Chiến dịch giải phóng Huế - Đà Nẵng


28-04-2018
Trung tuần tháng 3/1975, ngay sau khi thị xã Buôn Ma Thuột được giải phóng, Bộ Chính trị và Quân uỷ Trung ương nhận định địch có thể co cụm chiến lược, do đó đã chỉ thị cho mặt trận Trị - Thiên nhanh chóng đưa lực lượng xuống đường số 1, thực hiện chia cắt Huế và Đà Nẵng. Ở phía Nam, Quân khu 5 khẩn trương phát triển lên Đà Nẵng.

Trong kế hoạch tác chiến hai năm 1975 - 1976, Trị - Thiên và Khu 5 được xác định là hướng quan trọng, có nhiệm vụ phối hợp với hướng chủ yếu Tây Nguyên.

Trị - Thiên và Khu 5 là chiến trường dài, hẹp, bao gồm cả 3 vùng chiến lược quan trọng: rừng núi, đồng bằng và đô thị; có 2 thành phố lớn là Huế và Đà Nẵng. Riêng Đà Nẵng, không chỉ là một thành phố mà còn là căn cứ quân sự liên hiệp lớn nhất miền Trung và lớn thứ hai miền Nam (sau Sài Gòn), có hệ thống kho tàng dự trữ chiến lược.

Xuất phát từ vị trí quan trọng của địa bàn chiến lược này, đồng thời thực hiện quyết tâm chiến lược giải phóng miền Nam trong hai năm 1975 – 1976, Quân uỷ Trung ương và Bộ Tổng Tư lệnh xác định: Trong năm 1975, chiến trường Trị - Thiên phải tập trung đánh bại về cơ bản kế hoạch bình định của địch, chuẩn bị cho năm 1976 giải phóng hoàn toàn Trị - Thiên - Huế. Trong Xuân – Hè 1975 phải phối hợp với lực lượng vũ trang địa phương mở một chiến dịch quy mô vừa, tiêu diệt một bộ phận quan trọng sinh lực địch để phối hợp với đòn tiến công Tây Nguyên.


Diễn biến chiến dịch giải phóng Trị Thiên – Huế, từ ngày 5 -26/3/1975 - Ảnh Từ điển BKQSVN năm 2009.

Ngày 4/3/1975, khi các lực lượng tham gia chiến dịch Tây Nguyên chuẩn bị cho trận tiến công mở màn Buôn Ma Thuột, thì ở Trị - Thiên và Khu 5, Quân đoàn 2, Quân khu Trị - Thiên và Quân khu 5 cũng đồng loạt nổ súng mở màn đợt 1 chiến dịch Xuân – Hè của địa phương.

Sau những thắng lợi liên tiếp của ta trên các chiến trường, ngày 18/3/1975, Bộ Chính trị kịp thời bổ sung quyết tâm giải phóng miền Nam ngay trong năm 1975, nhiệm vụ trước mắt là nhanh chóng tiêu diệt Quân đoàn 1 ngụy, không cho chúng rút về Sài Gòn, giải phóng Huế, Đà Nẵng và các tỉnh trung bộ.

Ngày 21/3/1975, trên chiến trường Trị - Thiên và Nam – Ngãi, bộ đội ta đồng loạt nổ súng, thực hiện chia cắt Huế với Đà Nẵng, cắt đứt đường số 1, chặn đánh địch ở cửa biển Thuận An và Tư Hiền. Thành phố Huế hoàn toàn bị bao vây, cô lập.

Ngày 22/3/1975, Bộ Tư lệnh tiền phương Quân đoàn 1 nguỵ bỏ chạy về Đà Nẵng bằng đường không. Mất chỉ huy và trước áp lực tiến công của ta, quân địch ở Huế bắt đầu rối loạn. Bộ phận rút chạy theo đường bộ phải quay trở lại, do đường số 1 đi Đà Nẵng đã bị ta cắt. Lực lượng địch tuy đông nhưng không còn ý chí chiến đấu, chỉ lo rút chạy.


Diễn biến chiến dịch giải phóng Đà Nẵng, từ ngày 28 - 29/3/1975 - Ảnh Từ điển BKQSVN năm 2009.

Đêm 24/3, từ các hướng những đơn vị binh chủng hợp thành của ta bắt đầu tiến vào thành phố. Được nhân dân và lực lượng biệt động thành hỗ trợ, quân ta đã đánh thẳng vào trung tâm thành phố Huế, tiêu diệt Sở chỉ huy Quân đoàn 1 nguỵ tại Mang Cá, chiếm cửa Ngọ Môn, Toà thị chính, Ty cảnh sát… và cắm lá cờ chiến thắng lên đỉnh Phú Văn Lâu lúc 1 giờ ngày 25/3/1975. Thành phố Huế đã được hoàn toàn giải phóng.

