Liệt sĩ trở về


08-08-2018
“Về tới nhà, mẹ tôi chạy ra sờ nắn khắp mặt mũi, tay chân… rồi ôm chầm lấy tôi mà khóc ngào không dứt! Mãi sau đó tôi mới hay mọi chuyện, sau trận đánh Chi khu Cam Lộ ngày 2/2/1968, đơn vị ngỡ tôi đã hy sinh nên báo tử về cho gia đình và làm lễ truy điệu tại Nghĩa trang liệt sĩ ở địa phương năm 1969.” – Đó là tâm sự của Cựu chiến binh (CCB) Nguyễn Văn Bóng, người may mắn được trở về nhà mặc dù có giấy báo tử.

Trong một dịp đi sưu tầm hiện vật về các chiến sĩ bị địch bắt tù đày, tôi được gặp gỡ và trò chuyện với CCB Nguyễn Văn Bóng (70 tuổi), quê quán tại xã Tân Quang, huyện Văn Lâm, tỉnh Hưng Yên. Thời gian có thể làm cho con người ta quên đi nhiều thứ, song khi được hỏi về những năm tháng chiến đấu hào hùng tại chiến trường đỏ lửa Quảng Trị, về ký ức trong thời gian bị giam cầm tại ngục tù Phú Quốc, người lính già năm xưa vẫn rành rọt, minh mẫn lạ thường.

Năm 1967, người thanh niên Nguyễn Văn Bóng nhập ngũ khi mới 17 tuổi, biên chế vào Tiểu đoàn 6, Sư đoàn 350. Tháng 7/1967, Nguyễn Văn Bóng vào chiến trường miền Nam, được bổ sung vào Tiểu đoàn 1, Trung đoàn 48, Sư đoàn 320B. Ông kể: “Hành quân ròng rã bằng đường bộ hàng trăm cây số trong suốt 3 tháng, bao nhiêu bom rơi, đạn nổ quanh mình, cái đói luôn thường trực, chỉ có khoai sắn, rau rừng là thức ăn chính qua ngày, chưa kể phải chịu những trận sốt rét kéo dài…”

Sống trong địa ngục trần gian

Ông đã tham gia nhiều trận đánh khốc liệt, nhất là trận tấn công vào Chi khu Cam Lộ (Quảng Trị) trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân 1968. Ông kể: “Đêm ngày 1 rạng sáng ngày 2/2/1968, Tiểu đoàn 1 của chúng tôi tấn công Chi khu Cam Lộ (Quảng Trị). Nhưng khi các mũi tiếp cận mục tiêu, chưa kịp phá hết hệ thống hàng rào thì bị lộ. Thế trận bất lợi, ta không còn giữ được yếu tố bất ngờ. Địch dùng hỏa lực mạnh từ nhiều phía, kể cả pháo từ Hạm đội 7 và các căn cứ khác dội vào. Thương vong nặng nề, cả tiểu đoàn hy sinh gần hết.”


CCB Nguyễn Văn Bóng - Ảnh Phương Thảo

Trong trận này ông bị thương nặng, đến chiều hôm sau khi địch phát hiện ông còn sống nên đã bắt giữ, các chiến sỹ khác chúng dùng máy ủi san lấp thành hố chôn tập thể.

Ông Bóng bị giam ở nhà tù Hoàng Càm (Đà Nẵng) khoảng 1 tháng, đến ngày 27/5/1968 thì bị chuyển đến nhà tù Phú Quốc, giam ở trại A4, số tù 2695. Khi ấy khắp cơ thể mang nhiều thương tật với hơn 20 vết thương lớn nhỏ, mảnh đạn găm ở cổ, bụng và chân. Vừa nói, ông vừa chậm rãi kéo áo cho chúng tôi xem từng vết sẹo sần sùi sau những màn tra tấn thời ấy.

