Mảnh xác máy bay A3J - Món quà sinh nhật Bác Hồ


17-05-2019
Mảnh xác máy bay A3J (số đăng kí BTQĐ1: 76) đang trưng bày tại Bảo tàng Binh đoàn Quyết thắng là một phần nhỏ của chiếc máy bay A3J mà cán bộ, chiến sỹ Trung đoàn Pháo cao xạ 241[1] thuộc Sư đoàn Phòng không 367 đã bắn rơi tại chỗ trên đường phố Lê Trực (Hà Nội) đúng vào dịp kỷ niệm lần thứ 77 ngày sinh nhật Bác Hồ: 19/5/1967. Hiện vật từng được cán bộ, chiến sỹ đơn vị gọi là “Món quà mừng thọ Bác!”.

Mùa khô năm 1965 - 1966, đi đôi với việc thực hiện chiến lược “Chiến tranh cục bộ” ở miền Nam, đế quốc Mỹ đã từng bước leo thang mở rộng chiến tranh phá hoại ở miền Bắc, liên tục đánh phá bằng không quân và hải quân từ vĩ tuyến 19 đến vĩ tuyến 20, dần dần đánh lan rộng ra các tỉnh phía Bắc và tăng cường cho máy bay trinh sát Hà Nội, Hải Phòng, chuẩn bị cho những phiêu lưu quân sự mới.

Thực hiện Nghị quyết của Quân ủy Trung ương, sáng ngày 19/5/1966, tại sân bay Bạch Mai (Hà Nội), đồng chí Phùng Thế Tài, Tư lệnh Quân chủng Phòng không – Không quân đã đọc quyết định thành lập Trung đoàn Cao xạ 241 mang phiên hiệu “Đoàn Xung kích”. Về thành lập Trung đoàn có Đội hình bảo vệ Sở chỉ huy Quân chủng PK - KQ, Tiểu đoàn 1 gồm 13 Đại đội, trong đó có 12 Đại đội “AM” gắn súng máy 14,5mm hai nòng, 1 Đại đội “AM” gắn súng máy 14,5mm bốn nòng và 6 Đại đội súng máy cao xạ trực thuộc. Có mặt tại lễ thành lập Trung đoàn, trên tất cả những chiếc xe tự hành đều mang dòng chữ “Thi đua bắn trúng loạt đạn đầu”, “Bắn rơi tại chỗ máy bay địch”, “Chào mừng ngày thành lập”, “Lập công mừng thọ Bác”.


Một chiếc máy bay A3J. Nguồn ArtPal.

Tại buổi lễ, đồng chí Tư lệnh Quân chủng Phùng Thế Tài giao nhiệm vụ cho Trung đoàn: “Giặc Mỹ đang tiếp tục leo thang mở rộng chiến tranh phá hoại ra miền Bắc, sắp tới chúng có thể liều lĩnh đánh phá Hà Nội, Hải Phòng và một số mục tiêu quan trọng khác. Là lực lượng nòng cốt chống chiến tranh phá hoại của đế quốc Mỹ, Quân chủng ta đang tích cực xây dựng lực lượng để có thể đánh địch trong bất cứ tình huống nào. Đoàn Xung kích ra đời sẽ góp thêm sức mạnh với Quân chủng để thực hiện bằng được những nhiệm vụ chính trị mà Đảng và nhân dân giao phó”.

Tháng 6/1966, Trung đoàn 241 được biên chế về Sư đoàn Phòng không 367. Đó cũng là thời điểm đế quốc Mỹ mở rộng chiến dịch “Sấm rền”, đánh phá ác liệt với mưu đồ đưa miền Bắc trở về thời kỳ đồ đá. Các tuyến đường bộ, đường sắt, cầu cống, cơ sở kinh tế, đê điều, đập nước, bệnh viện đều là mục tiêu bắn phá của chúng. Số bom chúng ném xuống miền Bắc lớn hơn hai lần số bom Mỹ và đồng minh ném xuống khu vực Thái Bình Dương trong chiến tranh Thế giới lần thứ 2.

Ngày 17/7/1966, Chủ tịch Hồ Chí Minh ra lời kêu gọi: “Chiến tranh có thể kéo dài 5 năm, 10 năm, 20 năm hoặc lâu hơn nữa, Hà Nội, Hải Phòng và một số thành phố, xí nghiệp có thể bị tàn phá. Song nhân dân Việt Nam quyết không sợ! Không có gì quý hơn độc lập tự do, đến ngày thắng lợi, nhân dân ta sẽ xây dựng lại đất nước ta đàng hoàng hơn, to đẹp hơn”. Hưởng ứng lời kêu gọi của Bác, cán bộ, chiến sỹ Trung đoàn 241 càng thêm nung nấu quyết tâm huấn luyện giỏi, chuẩn bị chiến đấu tốt, bắn rơi nhiều máy bay địch, thi đua lập công cùng các đơn vị bạn.


Mảnh xác máy bay A3J từ chiếc máy bay bị Đoàn Phòng không Xung kích bắn rơi ngày 19/5/1967 trưng bày tại Bảo tàng Binh đoàn Quyết thắng. Ảnh Hương Nhài.

