Bài ca của binh chủng “thép”


25-02-2019
“Năm anh em trên một chiếc xe tăng” là bài hát rất đỗi quen thuộc đối với những người lính xe tăng Việt Nam. Mỗi khi lời ca được ngân lên, những người lính xe tăng đều cảm thấy tự hào về truyền thống của Bộ đội Tăng thiết giáp anh hùng, tựa như như tiếng hát ấy được cất lên từ trái tim mình. Bài hát là sự tiếp nối của tâm hồn hai người lính, nhạc sỹ Doãn Nho và nhà thơ Hữu Thỉnh, đã trở thành “Binh chủng ca” của Binh chủng Tăng thiết giáp. Bản nhạc “Năm anh em trên một chiếc xe tăng” được lưu giữ tại Bảo tàng Tăng thiết giáp là hiện vật quý giúp chúng ta hiểu rõ hơn về sự ra đời và ý nghĩa của bài hát này.

Vào năm 1970, Bộ đội Tăng thiết giáp cùng quân và dân cả nước sục sôi chuẩn bị cho chiến dịch phản công Đường 9 - Nam Lào, đập tan âm mưu của Mỹ - ngụy đánh vào tuyến vận chuyển chiến lược của ta. Nhà thơ Hữu Thỉnh lúc bấy giờ đảm nhiệm chức vụ Trợ lý tuyên huấn của Binh chủng, được Phòng Chính trị cử phụ trách đội chiếu phim vào phục vụ chiến trường, viết báo, đồng thời kiêm thuyết minh. Như bao người chiến sỹ xe tăng ra trận, nhà thơ nhớ lại khí thế ngày lên đường ấy “Háo hức, sôi nổi, đường ra trận như một cuộc hẹn hò ai cũng sợ mình là người đến chậm”.

Công việc của đội chiếu phim nơi chiến trường thật vất vả nhưng cũng đầy ý nghĩa vì ở đó nhà thơ Hữu Thỉnh đã có rất nhiều kỷ niệm sâu sắc. Vào một buổi chiều, Hữu Thỉnh xuống Đại đội 6 thuộc Tiểu đoàn 397 chuẩn bị cho cuộc bình thơ buổi tối. Vui sướng được gặp nhiều bạn cũ thuộc Trung đoàn xe tăng 202, trong đó có đồng chí Lê Đức Tuân (trước cùng Ban Chính trị ở Trung đoàn 202), Hữu Thỉnh được bạn mời cơm, bữa cơm nơi chiến trường thật ấm cúng. Để tỏ lòng hiếu khách, Lê Đức Tuân liền hô: “Ai còn thịt hộp mang tất cả xuống đây!”. Lập tức 5 người trên xe tăng T-34 mang ra cho 5 hộp thịt. Vừa ăn Hữu Thỉnh vừa nhìn mọi người và ngắm chiếc xe tăng T-34.


Bản nhạc “Năm anh em trên một chiếc xe tăng” do nhạc sỹ Doãn Nho phổ nhạc từ bài thơ “Trên một chiếc xe tăng” của nhà thơ Hữu Thỉnh hiện được lưu giữ tại Bảo tàng Tăng thiết giáp. Ảnh BTTTG.

Hình ảnh 5 người chiến sỹ xe tăng đập mạnh vào tâm trí nhà thơ Hữu Thỉnh. Chiếc xe tăng khi còn ở hậu phương quen thuộc thế nhưng ở nơi chiến trường nó trở nên uy nghiêm, oai vệ làm sao và những người bên ta đây, ngày mai sẽ làm nên bao điều kỳ diệu. Tình cảm yêu thương, kính trọng bỗng dâng trào, Hữu Thỉnh buông đũa và ghi vội dòng cảm xúc của mình. Bài thơ “Trên một chiếc xe tăng” ra đời và hoàn thành ngay trong chiều hôm ấy.

