 - Ảnh BTLSQSVN.

Báo chí, truyền thông trong xã hội thông tin ngày nay đóng vai trò quan trọng trong việc quảng bá hình ảnh của bảo tàng. Hiểu rõ đây là điều kiện cơ bản và cần thiết trong hoạt động truyền thông, các chương trình, hoạt động trưng bày của bảo tàng được thông tin đến nhiều báo, kể cả báo ngành, báo địa phương. Bên cạnh việc tạo ra nhiều bài báo chuyên sâu, có sức thu hút đối với độc giả thì việc tạo ra số lượng bài báo viết về bảo tàng cũng rất quan trọng. Càng nhiều báo đưa tin về bảo tàng nghĩa là tạo được càng nhiều trung gian truyền thông, cũng có nghĩa là chúng ta thu hút được nhiều công chúng hơn. Các bài báo, chương trình phát sóng trên truyền hình có thể gây ra tác động sâu sắc đến mức độ hiểu biết của xã hội, truyền tải những thông điệp của bảo tàng đến với khách tham quan hiệu quả nhất, có thể thay đổi hành vi, thói quen, quan niệm của khách tham quan.

Điều này được thể hiện rõ ràng qua các hoạt động triển lãm, tiếp nhận hiện vật của bảo tàng đều có sự tham gia của đông đảo cơ quan báo chí, đài truyền hình, phát thanh từ Trung ương đến Thành phố. Hơn thế nữa, từ các hiện vật, tư liệu quý giá, nhiều hiện vật chưa được công bố, hiện vật mới sưu tầm, nhân chứng lịch sử có mặt… góp phần tạo điểm nhấn trong các hoạt động sẽ thu hút sự quan tâm của các cơ quan báo chí. Ống kính của các phóng viên dễ dàng tiếp cận, xây dựng thành phóng sự, bài chuyên đề, phim tư liệu,… Từ đó tạo sợi dây liên kết giữa bảo tàng và các cơ quan báo chí trong các sự kiện.

Với khách nước ngoài, mạng du lịch Tripadvisor.com là “cẩm nang” không thể thiếu với bất kỳ đâu. Du khách quốc tế từng đến tham quan bảo tàng chia sẻ hình ảnh và đánh giá lên trang mạng này sẽ góp phần thu hút những người khác tới tham quan. Và lẽ đương nhiên phải là những đánh giá có chất lượng cao và hình ảnh đẹp, nếu không sẽ tạo hiệu ứng ngược lại./.

(Còn nữa)


Nguồn: Trung tá, ThS Mai Thị Ngọc – Giám đốc Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam
05-07-2018
Các bài viết gần đây
Các bài viết cùng chuyên mục

s