Máy quay phim của liệt sĩ Phan Đồng Cam


01-05-2018
Như dòng nước chảy, cuộc sống vẫn trôi đi theo quy luật vốn có của nó. Mỗi người, dù muốn dù không vẫn lưu giữ quá khứ theo cách riêng của mình bằng kỷ niệm, hồi ức, những trang nhật ký hay thước phim tư liệu. Quá khứ của dân tộc, lịch sử của quốc gia cũng ít nhiều được ghi lại bằng những thước phim tư liệu quý giá bởi những nhà quay phim không ngại hiểm nguy, gian khó, thậm chí phải đánh đổi cả tính mạng để ghi lại cho muôn đời sau.

Ở Bảo tàng Lực lượng vũ trang miền Đông Nam bộ (Quân khu 7) hiện nay đang trưng bày, lưu giữ chiếc máy quay phim 16mm hiệu Bolex – H16 Reflex. Đó là chiếc máy quay phim của Nghệ sĩ ưu tú, liệt sĩ Phan Đồng Cam, dùng để quay phim tư liệu về các trận chiến đấu của bộ đội miền Đông Nam bộ, đặc biệt là những thước phim về trận chiến đấu tại Lộc Ninh năm 1972, góp phần làm nên bộ phim “Chiến thắng Lộc Ninh năm 1972” của Điện ảnh Quân Giải phóng.

Để quay được hàng ngàn mét phim mang tính tư liệu và giá trị lịch sử vô giá còn lưu trữ và sử dụng mãi sau này, các chiến sĩ điện ảnh phải trả bằng máu và cả tính mạng của mình. Năm 1972, khi chiến dịch Nguyễn Huệ bắt đầu, Điện ảnh Quân Giải phóng (B8) lại điều các đội quay phim, chiếu bóng xuống các đơn vị tiền phương như Sư đoàn 5, Sư đoàn 7, Sư đoàn 9 vừa để phục vụ chiếu bóng cho cán bộ, chiến sĩ, vừa để ghi hình các trận giao tranh giữa ta và địch. Giữa mưa bom, bão đạn, các chiến sĩ điện ảnh vẫn giữ chắc máy quay phim, xông lên phía trước ghi lại những khoảnh khắc lịch sử, ghi dấu mãi với thời gian.


Máy quay phim của liệt sĩ Phan Đồng Cam trưng bày tài Bảo tàng LLVT miền Đông Nam bộ (Quân khu 7) - Ảnh Bảo tàng LLVT miền Đông Nam bộ.

Trong đội hình lần này của Điện ảnh Quân Giải phóng có chiến sĩ quay phim Phan Đồng Cam. Với quyết tâm phải quay bằng được khoảnh khắc những loạt đạn pháo của ta rơi trúng mục tiêu địch, được sự chấp thuận của Ban Chỉ huy tiểu đoàn, Phan Đồng Cam vượt lên trước đội hình và trèo lên một cây cao để tạo vị trí thuận lợi ghi hình cảnh lần đầu tiên ta dùng pháo binh chế áp, tạo điều kiện cho bộ binh thực hành mở cửa mở đánh vào Chi khu Lộc Ninh.

Nhưng vì ở vị trí cao lại gần địch như vậy, anh bị trúng đạn, cả người lẫn máy rơi từ trên cây xuống, để bảo vệ những thước phim có giá trị anh cố gắng ôm chặt máy trong tay và kịp trao lại cho đồng đội trước khi hy sinh. Trước hành động dũng cảm ấy, Ban Chỉ huy tiểu đoàn đã biểu dương gương hy sinh anh dũng của Phan Đồng Cam ngay tại mặt trận. Và những thước phim quý giá của anh sau khi in tráng phim, hình ảnh thu được rất rõ nét cảnh quân ta xung phong vào đồn địch sau khi dứt những loạt đạn pháo mở cửa vào đánh chiếm Lộc Ninh năm 1972.

Hình ảnh gan dạ của người chiến sĩ quay phim đã có giá trị hơn mọi lời động viên, là tấm gương không chỉ cho đồng đội của anh mà còn cả thế hệ mai sau noi theo. Những thước phim tư liệu đáng quý ấy đã góp phần cho thế giới biết Việt Nam đã trải qua một cuộc kháng chiến trường kỳ và oanh liệt như thế nào, cho thế hệ mai sau hiểu rõ thế hệ ông cha của họ đã chiến đấu, chiến thắng kẻ thù một cách anh dũng ra sao.


Các chiến sĩ chiếu bóng B8 kiểm tra máy trước giờ phục vụ chiến trường - Ảnh Tư liệu.

Điện ảnh Quân Giải phóng Nam Bộ được thành lập tháng 4 năm 1964, theo quyết định của Quân ủy, Bộ Tư lệnh Miền với phiên hiệu là B8 thuộc C362, do các đồng chí Trương Thành Hỷ, Phạm Tranh, Trường Sơn chỉ huy. Điện ảnh Quân Giải phóng có nhiệm vụ ghi lại hình ảnh sinh hoạt, chiến đấu của Lực lượng vũ trang Miền, bên cạnh đó còn đảm nhiệm nhiệm vụ quay phim các hội nghị, cuộc họp của Trung ương Cục và Bộ Tư lệnh Miền có nội dung tuyệt mật để làm tư liệu.

Với nhiệm vụ chiếu bóng, quay phim và nhiếp ảnh, các chiến sĩ điện ảnh đã bám sát chiến trường để ghi lại những hình ảnh chân thực cuộc chiến đấu, giao tranh giữa ta và địch của quân và dân Nam bộ từ 1964 đến năm 1975. Ngày 30/4/1975, ống kính máy quay đã lia trên đường phố Sài Gòn rực rỡ cờ hoa ngày chiến thắng. Con đường từ Bưng Biền năm xưa qua Trường Sơn hùng vĩ đã đưa những nhà điện ảnh mặc áo lính đến hòa chung với chiến thắng của cả dân tộc.

Tuy không có nhiều tác phẩm do guồng máy sản xuất không hoàn chỉnh, do phải bảo mật nên đơn vị không có nhiều bộ phim hoàn chỉnh. Nhưng Điện ảnh Quân giải phóng của một thời oanh liệt đã để lại cho điện ảnh cách mạng Việt Nam nhưng thước phim tư liệu vô giá mang hình ảnh anh hùng trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước của quân và dân ta. Những thước phim ấy nằm rải rác ở rất nhiều bộ phim khác nhau, có những bộ phim đã được giải thưởng quốc tế lớn, những thước phim sống mãi với lịch sử dân tộc ấy ít nhiều đều phải đổi bằng máu, bằng sinh mạng của những chiến sĩ quay phim Điện ảnh Quân Giải phóng B8./.


Nguồn: Võ Phương Dung - Bảo tàng Quân khu 7
01-05-2018
Các bài viết gần đây
Các bài viết cùng chuyên mục
THƯ VIỆN Video

s