Năm anh em trên một chiếc xe tăng

Như năm bông hoa xòe cùng một cội

Như năm ngón tay trên một bàn tay

Năm anh em cùng chung một ngọn đèn

 

Vào lính xe tăng anh trước, anh sau

Nết ăn ở người thì lạnh nóng

Khi đã hát hòa cùng một giọng

Một đứa đau tất cả quên ăn

 

Năm anh em mỗi đứa một quê

Đã lên xe ấy là cùng một hướng

Đã lên xe là chung khổ sướng

Trước quân thù nhất loạt xông lên.

 

Năm anh em mang năm cái tên

Đã lên xe không còn tên riêng nữa

Trên tháp pháo một ngôi sao màu lửa

Năm trái tim một nhịp đập dồn.

 

Một con đường đất đỏ như son

Một màu rừng xanh bạt ngàn hy vọng

Một ý chí bay ra đầu ngọn súng

Một niềm tin nghiến nát mọi quân thù.

Bước vào chiến dịch, Hữu Thỉnh tiếp tục ở lại Đại đội 9 thuộc Tiểu đoàn 198, đội chiếu phim trở ra Bắc, bản thảo bài thơ “Trên một chiếc xe tăng” được gửi ra cho đồng chí Lê Lộng, Trưởng ban Tuyên huấn Binh chủng lúc bấy giờ. Năm 1971, nhà thơ Hữu Thỉnh đọc được bài thơ “Trên một chiếc xe tăng” đăng trên Báo Quân đội nhân dân với bút danh Vũ Hữu.

Nhạc sỹ Doãn Nho vốn là một người chiến sĩ Quân đội nhân dân Việt Nam. Sau khi dự buổi diễn tập hiệp đồng chiến đấu của bộ đội xe tăng với bộ binh năm 1960, đã ấp ủ dự định sẽ sáng tác một tác phẩm về người lính xe tăng, về tình đồng chí, đồng đội. Chính vì vậy mà khi đọc bài thơ của Hữu Thỉnh, nhạc sỹ Doãn Nho đã thực sự xúc động trước hình ảnh người chiến sỹ xe tăng gần gũi, chân thực ấy và thấy như gặp chính nguồn cảm xúc của mình.

Bài hát “Năm anh em trên một chiếc xe tăng” ra đời ngày 3 tháng 9 năm 1971. Tuy nhiên khi phổ nhạc, nhạc sỹ Doãn Nho đã thay đổi một số câu từ cho phù hợp với tiết tấu và giai điệu của bài hát. Với nhịp điệu hành khúc trữ tình, âm hưởng dân ca, giai điệu bài hát thật hùng mạnh và đi vào lòng người.


Bài hát “Năm anh em trên một chiếc xe tăng” do nhạc sỹ Doãn Nho phổ nhạc từ bài thơ “Trên một chiếc xe tăng” của nhà thơ Hữu Thỉnh. Ảnh BTTTG.

Đời sống chiến đấu, đời sống tình cảm của người lính xe tăng nói riêng và của người lính Việt Nam nói chung được khắc họa một cách chân thực và sâu sắc: Đoàn kết anh dũng trong chiến đấu, gắn bó yêu thương trong cuộc sống hàng ngày. Hình ảnh người lính trong tác phẩm đã vượt ra khỏi phạm vi một Binh chủng, ngay khi bài hát ra đời đã được đông đảo bộ đội và nhân dân yêu mến, đón nhận với những tình cảm thân thương của mình.

Bài hát đã được tốp ca nam - Đoàn ca múa Tổng Cục Chính trị dàn dựng đầu tiên, được phổ biến rộng rãi và đăng trên Báo Nhân dân năm 1972. Ngày nay, với sự tiến bộ của khoa học kỹ thuật hiện đại đã có nhiều thế hệ xe tăng mới ra đời, một kíp xe không phải là 5 thành viên nữa, nhưng hình ảnh “Năm anh em trên một chiếc xe tăng” mãi mãi là biểu tượng ý chí quyết chiến, quyết thắng của sức mạnh đoàn kết thống nhất và là hình ảnh bất tử của người chiến sỹ xe tăng Việt Nam./.


Nguồn: Nguyễn Thu Thủy – Bảo tàng Tăng thiết giáp
25-02-2019
Các bài viết gần đây
Các bài viết cùng chuyên mục

s