Nghệ thuật hướng dẫn khách tham quan tại bảo tàng, di tích


07-12-2018
Nhằm nâng cao năng lực tuyên truyền, giáo dục cho đội ngũ cán bộ, nhân viên làm công tác thuyết minh trong hệ thống các bảo tàng thuộc lực lượng vũ trang, PGS. TS Bùi Thanh Thủy (Khoa Văn hóa Du lịch, Đại học Văn hóa Hà Nội) đã chia sẻ nhiều kinh nghiệm trong chương trình tọa đàm về chuyên đề “Nghệ thuật hướng dẫn khách tham quan tại bảo tàng và di tích” nhân kỷ niệm 73 năm Ngày Di sản văn hóa Việt Nam (23/11/1945 - 23/11/2018) do Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam tổ chức.

Chuyên đề đã đi sâu, phân tích nội dung làm thế nào hình thành đội ngũ hướng dẫn viên chuyên nghiệp để các bảo tàng, di tích thuộc lực lượng vũ trang, đặc biệt là Hệ thống Bảo tàng Quân đội phát triển, thu hút khách du lịch trong và ngoài nước. Trong chương trình, các cán bộ, nhân viên trực tiếp làm công tác thuyết minh đã có những trao đổi trực tiếp với chuyên gia nhằm tháo gỡ những vướng mắc, khó khăn trong hoạt động thực tiễn.

Tại buổi tọa đàm, PGS.TS Bùi Thanh Thủy đã trình bày 3 nội dung về hướng dẫn thuyết minh, phục vụ khách tham quan tại bảo tàng, di tích. Đó là: 1- Thuyết minh viên/ Hướng dẫn viên tại điểm; 2- Quy trình tổ chức tham quan; 3- Kỹ năng, hướng dẫn thuyết minh tại bảo tàng và di tích. Trong đó, tập trung đi sâu, phân tích và làm rõ vào 2 vấn đề trọng tâm hình thành nghệ thuật hướng dẫn khách tham quan.

Vai trò của thuyết minh viên/ Hướng dẫn viên tại điểm

PGS.TS Bùi Thanh Thủy nhấn mạnh, bên cạnh những yếu tố như sự đầu tư về cơ sở vật chất, trưng bày,… thuyết minh viên cũng là một yếu tố góp phần quan trọng trong việc phát triển điểm du lịch. Đối với Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam và các bảo tàng trong Hệ thống Bảo tàng Quân đội mang trong mình tính đặc thù riêng, độc đáo, là nơi lưu giữ nhiều hiện vật, tư liệu, trong đó có những hiện vật, bộ sưu tập có giá trị. Đó là nguồn tài nguyên nhân văn phong phú, cần phải được phát huy, quảng bá giá trị của các hiện vật đến công chúng trong và ngoài nước.


Tọa đàm “Nghệ thuật hướng dẫn khách tham quan tại bảo tàng, di tích”, ngày 22/11/2018. Ảnh BTLSQSVN.

Không chỉ truyền tải bức thông điệp về nét đẹp truyền thống lịch sử quân sự, văn hóa quân sự đến khách tham quan, du lịch mà đội ngũ thuyết minh viên còn là người “thổi hồn” vào các di tích, hiện vật, các danh lam thắng cảnh,… làm sống dậy từng điểm du lịch, các di tích lịch sử, thu hút khách tham quan. Người hướng dẫn viên đóng vai trò là cầu nối giữa hiện vật bảo tàng và công chúng (du khách tham quan).

Phân tích vấn đề này, PGS.TS Bùi Thanh Thủy cho rằng du khách có hiểu được những giá trị to lớn của mỗi di tích, danh lam thắng cảnh… hay không, chủ yếu phụ thuộc vào cách thức hướng dẫn của thuyết minh viên. Thuyết minh viên dẫn khách vào không gian lịch sử văn hóa của mỗi di tích, để mỗi du khách có thể tưởng tượng được không khí lịch sử đầy hào hùng của thế hệ đi trước, để hiểu được những giá trị to lớn của những thăng trầm lịch sử của những di tích, danh lam đó. Khách tham quan thuộc nhiều tầng lớp, độ tuổi khác nhau, vì vậy, đòi hỏi người thuyết minh viên luôn phải đổi mới, có cách dẫn riêng, chọn lọc kiến thức cho phù hợp với đối tượng và cảm xúc nói mỗi lần cũng khác nhau. Có như vậy, thuyết minh viên mới có thể là người truyền cảm hứng cho du khách về cái đẹp và cả niềm tự hào, tính trách nhiệm... mà nếu chỉ đọc qua sách vở hay tự mình quan sát, bản thân du khách sẽ không thể cảm nhận, khám phá hết được.


Các em học sinh tham quan Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam. Ảnh BTLSQSVN.

Kỹ năng thuyết minh tại bảo tàng, di tích

Thuyết minh viên là người đại diện cho bảo tàng, người trực tiếp truyền đạt những giá trị của hiện vật đến với người xem. Chính vì vậy, kỹ năng thuyết minh là điều kiện bắt buộc đối với bất kỳ ai làm công tác này. PGS.TS Bùi Thanh Thủy cho rằng, một thuyết minh viên chuyên nghiệp cần hội tụ những kỹ năng như sau:

Kỹ năng giao tiếp: Có thể nói giao tiếp là một trong những kỹ năng quan trọng bậc nhất. Hướng dẫn viên tại bảo tàng, di tích là người luôn sẵn sàng gặp gỡ, tiếp xúc và chào đón những vị khách ở nhiều lứa tuổi, nghề nghiệp, phong tục tập quán khác nhau… Đối với bảo tàng, di tích loại hình lịch sử quân sự, khách tham quan có thể là những đoàn Cựu chiến binh từng trải qua cuộc chiến tranh, hoặc cán bộ, chiến sĩ đang công tác… Vì vậy, hướng dẫn viên cần phải hiểu đặc điểm của từng nhóm đối tượng tham quan để có kỹ năng giao tiếp cho phù hợp. Thường xuyên trau dồi kỹ năng này sẽ tạo cho hướng dẫn viên có thể tự tin tiếp xúc với mọi đối tượng du khách và dễ dàng tạo ấn tượng tốt với họ.

