Truy kích địch rút chạy trên đường số 7 trong Chiến dịch Tây Nguyên năm 1975 – Phần 1


09-03-2018
Trận truy kích thần tốc đuổi đánh địch tháo chạy trên đường số 7-Cheo Reo của Sư đoàn 320 được xem là trận then chốt thứ ba của Chiến dịch Tây Nguyên, đã thắng lợi giòn giã. Với chiến thắng này, ta đã phá tan âm mưu co cụm của địch về đồng bằng, góp phần quan trọng giải phóng hoàn toàn Tây Nguyên, tạo ra thời cơ chiến lược cho Bộ Chính trị quyết định giải phóng hoàn toàn miền Nam ngay trong tháng 4/1975.

Buôn Ma Thuột bị mất, Sư đoàn 23 ngụy bị đánh tơi tả trên đường 21, Sư đoàn 22 ngụy bị tiêu diệt một bộ phận và đang bị bao vây ở đông An Khê, phần lớn lực lượng biệt động quân bị tiêu hao và giam chân ở phía Bắc Tây Nguyên, các con đường 19, 14, 21 vẫn bị cắt triệt; Nha Trang, Cam Ranh bị bỏ ngỏ, hy vọng tái chiếm Buôn Ma Thuột bị tiêu tan, khối chủ lực Quân đoàn 2 và Quân khu 2 bị vây chặt ở Pleiku, Kon Tum và có nguy cơ bị tiêu diệt. Để giải nguy, ngày 14/3, Tổng thống Nguyễn Văn Thiệu vội vã đến Cam Ranh tổ chức một cuộc họp khẩn cấp với Trần Thiện Khiêm, Cao Văn Viên, Phạm Văn Phú, quyết định rút toàn bộ lực lượng ở Pleiku và Kon Tum theo đường số 7[1] về giữ vùng đồng bằng duyên hải Trung bộ nhằm bảo toàn lực lượng.

Theo kế hoạch, địch sẽ rút trong ba ngày: ngày 15/3 rải quân chốt bảo vệ và sửa đường 7, ngày 16 rút khỏi Kon Tum và ngày 17 rút khỏi Pleiku. Lực lượng địch rút chạy gồm có: 6 liên đoàn biệt động quân, lữ kỵ binh 2 (3 Thiết đoàn 19, 21, 3), 6 tiểu đoàn pháo, 1 tiểu đoàn thuộc Trung đoàn 44, Tiểu đoàn 89 thuộc Liên đoàn 21, Liên đoàn 20 công binh, Liên đoàn 66 truyền tin, cơ quan Quân đoàn 2, bộ phận sĩ quan của Sư đoàn 6 không quân, 2 liên đoàn bảo an và tàn quân các nơi chạy về. Ngoài ra còn có lực lượng đồn trú trong các căn cứ, quận lỵ, thị xã từ Phú Thiện đến Củng Sơn.

Theo lệnh của Tổng thống Thiệu, để giữ bí mật, lực lượng địa phương không được thông báo để cho chúng chống giữ khi chủ lực rút, còn địa phương quân là người Thượng thì trả chúng về với Tây Nguyên.


Sau khi giải phóng Buôn Mê Thuột, quân ta lập tức truy kích địch rút chạy - Ảnh Tư liệu Bảo tàng LSQS Việt Nam.

Thực hiện kế hoạch, đêm 14 rạng ngày 15/3, Bộ tư lệnh Quân đoàn 2 ngụy và lãnh sự quán Mỹ ở Pleiku tháo chạy bằng đường không về Nha Trang. Ngày 15 chúng đưa Liên đoàn biệt động quân 23, Thiết đoàn 21 và 1 tiểu đoàn pháo triển khai chốt giữ các điểm cao khống chế dọc đường số 7, từ Phú Thiện đến cầu Ai Nu; một tiểu đoàn biệt động nống ra phía tây Cheo Reo chiếm dãy Chư Ba, bảo vệ vòng ngoài.

Ngày 16, Liên đoàn 6 biệt động quân, Thiết đoàn 19, Liên đoàn công binh 20 từ Kon Tum, Pleiku rút về Cheo Reo, triển khai tu sửa đường, bắc cầu. Các Liên đoàn biệt động quân 22 (ở Pleiku), 7 (hướng đường 5a, 5b), 25 và 4 (đường 19, 20, 21) được lệnh triệt phá và tháo chạy. Địch cho nổ kho đạn ở Pleiku, đốt phá nhiều tài liệu gây những đám cháy trong thị xã. Do đường 7 hẹp, chất lượng xấu, xe pháo địch chạy hàng ba hàng bốn va quệt, húc đổ lẫn nhau làm cho giao thông luôn bị tắc nghẽn. Cuộc tháo chạy ngày càng lâm vào tình trạng hỗn loạn. Đây là lần đầu tiên trong cuộc chiến tranh ở Đông Dương, trong phạm vi một chiến dịch, có một quân đoàn địch được trang bị hiện đại phải bỏ địa bàn chiến lược quan trọng rút chạy.

