Tấm ảnh Chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa năm 1946


04-06-2018
Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam hiện đang lưu giữ và trưng bày một bức ảnh đặc biệt. Đó là tấm ảnh Chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa năm 1946 do Quốc hội khoá 1 họp bầu ra.

Cuộc Tổng tuyển cử lịch sử bầu Quốc dân đại hội (nay là Quốc hội) đầu tiên khi nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ra đời, thực sự là một cuộc đấu tranh kiên trì, sách lược khôn khéo, kể cả phải trả giá bằng máu và sự hy sinh của bao chiến sĩ, đồng bào cả nước mới đạt tới thắng lợi cuối cùng.

Ngày 8/9/1945, Chính phủ lâm thời đã ra Sắc lệnh 14/SL về việc Tổng tuyển cử đề bầu Quốc dân Đại hội. Tiếp đó, ngày 17/10/1945, Chính phủ ký Sắc lệnh số 51/SL quy định thể lệ Tổng tuyển cử bằng phổ thông bầu phiếu. Ngày 19/12/1945, Chính phủ chính thức công bố Tổng tuyển cử trong cả nước vào ngày 6/1/1946. Ðây là những sắc lệnh quan trọng đầu tiên về xây dựng quyền làm chủ của công dân Việt Nam đối với vận mệnh đất nước qua việc bầu cơ quan đại biểu cao nhất của nhân dân, cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. 

Lần đầu tiên trong lịch sử dân tộc, người dân đã được trực tiếp bầu chọn những người đại diện cho mình để tham gia vào bộ máy Nhà nước, như Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định: “Tổng tuyển cử là một dịp cho toàn thể quốc dân tự do lựa chọn những người có tài, có đức, để gánh vác công việc nước nhà. Trong cuộc Tổng tuyển cử, hễ là những người muốn lo việc nước thì đều có quyền ra ứng cử; hễ là công dân thì đều có quyền đi bầu cử. Không chia gái trai, giàu nghèo, tôn giáo, nòi giống, giai cấp, đảng phái, hễ là công dân Việt Nam thì đều có hai quyền đó. Vì lẽ đó, cho nên Tổng tuyển cử tức là tự do, bình đẳng, tức là dân chủ đoàn kết”.[1]


Bác Hồ bỏ phiếu bầu cử Quốc hội khóa 1/1946 - Ảnh Tư liệu.

Có biết bao sự kiện mà Đảng và Bác Hồ phải đương đầu với thù trong giặc ngoài, lãnh đạo toàn dân kiên quyết đấu tranh bảo vệ thực hiện quyền lợi và nghĩa vụ của công dân một nước độc lập. Ở Nam, Trung bộ, thực dân Pháp cấu kết với tàn quân Nhật và quân đội Đồng minh phá cuộc Tổng tuyển cử đến cùng. Ở Bắc Bộ, quân Tưởng tìm mọi cách gây sức ép với chính phủ ta để đưa bọn Việt Nam Quốc dân đảng, Việt Nam Cách mạng Đồng minh hội vào cơ quan lãnh đạo nhà nước. Các phần tử phản bội Tổ quốc, các tổ chức đối lập, nhất là Việt Quốc, Việt Cách ra sức chống đối Tổng tuyển cử, đưa ra những yêu sách vô lý như đòi chiếm một phần ba số ghế đại biểu trong Quốc hội, đòi giữ các Bộ Tài chính, Bộ Quốc phòng, Bộ Giáo dục, Bộ Thanh niên trong Chính phủ...

Chính phủ đã kiên quyết bác bỏ mọi yêu sách vô lý và chống lại mọi âm mưu phá hoại của Việt Quốc và Việt Cách, đồng thời kiên trì và khôn khéo nhân nhượng để tạo sự ổn định tình hình cho cuộc Tổng tuyển cử. Ðại diện của Việt Minh và Việt Quốc, Việt Cách đã thương lượng, ký các văn bản ghi nhận tinh thần, nguyên tắc và các biện pháp hợp tác, trong đó có các điểm quan trọng: coi độc lập và đoàn kết trên hết, ủng hộ Tổng tuyển cử, đình chỉ công kích lẫn nhau, mở rộng Chính phủ lâm thời...

