Giáo dục lịch sử truyền thống về đường Trường Sơn - đường Hồ Chí Minh


21-05-2019
Đánh giá vai trò, tầm vóc của con đường Trường Sơn – đường Hồ Chí Minh, cố Tổng Bí thư Lê Duẩn đã khẳng định: “Đường Trường Sơn là một chiến công chói lọi trong lịch sử kháng chiến chống Mỹ, cứu nước của dân tộc ta. Đường Trường Sơn là con đường của ý chí quyết thắng, của lòng dũng cảm, của khí phách anh hùng. Đó là con đường nối liền Nam Bắc thống nhất nước nhà, là con đường tương lai giàu có của đất nước ta. Đó cũng là con đường đoàn kết của các dân tộc 3 nước Đông Dương.

Với ý nghĩa to lớn về tầm vóc và giá trị đặc biệt của con đường mang tên Bác Hồ vĩ đại, nhằm tuyên truyền, giáo dục truyền thống cách mạng cho các thế hệ, Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam có chuyên đề về con đường vận tải chiến lược Hồ Chí Minh, là một phần trọng tâm trong phòng trưng bày “Lực lượng vũ trang nhân dân Việt Nam giai đoạn 1954 – 1968”. Với diện tích trưng bày hơn 50m2, thông qua gần 70 hiện vật, hình ảnh, tư liệu, tài liệu khoa học phụ trợ, trưng bày đã thể hiện sự hình thành và phát triển đường Trường Sơn – đường Hồ Chí Minh là một sáng tạo, tầm nhìn chiến lược của Đảng, có ý nghĩa quyết định tới toàn bộ sự nghiệp kháng chiến chống Mỹ, cứu nước của dân tộc. Đây không chỉ đơn thuần là một tuyến đường vận tải chiến lược mà còn là một chiến trường, một mặt trận chiến lược của cách mạng giải phóng dân tộc 3 nước Việt Nam - Lào – Cam-pu-chia. Tuyến đường ghi dấu những chiến công oanh liệt và sự hy sinh dũng cảm của các lực lượng trên tuyến vận tải chiến lược này để làm nên kỳ tích đường Trường Sơn – con đường huyền thoại trong kháng chiến chống Mỹ, cứu nước.

Bằng giải pháp trưng bày tạo dựng cảnh quan không gian mô phỏng khu rừng Trường Sơn, kết hợp giới thiệu hiện vật tiêu biểu giúp khách tham quan dễ dàng hình dung rõ nét đời sống sinh hoạt, cuộc chiến đấu gian khổ của bộ đội Trường Sơn cùng các lực lượng thanh niên xung phong, dân công hỏa tuyến nhằm đảm bảo tuyến vận tải chiến lược trong suốt 16 năm (1959-1975). Tư tưởng chủ đạo trưng bày giới thiệu quá trình hình thành, phát triển của đường Trường Sơn – đường Hồ Chí Minh – con đường vận tải quân sự chiến lược cung cấp binh lực, lương thực và vũ khí, khí tài để chi viện cho chiến trường miền Nam từ thủa sơ khai ban đầu (1959) với phương thức vận chuyển thô sơ bằng gùi thồ là chính, tiến lên mở đường cơ giới; tổ chức chiến đấu hiệp đồng binh chủng, bảo đảm giữ vững hệ thống giao thông chi viện cho chiến trường miền Nam; đánh bại chiến lược “Chiến tranh đặc biệt”, “Chiến tranh cục bộ”, chiến lược “ngăn chặn và chống ngăn chặn”. Bên cạnh đó có phần giới thiệu khái quát về con đường vận tải trên biển Đông.


Không gian trưng bày về đường Trường Sơn – đường Hồ Chí Minh tại Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam. Ảnh BTLSQSVN.

- Đường Trường Sơn giai đoạn mới hình thành (1959 – 1962): Tái hiện những hoạt động của tuyến đường Trường Sơn giai đoạn mới hình thành với phương thức vận chuyển thô sơ, trưng bày giới thiệu hiện vật Xe đạp thồ đang vận tải lương thực và trang bị. Đây là một trong những phương tiện mà bộ đội Trường Sơn sử dụng để vận chuyển hàng hóa, vũ khí từ miền Bắc vào phục vụ cho chiến trường miền Nam trong những ngày đầu mở tuyến. Cùng với đó là phục dựng các trạm nghỉ với vật dụng như: bát, đĩa, túi cứu thương, bi đông… phục vụ cho đời sống sinh hoạt của bộ đội. Các tư liệu, hiện vật giúp người xem có thể hình dung cuộc sống của những người lính Trường Sơn và phương thức vận tải sơ khai ban đầu khi con đường mới hình thành.