Khả năng ứng biến/ xử lý tình huống: Xử lý các tình huống phát sinh là yêu cầu của bất kỳ hướng dẫn viên nào. Bởi vì dù có lên kế hoạch chu đáo và hoàn mỹ đến đâu, thì trên những chặng hành trình thực tế không phải lúc nào cũng suôn sẻ. Hướng dẫn viên luôn phải chủ động, linh hoạt trong mọi tình huống xảy ra để đáp ứng yêu cầu của khách tham quan.


PGS.TS Bùi Thanh Thủy chia sẻ nhiều kinh nghiệm hướng dẫn khách tham quan tại bảo tàng, di tích. Ảnh BTLSQSVN.

Kỹ năng thuyết minh trong du lịch: Đây là một trong những yếu tố tạo nên bản sắc, thương hiệu cho một người hướng dẫn viên. Kỹ năng này là tổng hợp của nhiều yếu tố: kiến thức, giọng nói truyền cảm, khả năng phi ngôn ngữ,… với mục đích cuối cùng là tạo sự hứng thú, tò mò cho khách tham quan. Với đặc điểm hiện vật của các Bảo tàng trong Quân đội có tính chất tuyên truyền, giáo dục sâu sắc gắn với những chiến công trong lịch sử đấu tranh của dân tộc, người hướng dẫn viên cần phải nắm chắc và không ngừng nâng cao trình độ năng lực để làm tốt công tác của mình.

Kỹ năng tổ chức: Nắm rõ lịch trình của du khách là yếu tố cần thiết để người thuyết minh viên làm chủ được hoạt động. Với đặc điểm của các bảo tàng trong quân đội, mỗi đoàn tham quan sẽ có những yêu cầu riêng về thời gian, nội dung tham quan nên người hướng dẫn viên cần phải có kỹ năng tổ chức đoàn, có khả năng chọn lọc những nội dung chính, phụ để giới thiệu nhằm đảm bảo đúng yêu cầu của đoàn tham quan, tránh giới thiệu lan man, không đúng nội dung cần đạt. Chẳng hạn như nếu đoàn học viên của Trường Sĩ quan Pháo binh đến tham quan, hướng dẫn viên cần phải lưu ý đi sâu vào những hiện vật liên quan đến sự hình thành và phát triển của Binh chủng Pháo binh, những chiến công của bộ đội Pháo binh trong hai cuộc kháng chiến của dân tộc.

Kỹ năng làm chủ cảm xúc: Tùy theo từng đối tượng khách tham quan, thuyết minh viên sẽ chủ động điều tiết thông tin, thể hiện cảm xúc phù hợp với từng nội dung trưng bày cố định và trưng bày chuyên đề, tạo điều kiện thuận lợi nhất cho khách tham quan tìm hiểu nội dung, hiện vật trưng bày. Hướng dẫn viên phải luôn điềm tĩnh trước mọi tình huống, dù có xảy ra chuyện gì cũng phải giữ thái độ lịch thiệp, tạo sự an tâm và thoải mái khi đồng hành với mình.


Khách quốc tế tham quan Bảo tàng. Ảnh BTLSQSVN.

PGS.TS Bùi Thanh Thủy nhấn mạnh, để không ngừng nâng cao chất lượng công tác thuyết minh, thu hút khách tham quan, đội ngũ hướng dẫn viên phải không ngừng tự nghiên cứu, nâng cao trình độ chuyên môn, ngoại ngữ, rèn luyện phong cách phục vụ, khả năng giao tiếp, xử lý tình huống theo hướng chuyên nghiệp, hiện đại. Mỗi hướng dẫn viên phải tìm kiếm, nghiên cứu nhiều nguồn thông tin, tư liệu để đảm bảo dẫn chứng chính xác, chân thực với từng hình ảnh, hiện vật trưng bày; tái hiện được những câu chuyện lịch sử hào hùng với ngôn từ dễ hiểu, hấp dẫn, khái quát được vấn đề ở nhiều góc độ khác nhau để truyền tải đến du khách trong và ngoài nước.

Buổi giao lưu, trao đổi kinh nghiệm chuyên đề: “Nghệ thuật hướng dẫn khách tham quan tại bảo tàng và di tích” của PGS.TS Bùi Thanh Thủy đã giúp cán bộ, nhân viên Bảo tàng trong Quân đội đặc biệt là những người đang làm nhiệm vụ hướng dẫn khách có thể vận dụng vào điều kiện thực tế của từng cơ quan, đơn vị. Nhấn mạnh tầm quan trọng của các bảo tàng, di tích loại hình lịch sử quân sự trong kho tàng di sản văn hóa dân tộc, PGS.TS Bùi Thanh Thủy tin tưởng rằng với việc đầu tư đổi mới trong tương lai, các Bảo tàng trong Quân đội sẽ không chỉ là nơi giáo dục truyền thống lịch sử cách mạng, mà còn là điểm đến du lịch hấp dẫn với đông đảo khách tham quan trong và ngoài nước./.


Nguồn: Phương Thảo
07-12-2018
Các bài viết gần đây
Các bài viết cùng chuyên mục

s