Dụng cụ phẫu thuật của Thầy thuốc nhân dân Phạm Gia Triệu


25-02-2018
Dụng cụ phẫu thuật gồm 5 hiện vật (dao mổ, kẹp mạch máu, kìm cặp kim, cào xương, panh) được trưng bày tại Bảo tàng Hậu cần là những hiện vật tiêu biểu gắn với sự nghiệp cứu người của Thiếu tướng, Thầy thuốc nhân dân Phạm Gia Triệu - nguyên Phó Viện trưởng Viện Quân y Trung ương Quân đội 108 (nay là Bệnh viện Trung ương Quân đội 108).

Thiếu tướng, GS. TS, Thầy thuốc nhân dân, Anh hùng LLVTND Phạm Gia Triệu sinh ngày 15/1/1918 tại làng Hành Thiện, xã Xuân Hồng, huyện Xuân Trường, tỉnh Nam Định. Ông mồ côi cha mẹ từ nhỏ, nhà có ba anh chị em tự đùm bọc nuôi dưỡng nhau học hành. Riêng Phạm Gia Triệu bắt đầu học chữ nho ở làng, rồi được chú ruột là dược sĩ Phạm Tề, một nhân sĩ yêu nước nuôi ăn học ở Nam Định. Học xong cấp 2, Phạm Gia Triệu lên Hà Nội vừa đi làm, vừa học hết tú tài. Sau đó, đi dạy thêm vào buổi tối, phụ giúp gia đình người chú để có tiền theo học tại Trường Y Hà Nội. Năm 1943, Phạm Gia Triệu được công nhận là sinh viên nội trú dự bị, rồi chính thức của các bệnh viện ở Hà Nội, chủ yếu là Bệnh viện Yersin (Việt Đức ngày nay) và Bệnh viện De Lanessan (Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 ngày nay).

Cuộc đời của vị Thầy thuốc nhân dân Phạm Gia Triệu như được lịch sử sắp xếp, chuẩn bị đón chào và phục vụ cách mạng. Tháng 8/1945, nhân dân ta dưới sự lãnh đạo của Đảng tiến hành Tổng khởi nghĩa giành chính quyền thành công. Ông nhanh chóng ủng hộ, tích cực tham gia cách mạng, được công nhận tốt nghiệp bác sĩ y khoa. Tháng 11/1945, ông tình nguyện vào quân đội và nhận lệnh ra Đông Triều thành lập cơ sở quân y đầu tiên của Chiến khu Trần Hưng Đạo (sau này là Trạm xá quân y của Trung đoàn 98). 

Ông đã có mặt ở nhiều nơi vào những thời điểm quyết định của hai cuộc kháng chiến cứu nước, tiêu biểu là: Chiến dịch Biên giới (1950), Chiến dịch Điện Biên Phủ (1954), cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân (1968), Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử (1975). Ông có hàng trăm ca mổ cứu sống các thương, bệnh binh. Năm 1960, ông bảo vệ xuất sắc luận án Phó Tiến sĩ về “Lâm sàng và điều trị thần kinh u thất 4” tại Liên Xô.


Thiếu tướng, GS. TS, Thầy thuốc nhân dân, Anh hùng LLVTND Phạm Gia Triệu - Ảnh Từ điển BKQSVN 2009.

Từ năm 1961 đến năm 1966, với chuyên ngành phẫu thuật thần kinh, bác sĩ Phạm Gia Triệu cùng đồng nghiệp tổ chức xây dựng khoa phẫu thuật thần kinh và chỉ đạo liên Khoa Ngoại Viện quân y 108 mổ và điều trị hơn 400 trường hợp (vết thương sọ não, chấn thương sọ, u não, bỏng buốt nặng), cứu sống 80 - 90% trường hợp; nghiên cứu có kết quả các công trình khoa học về u gai, não thất 4, u huyết quản não, chấn thương sọ não nặng, phương pháp mới về mổ vết thương sọ não, cải tiến phương pháp mổ sọ não mở, chữa viêm mủ não...

Năm 1972, đế quốc Mỹ ném bom trở lại miền Bắc. Trong một ca mổ diễn ra vào tháng 4/1972, bác sĩ Phạm Gia Triệu đang phẫu thuật sọ não cho thương binh Lò Văn Phèn thì một quả rốc-két phóng trúng khu vực phòng mổ. Những mảnh kính đèn mổ vỡ vụn nhưng cả kíp mổ vẫn bình tĩnh che chắn cho thương binh. Không may, một mảnh bắn vào trán gây thương tích trên mặt của bác sĩ Phạm Gia Triệu. Trước tình huống đó, bác sĩ Phạm Gia Triệu vẫn bình tĩnh lệnh cho kíp mổ sơ tán, còn mình ở lại với thương binh. Buổi tối hôm đó, ông tiến hành mổ lại và cứu sống thương binh Lò Văn Phèn. Có thể nói, tác phong bình tĩnh, kiên cường, nghiêm túc, dũng cảm là những đức tính quý báu của người bác sĩ Phạm Gia Triệu.