- Mở đường cơ giới, tổ chức và chiến đấu hiệp đồng binh chủng chống chiến tranh phá hoạt của đế quốc Mỹ, chi viện miền Nam, đánh bại chiến lược “Chiến tranh cục bộ” (1963 – 1968): Phần trưng bày giới thiệu các lực lượng công binh, thanh niên xung phong đầu tiên tham gia mở đường cơ giới và một số hoạt động đánh phá của địch sau khi phát hiện ta mở tuyến đường này. Tiêu biểu là các hiện vật, như: Chiếc khăn của chị Nguyễn Thị Sâm, Tiểu đội trưởng nữ thuộc Đại đội 1, Binh trạm 14, Đoàn 559 sử dụng vác hàng trên đường Trường Sơn đạt kỷ lục 32 tấn/ công; Chiếc khăn ngụy trang của chị Nguyễn Thị Liệu, thanh niên xung phong thuộc Đại đội 5, Tiểu đoàn 2, Binh trạm 12 sử dụng cứu các phuy xăng bị cháy trên ô tô do máy bay Mỹ bắn phá tại Cua chữ A - Đường 20 (Quyết thắng)…

Khi tuyến vận tải cơ giới ra đời, các đơn vị cùng các quân binh chủng phối hợp nhịp nhàng, khẩn trương để kịp thời đáp ứng nhu cầu cần thiết cho chiến trường miền Nam. Trưng bày tái hiện phục dựng các phương thức vận tải đường bộ theo cung ngắn, đội hình nhỏ, chạy ban đêm là chính đã tiến lên sử dụng vận tải đa phương thức: đường bộ, đường sông, đường ống, hợp thành một binh chủng vận tải cơ giới lợi hại; vận tải ban ngày lẫn ban đêm, cả trên đường Đông và Tây Trường Sơn.

Bên cạnh đó, để giúp người xem hiểu hơn về cuộc sống của bộ đội, trưng bày giới thiệu các mô hình bếp Hoàng Cầm, loại bếp sử dụng phổ biến trên tuyến đường này để đảm bảo an toàn, bí mật, bộ đội Trường Sơn đã thực hiện khẩu hiệu “Đi không dấu, nấu không khói, nói không tiếng”; hầm chữ A, loại hầm có tác dụng chống các loại bom, pháo, đạn và trở thành hầm ẩn nấp an toàn khi địch đánh phá, càn quét.


Phục dựng mô hình hầm chữ A. Ảnh BTLSQSVN.

- Chiến lược ngăn chặn và chống ngăn chặn (1969 – 1972): Phần trưng bày tái hiện dã tâm của đế quốc Mỹ nhằm cắt đứt hoàn toàn tuyến chi viện từ miền Bắc vào chiến trường miền Nam. Bằng giải pháp mỹ thuật kết hợp hiện vật trưng bày thể hiện các loại hình chiến tranh điện tử, chiến tranh hóa học, máy bay B-52 rải thảm… mà kẻ thù đã sử dụng không từ bất cứ thủ đoạn nào; tiêu biểu như: cây nhiệt đới, bom cháy, bom từ trường, bom hóa học…

Dù kẻ thù có sử dụng bất cứ thủ đoạn nào cũng không thể khuất phục được ý chí của quân và dân ta. Để bảo vệ tuyến đường Trường Sơn, bộ đội phòng không kết hợp cùng các lực lượng, trong đó có sự phối hợp với bộ đội, nhân dân Lào và Cam-pu-chia liên tiếp đánh trả, bảo đảm tuyến chi viện từ Bắc vào Nam thông suốt. Các tư liệu, hiện vật trong phần này thể hiện hoạt động của các lực lượng công binh, vận tải, đường ống, phòng không; các kho trạm… trên đường Trường Sơn; hoạt động của bộ đội trong Chiến dịch phản công Đường 9 – Nam Lào, phối hợp trong chiến đấu của các lực lượng Trường Sơn và Pa thét Lào trong chiến dịch.

- Đường vận tải chiến lược trên biển: Bên cạnh đường vận tải trên bộ, trưng bày còn giới thiệu tuyến vận tải chiến lược trên biển Đông để đảm bảo chi viện nhanh chóng, kịp thời cho cách mạng miền Nam, nhất là những vùng sâu, vùng xa, nơi tuyến vận tải bộ chưa vươn tới được.

