Ký ức của Đại tướng Võ Nguyên Giáp về buổi lễ phong tướng qua tấm ảnh lịch sử


01-09-2018
Ngày 25/8/1991, Đại tướng Võ Nguyên Giáp tròn 80 tuổi. Viện Bảo tàng Quân đội (nay là Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam) đã tập hợp 580 bức ảnh về Đại tướng Võ Nguyên Giáp, đóng thành 5 tập để phục vụ công tác nghiên cứu và mang đến chúc mừng sinh nhật Đại tướng. Trong dịp đặc biệt ấy, chúng tôi được nghe Đại tướng kể vể buổi Lễ phong tướng đầu tiên của ông.

Mở từng trang ký ức, Đại tướng nở nụ cười đôn hậu và dừng lại ở bức ảnh các thành viên Hội động Chính phủ chụp sau Lễ phong quân hàm tướng chiều ngày 28/5/1948. Đại tướng xúc động: “Cứ nhớ lại ngày ấy, tôi lại hồi hộp. Mình còn quá trẻ, mới 37 tuổi nhận quân hàm Đại tướng...” Rồi Đại tướng bắt đầu câu chuyện:

Sau chiến thắng Việt Bắc - Thu Đông năm 1947, Bác Hồ bàn với Trung ương Đảng nhân dịp này để động viên tinh thần bộ đội, đánh dấu sự trưởng thành của lực lượng vũ trang qua hơn hai năm chiến đấu, cần thành lập Bộ Tổng tư lệnh Quân đội quốc gia Việt Nam, phong quân hàm cho một số cán bộ Quân đội tiêu biểu và tặng thưởng huân chương cho những người đã lập được chiến công. Chủ trương của Bác được toàn thể thành viên trong Hội đồng Chính phủ hoan nghênh.

Phiên họp Hội đồng chính phủ ngày 19/1/1948 đã đưa ra quyết định lịch sử kỷ niệm 1.000 ngày kháng chiến và phong quân hàm cho các tướng lĩnh. Ngay sau đó 1 ngày, ngày 20/1/1948, Bác Hồ đã ký Sắc lệnh số 110/SL phong quân hàm cấp Đại tướng cho tôi và các sắc lệnh: Sắc lệnh 111/SL phong quân hàm Thiếu tướng cho các đồng chí Hoàng Văn Thái, Chu Văn Tấn, Nguyễn Sơn, Hoàng Sâm; Sắc lệnh 112/SL phong quân hàm Thiếu tướng cho các đồng chí: Trần Tử Bình, Văn Tiến Dũng, Lê Hiến Mai. Sau đó ngày 25/1/1948, Bác ký tiếp Sắc lệnh 115/SL phong quân hàm Trung tướng cho đồng chí Nguyễn Bình; Sắc lệnh 117/SL phong quân hàm Thiếu tướng cho đồng chí Trần Đại Nghĩa.


Sắc lệnh phong cấp Đại tướng cho đồng chí Võ Nguyên Giáp - Ảnh Trung tâm lưu trữ quốc gia 3.

Công việc kháng chiến bộn bề nên 4 tháng sau các lệnh phong quân hàm tướng mới được Chính phủ công bố. Buổi lễ dự định vào chiều ngày 27/5/1948, sau buổi họp của Hội đồng Chính phủ nhưng chương trình họp có nhiều nội dung quan trọng, kéo dài đến tận nửa đêm vẫn chưa xong, phải tiếp tục họp vào sáng hôm sau.

Ngày hôm sau (28/5/1948), dự định sau buổi họp buổi sáng sẽ tổ chức Lễ phong tướng nhưng hôm đó trời mưa lớn, suối đầy nước mà hội trường ở bên kia suối nên mọi người không thể qua được. Hơn nữa, vì mưa nên cụ Bùi Bằng Đoàn, đại diện Quốc hội và một số đại biểu không đến kịp nên buổi lễ phải hoãn lại đến chiều, chờ nước rút.

Lúc 13 giờ chiều, dưới sự chủ trì của Bác Hồ, Lễ phong quân hàm tướng được tổ chức trọng thể. Nơi tổ chức là một hội trường mới dựng bên suối lớn, dưới vòm lá sum sê của cây rừng, vách mới đan còn thơm mùi phên nứa. Phía trên hội trường đặt một bàn thờ Tổ quốc trang hoàng giản dị, có cờ đỏ sao vàng và lọ hoa rừng. Xung quanh là hai hàng khẩu hiệu cắt bằng giấy dán trên băng đỏ: “Trường kỳ kháng chiến nhất định thắng lợi; Thống nhất độc lập nhất định thành công”.

Vào buổi lễ, Bác Hồ và cụ Bùi Bằng Đoàn, Trưởng ban Thường trực Quốc hội đứng hai bên bàn thờ Tổ quốc. Hàng ghế trên cùng là các vị trong Hội đồng Chính phủ, phía sau là các đại biểu quân, dân, chính, đảng. Người đọc Sắc lệnh 110/SL, do Người ký ngày 20 tháng 1 năm 1948, phong quân hàm cấp Đại tướng cho tôi. Khi đó tôi giữ chức Tổng Chỉ huy Quân đội quốc gia và dân quân tự vệ.


