Anh hùng Trần Văn Lai


02-02-2018
Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Trần Văn Lai (1920-2002), tự Mai Hồng Quế, bí danh Năm Lai và Năm U-Som, quê tại làng Đông Trì, xã Vũ Đông, huyện Kiến Xương, tỉnh Thái Bình. Ông là người âm thầm xây hầm chứa vũ khí và tổ chức cho biệt động tiến đánh Dinh Độc Lập, trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968.


Chân dung Anh hùng Trần Văn Lai năm 1968 (Nguồn: Tư liệu)

Trần Văn Lai xuất thân trong một gia đình nghèo ở Kiến Xương, Thái Bình, thuộc dòng họ Trần Đông A. Ngay từ 8 tuổi, Trần Văn Lai đã được học chữ Nho, chữ Quốc ngữ tại làng Bo, xã Hoàng Diệu, huyện Đông Quan, tỉnh Thái Bình (nay là phường Hoàng Diệu, thành phố Thái Bình). Năm 13 tuổi ông lên Hà Nội, được quan Án sát Phạm Gia Nùng nhận làm con nuôi và ở giúp việc nhà quan án sát, chuyên tiêm thuốc cho các quan thầy. Năm 16 tuổi, ông theo đoàn mộ phu vào Nam Kỳ cạo mủ cao su cho đồn điền Pháp ở Dầu Tiếng Thủ Dầu Một và được giác ngộ cách mạng.

Trong những năm kháng chiến chống Pháp, ông tham gia công tác tuyên truyền, xây dựng cơ sở, lực lượng cách mạng trong đơn vị của Trung tướng Nguyễn Bình, Tư lệnh của các lực lượng vũ trang miền Nam. Từ năm 1945 - 1954, ông được cử làm Tổ trưởng Chiến đấu Thanh niên Tiền phong Công đoàn thành Sài Gòn, Tổ trưởng Trừ gian Phá hoại Ban công tác 1 thuộc 10 Ban Công tác thành thuộc Chiến khu 7 và Tiểu đội trưởng Vận động thành, thuộc Tiểu đoàn Quyết tử 950 Đặc khu Sài Gòn - Chợ Lớn. Từ 1952 - 1954 là cán bộ nằm vùng tổ chức xây dựng cơ sở thuộc Quận ủy 2 (Công ty 2) thành Sài Gòn.

Sau Hiệp định Giơ-ne-vơ năm 1954, Trần Văn Lai được Đảng giao nhiệm vụ ở lại Sài Gòn hoạt động, vì đã xây dựng được nhiều cơ sở trong nhân dân, được nhân dân đùm bọc, che chở. Để che mắt địch, ông đã tổ chức các nghiệp đoàn công khai đấu tranh hợp pháp và bắt đầu nhận nhiệm vụ xây dựng các cơ sở bí mật trong nội thành Sài Gòn. Trong quá trình hoạt động, ông đã vận chuyển hàng tấn vũ khí vào nội đô, xây dựng được trên 20 cơ sở đặc biệt tin cậy và tự tay thiết kế, xây dựng 7 căn hầm tại các nhà riêng của mình dùng để cất giấu vũ khí, nuôi giấu cán bộ hoạt động tại nội thành Sài Gòn.


Ông Trần Văn Lai (Năm Lai) bên căn hầm bí mật (Nguồn: Tư liệu)

Với nhiều tình huống được xem là những giai thoại khá ly kỳ đã đưa ông từ một công nhân cạo mủ cao su không một đồng dính túi lên hàng danh gia vọng tộc. Có chỗ dựa, ông trở thành một nhà thầu khoán có tiếng, được chính quyền Sài Gòn cấp giấy phép tự do ra vào Dinh Độc lập để sửa chữa, thiết kế những công trình kiến trúc nội thất trong dinh. Từ lợi thế này, ông đã nắm vững được cách bố trí và sơ đồ di chuyển trong Dinh Độc lập để chuẩn bị cho trận đánh vào nơi này trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân 1968.

Để chuẩn bị cho trận đánh lịch sử ấy, theo kế hoạch của tổ chức phân công, Trần Văn Lai đã phải bán hai căn biệt thự của mình ở số 6 và số 8 Tự Đức, quận Phú Nhuận (nay là Nguyễn Thị Huỳnh, phường 8, quận Phú Nhuận) trích ra 800.000 đồng Sài Gòn gửi vào nhà băng Trung Quốc để chi dùng cho công cuộc cách mạng của Quân khu (hiện vẫn còn tập séc của nhà băng Trung Quốc đề tên Mai Hồng Quế, điều này có xác nhận của nhiều người). Đồng thời mua 7 căn nhà gần những mục tiêu ta sẽ tấn công như: Dinh Độc Lập, Tòa Đại sứ Mỹ, Đài Phát thanh... Đặc biệt là mua căn nhà số 287 Trần Quý Cáp, gồm 3 căn liền nhau 68, 70, 72 để đào thành một căn hầm chứa vũ khí. Số vũ khí này đã được sử dụng đánh Dinh Độc Lập, Đài Phát thanh, Bộ Tư lệnh Hải quân, Tòa Đại sứ Mỹ...

Di tích Hầm chứa vũ khí của Biệt động Sài Gòn tấn công Dinh Độc Lập Tết Mậu Thân 1968 tại số nhà 287/70 đường Nguyễn Đình Chiểu, phường 5, Quận 3, thành phố Hồ Chí Minh (Nguồn: Internet)

Sau cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968, cơ sở của Trần Văn Lai bị lộ. Ông bị chính quyền Việt Nam Cộng hòa truy bắt gắt gao và treo thưởng 1 triệu đồng cho những ai bắt được ông. Phần lớn tài sản bị địch tịch thu, ông được tổ chức thu xếp phải tạm lánh về quê vợ ở Quảng Ngãi nương náu. Đến năm 1970 và 1972, ông hai lần bị địch bắt giam ở Quảng Ngãi. Nhưng với tên giả là Phạm Sửu, chúng vẫn không biết được hoạt động trước đây của ông ở Sài Gòn.

Sau năm 1975, Trần Văn Lai về công tác tại Đơn vị Tiền phương B12, Bộ Tư lệnh thành đội Sài Gòn - Gia Định, được giao nhiệm vụ truy quét tàn quân địch, tiếp quản nhà của quân địch khi bỏ chạy. Sau đó làm Trưởng Ban quản lý Thương xá Tam Đa. Năm 1977, ông về công tác Phòng Tổng kết chiến tranh, Bộ Tư lệnh Thành phố, là Thương binh hạng 1/4, mất 81% sức khỏe, nên năm 1981 nghỉ hưu.

Với những thành tích đặc biệt xuất sắc, những chiến công đã làm nên huyền thoại của Biệt động Sài Gòn, năm 2015, ông được Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân./.


Nguồn: Minh Nguyệt
02-02-2018
Các bài viết gần đây
Các bài viết cùng chuyên mục
GIỜ MỞ CỬA
Sáng: Từ 08h00 đến 11h30
Chiều: Từ 13h00 đến 16h30
Các ngày:
Thứ Ba, Tư, Năm, Bảy, Chủ nhật
 

 Thời gian và Giá vé
 Quy định tham quan
 Sơ đồ tham quan
 Đường đến Bảo tàng
 Tham quan Bảo tàng 3D

s