Thủy lôi bát giác


01-04-2019
Tại Bảo tàng Công binh hiện lưu giữ và trưng bày hàng nghìn hiện vật bom, mìn của đế quốc Mỹ từng sử dụng trong chiến tranh Việt Nam, trong số đó có hiện vật rất đặc biệt đó là thủy lôi bát giác (mìn trôi tám cạnh).

Trong cuộc chiến tranh xâm lược Việt Nam, đế quốc Mỹ đã sử dụng hơn 50 chủng loại bom, mìn đánh phá trên khắp các tỉnh, thành nước ta. Đặc biệt là giai đoạn tiến hành chiến tranh phá hoại miền Bắc bằng không quân và hải quân. Đế quốc Mỹ trút hàng triệu tấn bom xuống tàn sát đồng bào ta, phá hủy các công trình kinh tế, đặc biệt là hệ thống giao thông vận tải, tạo ra những trọng điểm đánh phá vô cùng ác liệt, điển hình là Hải Phòng, Hà Nội, Thanh Hóa…

Cầu Hàm Rồng (Thanh Hóa) là một huyết mạch giao thông chi viện của miền Bắc cho chiến trường miền Nam. Nơi đây có vị trí giao thông rất quan trọng không chỉ với nhân dân tỉnh Thanh Hóa mà còn có vị trí chiến lược quan trọng đối với cả nước. Những năm 1960, khi đất nước còn chia cắt thành hai miền Nam – Bắc, khi miền Bắc tiến lên xây dựng chủ nghĩa xã hội trở thành hậu phương vững chắc cho miền Nam, tiến tới thống nhất đất nước. Đảng, Nhà nước đã khởi công xây dựng lại cầu Hàm Rồng. Đây là cầu đường sắt, đường bộ duy nhất đi qua sông Mã nối liền mạch giao thông từ miền Bắc vào miền Trung.


Các lực lượng tham gia sửa chữa, bảo vệ cầu Hàm Rồng. Ảnh tư liệu.

Từ đây vũ khí, đạn dược… được vận chuyển cho các chiến trường Miền Nam. Hàng trăm nghìn tấn vũ khí, lương thực, thuốc men đã được vận chuyển qua cây cầu này để chi viện cho chiến trường miền Nam. Trong giai đoạn chiến tranh phá hoại miền Bắc của Mỹ từ 1964 - 1973, Trung ương Đảng, Quân khu 3 và Tỉnh ủy Thanh Hóa xác định: “Trọng điểm địch đánh phá quân khu vào lúc này là Thanh Hóa. Trọng điểm Thanh Hóa là Hàm Rồng. Bảo vệ được cầu Hàm Rồng là góp phần bảo vệ giao thông thông suốt”.

Với vị trí trọng yếu, nằm trên vĩ tuyến 20, có hai bờ cao, nơi dòng sông sâu chảy xiết, là điểm tắc lý tưởng, cầu Hàm Rồng được Mỹ coi là “điểm nút số một” để cô lập con đường chi viện từ Bắc vào Nam. Không lực Hoa Kỳ liên tục đánh phá cầu với cường độ rất cao và với các chiến thuật khác nhau, sử dụng nhiều loại bom, mìn trút xuống khu vực này. Trong đó, đế quốc Mỹ đã chế tạo riêng một loại thủy lôi bát giác (mìn trôi tám cạnh) nhằm đánh sập cầu Hàm Rồng.

Đây là loại vũ khí cực kỳ tối tân của Mỹ lúc bấy giờ. Thủy lôi bát giác có 3 hệ thống (ngòi) gây nổ: Hệ thống phát và thu tia hồng ngoại; Hệ thống phát và thu sóng ra-đa; Hệ thống gây nổ tự động hẹn giờ. Cấu tạo gồm thân (vỏ), thuốc nổ, ngòi nổ. Thông thường, thủy lôi có 8 cạnh, chiều dài 260cm, chiều cao 77cm; khối lượng 2.000kg; thuốc nổ C4 có thể chứa từ 180kg đến 240kg. Đặc điểm của loại mìn này là nhằm phá hủy các mục tiêu cầu cống, đê đập và các công trình dưới nước. Về nguyên lý hoạt động, khi thủy lôi trôi dưới gầm cầu, tia hồng ngoại và sóng ra-đa phát ra gặp phải vật cản (thân cầu) sẽ phản xạ trở lại tạo thành tín hiệu gây nổ; hệ thống gây nổ hẹn giờ tự động gây nổ sau 1 thời gian nhất định để tự hủy, bảo đảm bí mật cho vũ khí. Thủy lôi bát giác do máy bay C-130 thả nổi trên mặt nước, sau đó trôi theo tốc độ nước chảy tới mục tiêu.


Thủy lôi bát giác trưng bày tại Bảo tàng Công binh. Ảnh BTCB.

4 giờ sáng ngày 30/5/1966, một máy bay C-130 của Mỹ đã thả 6 quả thủy lôi bát giác xuống khu vực thượng lưu sông, cách cầu Hàm Rồng 2.200m. Trong 6 quả thủy lôi này, có 5 quả tự nổ ở giữa đường, quả nổ chậm nhất là 120 phút sau khi thả, lúc còn cách cầu 300m. Quả thủy lôi thứ 6 cách cầu 800m, do dù không tách ra bị vướng ở giữa sông, tuy nhiên sau nhiều ngày không phát nổ.

Ngày 04/06/1966, đồng chí Nguyễn Mạnh Quỳnh, cán bộ xử lý bom, mìn của Bộ tư lệnh Công binh) và đồng chí Nguyễn Tuyên, cán bộ Phòng Công binh Quân khu 3 đã nghiên cứu, tháo gỡ và thu hồi nguyên vẹn đầu nổ quả thủy lôi, bàn giao đầu nổ và quả thủy lôi cho Cục Nghiên cứu kỹ thuật để nghiên cứu cấu tạo và nguyên lý hoạt động. Với thành tích xuất sắc tháo gỡ quả thủy lôi bát giác, đồng chí Nguyễn Mạnh Quỳnh và đồng chí Nguyễn Tuyên đã được tặng thưởng Huân chương Chiến công hạng Ba.

Hiện nay, duy nhất có Bảo tàng Công binh trưng bày hiện vật quả thủy lôi bát giác để giới thiệu tới khách tham quan, học tập và nghiên cứu, đặc biệt là học sinh, sinh viên; từ đó thấu hiểu hơn cuộc chiến đấu thầm lặng của cha ông ta với các loại vũ khí hiện đại của đế quốc Mỹ, đặc biệt là các loại bom, mìn. Đối với các nhà nghiên cứu quân sự, trong thời đại chiến tranh công nghệ cao, quả thủy lôi bát giác luôn thu hút sự quan tâm, nghiên cứu để ứng dụng thực tiễn nghệ thuật quân sự hiện nay./.


Nguồn: Đức Chính – Bảo tàng Công binh
01-04-2019
Các bài viết gần đây
Các bài viết cùng chuyên mục

s