Bên cạnh các tư liệu, hiện vật được giới thiệu đa dạng, trưng bày giúp khách tham quan hình dung được tổng thể quá trình hoạt động của đường Trường Sơn – đường Hồ Chí Minh trong 16 năm bằng lược đồ và bảng tổng kết. Không gian trưng bày tuy không lớn nhưng được sắp xếp khoa học, các hiện vật tiêu biểu được đặt trong không gian phục dựng kết hợp giải pháp mỹ thuật tạo cảm xúc mạnh cho khách tham quan. Việc trưng bày về tuyến vận tải chiến lược này tại Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong việc giáo dục truyền thống cách mạng cho các thế hệ, đặc biệt là thế hệ trẻ.


Một số hiện vật của bộ đội Trường Sơn được trưng bày tại Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam. Ảnh BTLSQSVN.

Ngoài việc trưng bày tại Bảo tàng, để phát huy hơn nữa những kết quả đạt được trong công tác giáo dục lịch sử truyền thống cho các thế hệ, đặc biệt là thế hệ trẻ, dự kiến trong thời gian tới, Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam có các hình thức tuyên truyền về đường Trường Sơn – đường Hồ Chí Minh như:

1. Phối hợp với Bảo tàng Đường Hồ Chí Minh tổ chức triển lãm chuyên đề và lưu động về chủ đề này nhân dịp kỷ niệm 60 năm Ngày mở đường Trường Sơn – đường Hồ Chí Minh. Các cuộc triển lãm lưu động được đưa đi giới thiệu ở các đơn vị Quân đội trên phạm vi cả nước, các học viện, nhà trường khu vực Hà Nội. Đây là hoạt động thiết thực chào mừng ngày kỷ niệm giúp bộ đội và nhân dân ở xa không có điều kiện tham quan Bảo tàng cũng có thể hiểu về sự kiện và tận mắt nhìn thấy những hình ảnh tư liệu, hiện vật với những câu chuyện cảm động về bộ đội Trường Sơn cũng như cuộc chiến đấu anh dũng của quân dân cả nước trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước.

2. Mời các nhân chứng, các chuyên gia nghiên cứu lịch sử giao lưu hoặc nói chuyện chuyên đề, tổ chức các cuộc hội thảo, tọa đàm về chủ đề đường Trường Sơn – đường Hồ Chí Minh với sự tham gia của đông đảo cán bộ, nhân viên trong hệ thống Bảo tàng quân đội, các đơn vị kết nghĩa, một số học viện, nhà trường trong và ngoài quân đội nhằm tuyên truyền về con đường vận tải chiến lược này, đồng thời củng cố, nâng cao trình độ cho hướng dẫn viên - những người trực tiếp làm nhiệm vụ tuyên truyền về lịch sử của dân tộc, lịch sử kháng chiến.


Thượng tướng Nguyễn Trọng Nghĩa, Ủy viên Trung ương Đảng, Ủy viên Quân ủy Trung ương, Phó Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị QĐND Việt Nam cùng các đại biểu tham quan triển lãm “Ký ức Trường Sơn” do Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam phối hợp cùng Binh đoàn 12 tổ chức, ngày 3/5/2019. Ảnh BTLSQSVN.

3. Xây dựng các chương trình trải nghiệm cho khách tham quan đóng vai thành các lực lượng tham gia trên tuyến đường Trường Sơn như thanh niên xung phong, dân công hỏa tuyến,… Nội dung này đặc biệt phù hợp với các đối tượng học sinh, sinh viên, giúp các em cảm nhận được cuộc sống thực sự của thế hệ cha anh đi trước trên tuyến đường huyền thoại; từ đó thêm nâng cao ý thức, trách nhiệm, khơi dậy lòng yêu nước, tự hào dân tộc trong bản thân mỗi bạn trẻ.

Với việc trưng bày tại Bảo tàng và phối hợp với các cơ quan, đơn vị liên quan tổ chức các hoạt động tuyên truyền về con đường huyền thoại đường Trường Sơn – đường Hồ Chí Minh cũng như lịch sử quân sự của dân tộc như đã nêu, Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam đã thực hiện tốt chức năng, nhiệm vụ của mình, góp phần giáo dục truyền thống lịch sử cho các thế hệ, củng cố ý chí quyết tâm xây dựng, bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam XHCN./.


Nguồn: Trung tá Mai Thị Ngọc - Giám đốc Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam
21-05-2019
Các bài viết gần đây
Các bài viết cùng chuyên mục

s