Với những thành tích đạt được, ông được tặng thưởng Bằng khen của Chủ tịch Hồ Chí Minh; Huân chương Chiến công hạng Nhì và Ba; Huân chương Chiến thắng hạng Nhất. Đặc biệt, ngày 01/1/1967, Thượng tá, bác sĩ quân y Phạm Gia Triệu được Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam phong tặng danh hiệu cao quý Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.


GS. TS Phạm Gia Triệu (thứ 2 từ phải qua) là chuyên gia nổi tiếng về phẫu thuật thần kinh - Ảnh Tư liệu Bệnh viện Trung ương Quân đội 108.

Những giai đoạn sau này, GS. TS Phạm Gia Triệu cùng đồng nghiệp tại Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 đã xây dựng một khoa phẫu thuật rất mới mẻ trong nền y học nước ta, ứng dụng vào những vùng tổn thương rất dễ gây tử vong với tỷ lệ thành công ngày càng cao. Ông cùng đội ngũ bác sĩ Khoa Ngoại thần kinh (B7) hoàn thành nhiều đề tài nghiên cứu xuất sắc: U máu não, dị vật trong não, vết thương sọ não do bom bi, chẩn đoán sớm áp xe não, tổn thương não thất trong phẫu thuật lấy áp xe não và dùng khoan trục mềm lấy bản sọ để cấy vào chỗ khuyết xương sọ.

Thành công lớn nhất của ông là cùng tập thể phẫu thuật viên từ thực tế điều trị, cứu chữa, biên soạn cuốn “Điều lệ xử lý vết thương chiến tranh” không chỉ có giá trị trong ngành Quân y mà còn phát huy tác dụng trong kết hợp quân dân y theo đường lối quốc phòng toàn dân của Đảng ta.

Đầu năm 1990, ông đã cùng các đồng nghiệp cứu sống một thương binh với hai ổ máu tụ ở vùng trán và vùng thái dương. Đây là một ca phẫu thuật hiếm có và là người thương binh cuối cùng mà bác sĩ Phạm Gia Triệu cứu sống.


Bộ dụng cụ y tế dùng trong phẫu thuật của Thiếu tướng, GS. TS, Thầy thuốc nhân dân, Anh hùng LLVTND Phạm Gia Triệu trưng bày tại Bảo tàng Hậu cần QĐND Việt Nam.

Thiếu tướng, GS. TS, Thầy thuốc nhân dân, Anh hùng LLVTND Phạm Gia Triệu mất năm 1990. Ông đã nêu gương sáng người thầy thuốc có tinh thần trách nhiệm trước Đảng, trước quần chúng, dám nghĩ dám làm, hăng hái bền bỉ sáng tạo trong công tác, mưu trí dũng cảm trong chiến đấu, tận tình cứu chữa thương binh, bệnh binh, quyết tâm hoàn thành nhiệm vụ.

Dụng cụ phẫu thuật gồm 5 hiện vật (dao mổ, kẹp mạch máu, kìm cặp kim, cào xương, panh). Đặc điểm chung của các dụng cụ phẫu thuật: có đầu hoạt động thanh mảnh, cấu tạo tinh xảo, đóng mở nhẹ nhàng và đa số là chuyên dụng. Dao mổ dài 15 cm; kẹp mạch máu (dài 18 cm) có tác dụng làm ngưng dòng máu, dự phòng mạch co rút, giữ các đầu mạch ở tư thế thuận lợi cho việc khâu; kìm cặp kim dài 14 cm, cào xương dài 20 cm, panh dài 15 cm.

Dụng cụ phẫu thuật của Thiếu tướng, GS. TS, Thầy thuốc nhân dân, Anh hùng LLVTND Phạm Gia Triệu trưng bày tại Bảo tàng Hậu cần Quân đội nhân dân Việt Nam là những kỷ vật có ý nghĩa vô cùng to lớn, đã cứu sống biết bao thương binh, bệnh binh, gây xúc động mạnh mẽ đối với khách đến tham quan. Bởi lẽ, dụng cụ phẫu thuật đó luôn gắn liền với chuyên ngành Ngoại khoa, gắn liền với cuộc đời và sự nghiệp quân y cách mạng của ông, là bằng chứng hùng hồn về những đức tính quý báu và bản lĩnh kiên cường dũng cảm “Thầy thuốc như mẹ hiền” của một vị Thiếu tướng quân y anh hùng./.


Nguồn: Nguyễn Thị Thơm – Bảo tàng Hậu cần
25-02-2018
Các bài viết gần đây
Các bài viết cùng chuyên mục

s