Để tạo thế cho việc giải phóng thành phố Đà Nẵng, ngay từ đầu tháng 3, Bộ Tư lệnh Quân khu 5 đã quyết định tập trung toàn bộ lực lượng phấn đấu trong thời gian ngắn giải phóng hoàn toàn địa bàn quân khu, thực hiện chia cắt chiến lược, tạo bàn đạp vững chắc cho trận tiến công quyết định tiêu diệt tập đoàn phòng ngự co cụm cuối cùng của quân Quân đoàn 1 nguỵ ở Đà Nẵng.

Ngày 24/3, ta giải phóng thị xã Tam Kỳ. Ngày 25/3 toàn bộ tỉnh Quảng Ngãi được giải phóng.

Vậy là chỉ sau 5 ngày đêm chiến đấu liên tục và quyết liệt, lực lượng vũ trang Quân khu 5 đã phá vỡ tuyến phòng thủ đồng bằng ven biển của địch ở phía nam Đà Nẵng. Căn cứ liên hiệp quân sự Đà Nẵng bị cô lập từ 3 phía Bắc, Nam và Tây.


Xe tăng của quân ta trên đường phố Đà Nẵng - Ảnh Tư liệu TTXVN.

Trước ngày ta mở cuộc tiến công vào thành phố, lực lượng chiến đấu của địch còn tới gần 10 vạn tên, cùng nhiều xe tăng, máy bay, pháo lớn. Sau khi cuộc rút lui ở Huế bị tan vỡ, tiếp đó thành phố Huế và thị xã Tam Kỳ bị mất, địch đã tổ chức lại lực lượng quyết “tử thủ” Đà Nẵng nhằm kìm chân chủ lực ta, tranh thủ thời gian bố trí lại thế phòng ngự chiến lược ở phía Nam. Chúng cho rằng nhanh nhất cũng phải một tháng nữa ta mới tổ chức được lực lượng tiến công Đà Nẵng.

Nhưng kẻ địch đã tính nhầm. Để tạo thế cho việc giải phóng thành phố Đà Nẵng, ngay từ khi chiến dịch Tây Nguyên mở màn, bộ đội địa phương các tỉnh Quảng Ngãi, Quảng Nam, Quảng Đà đã tiêu diệt các mục tiêu nhỏ, lẻ, cắt giao thông, phá kho tàng, tiêu hao lực lượng và phương tiện chiến tranh của địch.

Ngày 21/3/1975, trên chiến trường Khu 5, lực lượng vũ trang quân khu nổ súng mở màn đợt hai chiến dịch Xuân – Hè.

Ngày 25/3/1975, Bộ Chính trị nhận định “thời cơ chiến lược đã tới. Trong suốt 20 năm chống Mỹ, cứu nước, chưa bao giờ thuận lợi bằng lúc này”, do đó “quyết tâm hoàn thành giải phóng Sài Gòn và toàn miền Nam trước mùa mưa (tháng 5 năm 1975)”. Phương châm chỉ đạo hành động là: Kịp thời nhất, nhanh chóng nhất, táo bạo nhất, bất ngờ nhất, chắc thắng”.


Giải phóng toàn bộ khu căn cứ liên hợp quân sự Đà Nẵng, 29/3/1975 - Ảnh Tư liệu BTLSQSVN.

5 giờ 30 phút ngày 28/3/1975, trên tất cả các hướng, bộ đội ta mở trận công kích vào thành phố Đà Nẵng. Pháo 130mm, D74, ĐKB bắn chế áp mãnh liệt các mục tiêu ở Hòn Bằng, Trà Kiệu, sân bay Đà Nẵng, cảng Sơn Trà, sân bay Nước Mặn. Trong lúc đó các cánh quân nhanh chóng áp sát thành phố.

15 giờ ngày 29/3, trận tiến công căn cứ liên hợp quân sự Đà Nẵng kết thúc thắng lợi. Ta tiêu diệt và làm tan rã Bộ chỉ huy Quân đoàn 1 nguỵ, Sư đoàn thuỷ quân lục chiến, Sư đoàn 3 nguỵ, Liên đoàn 15 biệt động quân, thu và phá huỷ toàn bộ vũ khí, cơ sở vật chất kỹ thuật của chúng.

Quân đoàn 1- Quân khu 1 nguỵ bị xoá sổ, hệ thống phòng thủ kiên cố của chúng bị đập tan. Ta giải phóng 5 tỉnh liên hoàn là Quảng Trị, Thừa Thiên, Quảng Đà, Quảng Nam và Quảng Ngãi, trong đó có hai thành phố lớn là Huế và Đà Nẵng./.


Nguồn: Bùi Hương Giang
28-04-2018
Các bài viết gần đây
Các bài viết cùng chuyên mục
GIỜ MỞ CỬA
Sáng: Từ 08h00 đến 11h30
Chiều: Từ 13h00 đến 16h30
Các ngày:
Thứ Ba, Tư, Năm, Bảy, Chủ nhật
 

 Thời gian và Giá vé
 Quy định tham quan
 Sơ đồ tham quan
 Đường đến Bảo tàng
 Tham quan Bảo tàng 3D

s