Nhốt vào chuồng cọp là hình thức tra tấn man rợ của kẻ thù. Bị nhốt vào đây là một cực hình vì người tù không thể nằm, mỗi cử động nhỏ là kẽm gai đâm thấu xương. Ông nhớ lại lần mình phải sống trong chuồng cọp: “Chiếc lồng bằng kẽm gai tứ phía, chiều cao không đủ để ngồi, chiều dài nằm không duỗi chân được, mỗi chuồng nhốt một người, nằm tênh hênh ngoài trời. Muốn duỗi người phải co lên mà co lên thì gai thép đâm vào người; bị tróc lưng da, phơi nắng, phơi sương suốt đêm ngày. Chúng chỉ cho ăn 2 nắm cơm nhỏ với muối hột một ngày”.

Dưới sự tra tấn tàn bạo của kẻ thù, khí tiết của người chiến sĩ cách mạng càng trở nên mạnh mẽ. “Đối diện với những cảnh tra tấn thừa sống thiếu chết như đục răng, đục chân, đục óc, đánh đập, roi quất tóe máu… có lúc trong đầu tôi thoáng nghĩ đến cái chết cho nhẹ nhàng. Nhưng cái chết như thế là vô nghĩa, là có tội với Tổ quốc. Tôi quyết phải sống mà hoạt động cách mạng ở trong tù” – ông chia sẻ.


Mẩu báo thông tin phát hiện 26 liệt sĩ quê Hưng Yên tại ngôi mộ tập thể 108 liệt sĩ hy sinh ở Cam Lộ (Quảng Trị) ngày 2/2/1968 - Ảnh Phương Thảo.

Để phản đối các chính sách hà khắc, tàn ác của bọn quân cảnh và cai ngục, ông Bóng cùng với đồng đội tổ chức tuyệt thực. Có những đợt tuyệt thực kéo dài nhiều ngày đã khiến bọn chúng nới lỏng một số chính sách cho tù nhân, một số quyền dân sinh được đảm bảo hơn trước.

Ở trong tù, Đảng ủy nhà lao cũng thành lập các tòa án để xét xử những kẻ phản bội, chiêu hồi. Có thể xử một cách hợp pháp bằng cách dàn dựng thành các vụ tự tử nhưng cũng có những vụ bất hợp pháp là sau khi xử tử, một người đứng ra nhận trách nhiệm. Những người nhận nhiệm vụ này cũng cầm chắc cái chết trước sự trả thù tàn độc của những tên quân cảnh, của bộ máy cai ngục. Cứ như vậy, ngày qua ngày tất cả anh em tù chính trị kiên trì đấu tranh biến “ngục tối” thành “ngục sáng”, nhà tù thực sự trở thành một trường học của các chiến sĩ cách mạng với tinh thần “quyết tâm, quyết tử, tự lực, trường kỳ”.

Liệt sĩ trở về

Tháng 3/1973, sau khi Hiệp định Pari ký kết, ông cùng đồng đội được trao trả tự do. Chuyến tàu đêm ngày 27/3/1973 đã đưa ông trở về với quê hương và gia đình sau 6 năm đi B, trong lòng trào dâng bao cảm xúc khôn tả.

Ông nhớ lại khoảnh khắc gặp người thân: “Về tới nhà, mẹ tôi chạy ra sờ nắn khắp mặt mũi, tay chân… rồi ôm chầm lấy tôi mà khóc ngào không dứt!”


Tờ báo ghi danh sách 26 liệt sĩ quê Hưng Yên tại ngôi mộ tập thể 108 liệt sĩ hy sinh ở Cam Lộ (Quảng Trị) ngày 2/2/1968. Tên ông Nguyễn Văn Bóng số 22 - Ảnh Phương Thảo.

Ông cười xòa, đưa cho chúng tôi xem tớ báo Hưng Yên ghi danh sách 26 liệt sĩ quê Hưng Yên tại ngôi mộ tập thể 108 liệt sĩ hy sinh ở Cam Lộ, Quảng Trị ngày 2/2/1968. Người lính già năm xưa đọc mạch lạc danh sách liệt sĩ và dừng lại ở số 22 được ông đánh dấu cẩn thận, bởi trên đó ghi tên ông: “Nguyễn Văn Bóng sinh năm 1942, nhập ngũ tháng 3 /1967, binh nhất, chiến sĩ C3D1, quê quán Chí Trung, Tân Quang, Văn Lâm”.