Bức ảnh các thành viên Hội đồng Chính Phủ
chụp ảnh kỷ niệm sau buổi Lễ phong tướng chiều ngày 28/5/1948 tại Nà Lọm của tác giả Vũ Năng An được lưu giữ tại Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam.

Sau khi đọc sắc lệnh, Bác gọi tôi lên. Bằng giọng trang nghiêm và xúc động Bác nói: “Hôm nay, thay mặt Chính phủ và nhân dân…”. Rồi Bác ngừng lời, rút khăn tay lau nước mắt. Giây phút đó làm cho cả hội trường xúc động.

Lát sau, Người nói tiếp: “Nhân danh Chủ tịch nước Việt Nam dân chủ cộng hoà, Bác trao cho chú quân hàm Đại tướng để chú điều khiển binh sỹ làm tròn nhiệm vụ mà quốc dân phó thác cho”.

Nói rồi Bác trao cho tôi sắc lệnh. Cụ Bùi Bằng Đoàn - Trưởng ban Thường trực thay mặt Quốc hội và anh Phan Anh thay mặt Hội đồng Chính phủ phát biểu chúc mừng. Anh Tạ Quang Bửu, thay mặt Bộ Quốc phòng bày tỏ lời chúc mừng và đọc lời hứa của toàn thể bộ đội nêu cao tinh thần chiến đấu anh dũng dưới sự lãnh đạo của Đại tướng.

Không thể diễn tả hết nỗi xúc động của lòng mình lúc bấy giờ, tôi phát biểu cảm tưởng với những ý nghĩ chân thành tận đáy lòng sự thương tiếc, biết ơn các liệt sỹ đã hy sinh vì Tổ quốc, biết ơn sự dìu dắt của Bác, sự quan tâm của Đảng, Quốc hội và Chính phủ đã dành cho tôi vinh dự cao cả này.

Tôi nói: “Nhận trọng trách lớn lao mà Đảng, Bác giao cho, tôi hứa sẽ đem hết tinh thần, nghị lực làm tròn nhiệm vụ phục sự Tổ quốc, phục vụ nhân dân, đóng góp cống hiến nhỏ của mình vào sự nghiệp đấu tranh cho độc lập và thống nhất Tổ quốc”.


Đại tướng Võ Nguyên Giáp.

Sau buổi lễ, mọi người ngồi quây quần nghe Bác căn dặn: “Việc phong tướng cho chú Giáp và các chú khác hôm nay là kết quả biết bao hy sinh chiến đấu của đồng bào, đồng chí.... Các thế hệ đi trước chiến đấu cho độc lập mà sự nghiệp không thành, nhắm mắt mà còn chưa thấy độc lập, tự do. Chúng ta ngày nay may mắn hơn, nhưng trước mắt còn nhiều khó khăn. Nghĩ tới hàng nghìn, hàng vạn người ngã xuống cho ngày hôm nay, chúng ta càng phải cố gắng giành cho được độc lập, tự do để thoả mãn vong linh những người đã khuất”.

Kể đến đây, giọng Đại tướng lặng đi: “Những lời nói tuy mộc mạc của Bác như người cha đối với những đứa con. Cho đến giờ tôi vẫn thấm từng lời căn dặn của Người”.

Sau buổi lễ các thành viên Chính phủ ra chụp ảnh kỷ niệm. Nhà nhiếp ảnh Vũ Năng An vinh dự được chụp bức ảnh vào chiều ngày 28/5/1948 tại Nà Lọm, xã Lục Giã (nay là thôn Tỉn Keo, xã Phú Đình, huyện Định Hóa, tỉnh Thái Nguyên). Sau này, ông đã tặng cho Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam.

Năm 1993, trong một dịp đến thăm Bảo tàng, Nhà nhiếp ảnh Vũ Năng An đã bổ sung tên các thành viên trong ảnh, từ trái sang phải, hai bên Chủ tịch Hồ Chí Minh, hàng trước có các đồng chí: Nghiêm Xuân Yêm, Vũ Đình Tụng, Võ Nguyên Giáp, Bùi Bằng Đoàn, Phan Anh, Lê Văn Hiến, Trần Công Tường, Phan Mỹ. Hàng sau có các đồng chí: Nguyễn Văn Tạo, Tạ Quang Bửu, Đặng Phúc Thông, Trần Đăng Khoa, Hoàng Tích Trí, Bồ Xuân Luật, Trần Duy Hưng.

70 năm trôi qua cả người chụp và các thành viên Hội đồng Chính phủ năm đó đã về với thế giới người hiền, nhưng khoảnh khắc “nghìn năm có một” đó cùng với câu chuyện kể của Đại tướng Võ Nguyên Giáp đã đi vào lịch sử như một dấu ấn đặc biệt, trở thành vĩnh cửu khi được Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam gìn giữ, lưu truyền. Đại tướng đã làm tròn lời hứa của mình với Tổ quốc với nhân dân. Ông là người anh cả của Quân đội nhân dân Việt Nam anh hùng, là biểu tượng của nhiều thế hệ người dân về ý chí kiên cường và niềm tự hào dân tộc./.


Nguồn: Trần Thanh Hằng
01-09-2018
Các bài viết gần đây
Các bài viết cùng chuyên mục

s