Về phía ta, Bộ Chính trị, Quân ủy Trung ương và Bộ Tổng Tư lệnh sớm dự kiến một cuộc rút lui chiến lược của địch ở Tây Nguyên. Đêm 16/3, Đại tướng Văn Tiến Dũng trực tiếp chỉ đạo Bộ Tư lệnh Chiến dịch Tây Nguyên khẩn trương cơ động lực lượng truy kích và đánh nhanh vào Pleiku, Kon Tum; đồng thời lệnh cho Sở Chỉ huy tiền phương Quân khu 5 ở Bình Định điều động bộ đội địa phương tỉnh Phú Yên lên chốt đường số 7 không cho địch chạy về Tuy Hòa.


Sư đoàn 320 chặn đường rút lui của địch tại Cheo Reo – Phú Bổn, ngày 18/3/1975 - Ảnh Tư liệu Bảo tàng LSQS Việt Nam.

Lúc 20 giờ 30 phút ngày 16/3, Sư đoàn 320 (được tăng cường Trung đoàn 95B, Tiểu đoàn 1 thuộc Trung đoàn xe tăng 273, Trung đoàn pháo binh 675, Trung đoàn phòng không 593) truy kích tiêu diệt địch trên đường số 7; Sư đoàn 968 đánh chiếm Pleiku, Kon Tum; Trung đoàn 95A đánh theo đường 19 chiếm Kon Tầng, phát triển về Lệ Trung, Pleiku.

Khi nhận lệnh, các đơn vị của Sư đoàn 320 và lực lượng tăng cường đang làm nhiệm vụ phân tán trên các hướng: Trung đoàn 64 và Tiểu đoàn 3 thuộc Trung đoàn 48 đang truy quét ở Đạt Lý, Phước An; Trung đoàn 48 đứng chân ở phía Tây Cheo Reo và Cẩm Ga; Trung đoàn 9 cơ động đánh địch ở Kênh Săn; Trung đoàn pháo binh 54, Trung đoàn phòng không 593 và Sở Chỉ huy Sư đoàn ở phía Tây đường 14, Trung đoàn 95B đang làm dự bị cho Sư đoàn 10 trên hướng đường 21.

Để kịp thời chặn địch lại, tạo điều kiện cho lực lượng lớn cơ động đến tiêu diệt, 22 giờ 30 phút, Sư đoàn trưởng Nguyễn Kim Tuấn lệnh cho Tiểu đoàn 9 thuộc Trung đoàn 64 là đơn vị đứng gần đường số 7 nhất, cơ động ngay về nam Cheo Reo chặn địch. Cũng trong đêm 16 và ngày 17/3, hậu cần chiến dịch và Sư đoàn 320 huy động 110 xe ô tô cấp tốc chở các đơn vị ở phía Đông Bắc Buôn Ma Thuột về Thuần Mẫn, rồi hành quân theo đường 7B rầm rập tiến về hướng Cheo Reo.

Để chạy đua với cơ giới địch, có đoạn bộ đội phải dùng nứa làm đuốc, đốt cả quai dép cao su soi đường, bàn chân phồng rộp bật máu vẫn nén đau tiến về phía trước. 11 giờ 30 phút ngày 17/3, Đại đội 11 đi đầu đội hình Tiểu đoàn 9 đã ra đến đường số 7, cách Cheo Reo 2km về phía Nam. Nhưng do trận địa chốt không đúng vị trí, Tiểu đoàn 9 được lệnh lui xuống phía Nam 2km, lập trận địa mới. 16 giờ 35 phút một đoàn xe địch lọt vào trận địa, các chiến sĩ nổ súng tiêu diệt gọn tốp xe đi đầu làm đội hình phía sau phải lùi lại, đường 7 bị tắc nghẽn. Ngoài số xe địch chạy thoát sáng ngày 17/3 về Củng Sơn, đại bộ phận lực lượng rút chạy của Quân đoàn 2 và Quân khu 2 ngụy bị chặn lại, ùn ùn đổ về thị xã Cheo Reo./.

(Còn nữa)


[1] Nay là quốc lộ 25.


Nguồn: Trần Danh Hiệp – Bảo tàng Binh đoàn Tây Nguyên
09-03-2018
Các bài viết gần đây
Các bài viết cùng chuyên mục
THƯ VIỆN Video

s