Sau ngày giải phóng, chính quyền địa phương đã tổ chức nhiều lần khảo sát, tìm kiếm hài cốt 108 liệt sĩ tham gia trận đánh vào Chi khu Cam Lộ rạng sáng ngày 2/2/1968 và bị địch dùng máy ủi đẩy toàn bộ xuống chung một hố chôn tập thể nhưng không phát hiện được, nên dựng một Nhà bia tưởng niệm. Trong danh sách 108 liệt sĩ có tên liệt sĩ Nguyễn Văn Bóng.

Đến ngày 25/5/2005, sau gần 10 ngày tìm kiếm, Đoàn 584 thuộc Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh Quảng Trị - đơn vị trực tiếp khai quật hầm mộ tập thể đã khai quật hố chôn liệt sĩ trong trận đánh vào Chi khu quân sự Cam Lộ năm xưa, cách Nhà bia tưởng niệm chừng 50m. Mồ hôi trộn cùng nước mắt cuối cùng cũng cất bốc đưa được toàn bộ hài cốt của các liệt sĩ lên. Ngày 26/5/2005, lễ truy điệu 108 liệt sĩ vừa được tổ chức trọng thể trước sự xót thương của hàng ngàn cán bộ, nhân dân địa phương, đưa tiễn hài cốt các chiến sĩ đặc công thuộc Tiểu đoàn 1, Trung đoàn 48, Sư đoàn 320 về yên nghỉ tại Nghĩa trang quốc gia Đường 9 trong một ngôi mộ tập thể.


Kỷ niệm chương chiến sĩ cách mạng bị địch bắt tù đày của CCB Nguyễn Văn Bóng - Ảnh Phương Thảo.

Sau cuộc trò chuyện, ông tặng lại cho Bảo tàng một số bằng, huân, huy chương được Đảng, Nhà nước trao tặng, bao gồm: Bằng và Huân chương kháng chiến hạng Ba; Huân chương chiến sĩ giải phóng hạng Ba; Kỷ niệm chương chiến sĩ cách mạng bị địch bắt tù đày; Huy chương Chiến sĩ Vẻ vang mang tên liệt sĩ Nguyễn Văn Bóng.

Ông Bóng hiện nay có cuộc sống yên ấm bên gia đình cùng con cháu và thường xuyên sinh hoạt cùng Hội cựu chiến binh địa phương. Ông tự hào khoe về hai người con trai đã kế thừa, phát huy truyền thống cách mạng tốt đẹp của gia đình, trong đó có người con trai lớn hiện đáng là cán bộ đang công tác tại Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam, Thiếu tá QNCN Nguyễn Văn Tùng.

Cuộc trò chuyện với CCB Nguyễn Văn Bóng đã thế hệ trẻ chúng tôi thêm hiểu và tự hào, cảm phục tinh thần quyết liệt và anh dũng của cha anh đi trước, với tinh thần “quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh”. Chính những cuộc chiến đấu trong chốn lao tù của họ đã chia lửa với chiến trường để góp phần cùng dân tộc đưa cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước đi đến ngày toàn thắng./.


Nguồn: Phương Thảo
08-08-2018
Các bài viết gần đây
Các bài viết cùng chuyên mục

Trận đánh tiêu biểu

Tàu 235 - bản anh hùng ca bất tử trên vùng biển Hòn Hèo

Hòn Hèo là tên chung chỉ vùng biển và dãy núi chạy qua hai xã Ninh Phước, Ninh Vân thuộc tỉnh Khánh Hoà. Hòn Hèo cách Nha Trang khoảng hơn 10km đường biển. Cách đây hơn 50 năm, Thuyền trưởng Nguyễn Phan Vinh và đồng đội đã anh dũng hy sinh cùng con Tàu 235 anh hùng.

Nhân vật LSQS

Trung tướng, Anh hùng LLVTND Hà Minh Thám

Trung tướng Hà Minh Thám sinh năm 1955, quê ở xã Vĩnh Hòa (huyện Ninh Thanh, tỉnh Hải Hưng), nhập ngũ ngày 13/12/1972. Khi được tuyên dương Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, đồng chí có quân hàm...

s