Chính vì vậy, ngày 1/1/1946, Chính phủ lâm thời tự cải tổ thành Chính phủ liên hiệp lâm thời, mở rộng thêm một số thành viên của Việt Quốc, Việt Cách. Chính phủ liên hiệp lâm thời gồm 18 thành viên, do Hồ Chí Minh giữ chức Chủ tịch kiêm Ngoại giao, Nguyễn Hải Thần (Việt Cách) là Phó Chủ tịch... Với những nhượng bộ như vậy, sự quấy phá của bọn phản động lắng xuống và ta cũng đã vượt qua được khó khăn ban đầu.

Tuy nhiên một số cán bộ đảng viên và nhân dân không hoàn toàn thông suốt với cách giải quyết theo sách lược đó. Có đồng chí cán bộ cao cấp khi nghe tin Nguyễn Hải Thần sẽ được giữ một chức vụ cao trong Chính phủ đã vội xin gặp Hồ Chủ tịch nêu thắc mắc. Nghe xong, Người không giải thích mà chỉ hỏi: “Phân có dơ không? Nhưng dùng bón lúa thì tốt, có đúng không?” Đồng chí cán bộ đó hiểu ra, không dám hỏi gì hơn và xin phép ra về.

Ngày 1/1/1946, danh sách Chính phủ liên hiệp lâm thời được công bố công khai trên báo chí. Chiều ngày hôm đó, Chính phủ liên hiệp làm lễ tuyên thệ nhậm chức tại Nhà hát lớn thành phố.


Chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa do Quốc hội khoá 1 họp bầu ra, tháng 1/1946. Hàng đầu, từ trái sáng phải: Cụ Nguyễn Văn Tố, Chủ tịch Hồ Chí Minh, Cụ Huỳnh Thúc Kháng - Ảnh tư liệu BTLSQSVN.

Khi thấy trong danh sách ứng cử có tên Hồ Chí Minh ứng cử tại Hà Nội, từ nhiều nơi trong cả nước, đồng bào viết thư về, đề nghị Người không cần ra ứng cử ở bất cứ một địa phương nào, nhân dân cả nước sẽ bỏ phiếu bầu Người vào Quốc dân đại hội. Ai cũng muốn vinh dự được ghi tên Hồ Chí Minh trên lá phiếu của mình, bầu Người là đại biểu số 1 của Quốc hội khóa đầu tiên của nhà nước độc lập.

Đáp lại tình cảm của đồng bào cả nước, Người đã viết một bức thư ngắn trả lời đề nghị này, đại ý như sau: “Tôi là công dân của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, nên tôi không thể vượt khỏi thể lệ của Tổng tuyển cử đã định. Tôi ra ứng cử tại Hà Nội, nên không thể ra ứng cử ở nơi nào nữa. Xin cảm tạ các đồng chí đã có lòng yêu tôi và yêu cầu toàn thể đồng bào hay làm tròn nhiệm vụ của người công dân trong cuộc Tổng tuyển cử sắp tới”.

Sáng ngày 6/1/1946, từ thành thị đến nông thôn, đâu đâu cũng tưng bừng cờ hoa rực rỡ, mọi người không phân biệt giàu nghèo, già, trẻ, gái, trai tới nơi bỏ phiếu theo nghĩa vụ của công dân một nước độc lập. Là phiếu tự do của mỗi công dân ngày ấy là kết quả giành được từ cuộc đấu tranh lâu dài, phải đổ biết bao máu và nước mắt. Cho đến tận tối 5/1/1946, trước giờ bỏ phiếu có mấy tiếng đồng hồ, tại miền Nam vẫn còn 42 cán bộ phải hy sinh trong lúc đang làm nhiệm vụ vận động bầu cử.

Cũng như mọi công dân khác, Chủ tịch Hồ Chí Minh được bỏ lá phiếu đầu tiên vào phòng bỏ phiếu ở nhà số 10 phố Hàng Vôi (nay là phố Lý Thái Tổ) để thực hiện nghĩa vụ công dân của mình. Làm xong nghĩa vụ thiêng liêng của một công dân, với cương vị là Chủ tịch Chính phủ liên hiệp lâm thời, Người đã đến thăm một số điểm đặt hòm phiếu tại các nơi như: Hàng Bạc, Hàng Gai, Hàng Trống và làng Hồ Khẩu ở ngoại thành Hà Nội. Người muốn hòa mình vào với đồng bào trong một ngày vui có ý nghĩa lịch sử trọng đại của đất nước./.


[1] Hồ Chí Minh toàn tập, Tập 4, NXB CTQG, H.1995.


Nguồn: Hương Giang
04-06-2018
Các bài viết gần đây
Các bài viết cùng chuyên mục

s