Tháng 5/1967, Đảng ủy, Chỉ huy Trung đoàn phát động đợt thi đua tiêu diệt nhiều máy bay địch, lập thành tích kỷ niệm 1 năm ngày thành lập và chào mừng ngày sinh nhật Chủ tịch Hồ Chí Minh (19/5) kính yêu.

Ngày 19/5/1967 lịch sử đã đến. Trên các trận địa pháo của Trung đoàn, từ người chỉ huy đến các pháo thủ, lái xe, phục vụ đều tự tin vào sự chuẩn bị của mình. Từ sáng sớm, địch đánh vào Văn Điển, các đơn vị bạn nổ súng kịp thời bắn rơi 1 chiếc F-8. 14 giờ 25 phút, địch tổ chức lực lượng lớn không quân đánh vào Nhà máy điện Yên Phụ. Cụm pháo 57mm của Trung đoàn bố trí ở Quảng Bá và Xuân Đỉnh đã hiệp đồng chặt chẽ với các đơn vị bạn bẻ gãy 2 đợt đánh phá của địch.

14 giờ 35 phút, 1 tốp máy bay địch xuất hiện từ Vạn Phúc (Hà Đông cũ, nay là Hà Nội), bay vòng qua dãy núi Tam Đảo, bay vào khu nghĩa trang Mai Dịch, bất ngờ nâng độ cao rồi bổ nhào đánh vào Nhà máy điện Yên Phụ. Đại đội 1 pháo 57mm bố trí trận địa ở khu vực Quảng Bá Ngoài do Đại đội trưởng Nguyễn Văn Tân chỉ huy đã bắn rơi tại chỗ chiếc máy bay trinh sát A3J ngay trên đường phố Lê Trực (Hà Nội), góp phần cùng quân và dân Thủ đô anh hùng lập nên chiến công vẻ vang trong ngày sinh nhật Bác[2].

Tham gia bắn rơi máy bay này còn có hỏa lực của Đại đội 33, Trung đoàn 234 bố trí ngay trước cửa Nhà máy điện Yên Phụ. Sau trận đánh ngày 19/5/1967, quân dân Hà Nội vinh dự được Bác Hồ tặng thưởng Huân chương Độc lập hạng Nhất.


Khu vực trưng bày các tài liệu, hiện vật của Lữ đoàn Phòng không 241. Ảnh Hương Nhài.

Chiếc máy bay A3J là loại máy bay tối tân, được thiết kế cho hải quân Hoa Kỳ để hoạt động trên tàu sân bay. Trong chiến tranh phá hoại miền Bắc, đế quốc Mỹ sử dụng loại máy bay này với vai trò trinh sát hình ảnh. Chiếc A3J là 1 trong 19 chiếc máy bay cán bộ, chiến sĩ Trung đoàn Cao xạ 241 đã bắn rơi, góp phần đập tan ý đồ đánh phá Thủ đô Hà Nội của đế quốc Mỹ xâm lược trong mùa khô năm 1967. Chiến công bắn rơi tại chỗ chiếc máy bay A3J vào đúng kỷ niệm 1 năm ngày thành lập đơn vị, kỷ niệm lần thứ 77 ngày sinh của Chủ tịch Hồ Chí Minh của cán bộ, chiến sỹ Trung đoàn 241 đã trở thành câu chuyện sống động, đầy tình cảm thiêng liêng kính trọng của cán bộ, chiến sĩ Trung đoàn kính dâng lên Bác Hồ kính yêu. Cán bộ, chiến sỹ đơn vị gọi đó là “Món quà mừng sinh nhật Bác!”.

Hiện vật mảnh xác máy bay A3J có kích thước 15x45cm, gồm 2 mảnh nhỏ được xác định là phần cánh máy bay. Hiện vật được trưng bày tại phòng truyền thống Lữ đoàn Phòng không 241 nhiều năm. Đầu năm 2018, khi Bảo tàng Binh đoàn Quyết thắng cải tạo, mở rộng hệ thống trưng bày phục vụ khách tham quan, được sự nhất trí của Đảng ủy, chỉ huy Lữ đoàn, Thượng tá Phạm Văn Quý, Chủ nhiệm Chính trị Lữ đoàn đã trao tặng hiện vật cho Bảo tàng. Từ đó đến nay, hiện vật mảnh xác máy bay A3J và câu chuyện “Món quà mừng thọ Bác” đã lan tỏa, gây xúc động cho nhiều đoàn khách đến tham quan, học tập tại Bảo tàng Binh đoàn./.


[1] Nay là Lữ đoàn Phòng không 241, Quân đoàn 1.

[2] Đảng ủy, Chỉ huy Lữ đoàn 241, Quân đoàn 1: Lịch sử Lữ đoàn Phòng không 241 (1966 – 2006), NXB QĐND.


Nguồn: Hương Nhài – Bảo tàng Binh đoàn Quyết thắng
17-05-2019
Các bài viết gần đây
Các bài viết cùng chuyên mục

s