Kỷ vật của người phi công anh hùng “đánh thắng trận đầu”


22-06-2019
Thiếu tướng, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Phạm Ngọc Lan là một trong những phi công thế hệ đầu tiên của Không quân nhân dân Việt Nam. Ông thường được nhiều người biết đến với tư cách là phi công Việt Nam đầu tiên bắn rơi máy bay Mỹ trong cuộc không chiến ngày 3/4/1965 trên bầu trời Hàm Rồng (Thanh Hóa), mở ra những chiến thắng lừng lẫy trên không của Không quân nhân dân Việt Nam anh hùng. Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam hiện lưu giữ nhiều kỷ vật gắn với những chiến công lịch sử của ông.

Thiếu tướng, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Phạm Ngọc Lan sinh năm 1934, tại xã Điện Nam, huyện Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam, một địa phương có truyền thống cách mạng lâu đời, ông sớm đi theo cách mạng từ năm 14 tuổi.

Năm 1948, Phạm Ngọc Lan được làm Liên lạc viên cho Ty Công an tỉnh Đắk Lắk. Tới năm 1952, ông nhập ngũ và được biên chế vào đại đội 602, Tiểu đoàn 30, Trung đoàn 96, Sư đoàn 305, chiến đấu ở các tỉnh miền Trung.

Sau hiệp định Giơ-ne-vơ, Phạm Ngọc Lan và nhiều đồng chí khác tập kết ra Bắc. Tới năm 1956, nhờ những thành tích chiến đấu của mình (bắt được 6 lính ngụy và 1 lính Pháp) ông đã được chọn đi học quân sự ở nước ngoài và đào tạo lái máy bay. Kể từ bước ngoặt ấy, cuộc đời ông gắn với sự nghiệp bảo vệ bầu trời của Tổ quốc.


Thiếu tướng, Anh hùng LLVTND Phạm Ngọc Lan. Ảnh Internet.

Đánh thắng trận đầu

Sau 8 năm rèn luyện, ngày 6/8/1964, ông cùng mọi người trong khóa đào tạo phi công về nước, tham gia bảo vệ miền Bắc. Tháng 1/1965, ông giữ chức vụ Chủ nhiệm dẫn đường Trung đoàn Không quân 921 (Đoàn Sao Đỏ).

Ngày 3/4/1965, ông tham gia vào trận đánh đầu tiên của Không quân ta chống lại các máy bay hiện đại của Mỹ đang tập kích vào khu vực cầu Hàm Rồng (Thanh Hóa), một cây cầu huyết mạch, yết hầu trên tuyến chi viện Bắc - Nam.

Tại sân bay Nội Bài lúc 9 giờ 48 phút, biên đội MiG-17 gồm các phi công: Số 1 - Phạm Ngọc Lan chỉ huy biên đội; Số 2 - Phan Văn Túc; Hồ Văn Quỳ số 3; Số 4 - Trần Minh Phương được lệnh cất cánh chiến đấu với máy bay Mỹ tại bầu trời Hàm Rồng (Thanh Hóa). Đến 10 giờ 09 phút, biên đội tiến công phân làm hai tốp, tiến vào khu vực tấn công, lợi dụng thế bất ngờ chiến thuật, khuấy đảo buộc các máy bay cường kích A-4 phải bỏ mục tiêu, đồng thời tiến hành không chiến với các máy bay tiêm kích F-8 hộ tống.


Áo kháng áp của anh hùng phi công Phạm Ngọc Lan từng sử dụng trong trận không chiến ngày 3/4/1965. Ảnh BTLSQSVN.

Phát hiện một chiếc F-8U của Hải quân Mỹ, Phạm Ngọc Lan nhanh chóng bám theo và đưa vòng ngắm, đến đúng cự ly, ông nổ súng, chiếc F-8U trúng đạn bốc cháy và lao xuống đất. Đó là chiếc máy bay Mỹ đầu tiên bị Không quân ta bắn rơi bởi phi công Phạm Ngọc Lan.

Sau đòn bất ngờ, tốp máy bay Mỹ quay lại phản công điên cuồng, bốn chiếc MiG-17 tiếp tục quần nhau với tốp F-8U với số lượng đông hơn nhiều. Được sự yểm trợ trực tiếp của Phạm Ngọc Lan, phi công số 2 Phan Văn Túc đã dũng mãnh công kích, bắn hạ thêm 1 chiếc F-8U của địch. Trong trận ra quân đầu tiên, các phi công tiêm kích của Không quân ta đã bắn rơi 2 chiếc máy bay tiêm kích F-8 của Hải quân Mỹ.

Chiến thắng trận đầu của Bộ đội Không quân làm nức lòng đồng bào và chiến sĩ cả nước, cổ vũ ý chí quyết tâm đánh thắng giặc Mỹ của quân và dân ta. Trong thư gửi Bộ đội Không quân ngày 5/4/1965, Bác Hồ khen ngợi: “... Các chú đã chiến đấu rất dũng cảm, đã tiêu diệt máy bay Mỹ. Các chú đã thực hiện được khẩu hiệu “đã đánh là thắng”. Như thế là xứng đáng với truyền thống anh hùng của quân và dân ta...”. Ngày 3/4/1965 đi vào lịch sử và trở thành ngày truyền thống đánh thắng trận đầu vẻ vang của Không quân nhân dân Việt Nam anh hùng.


Mũ bay của Thiếu tướng, anh hùng Phạm Ngọc Lan. Ảnh BTLSQSVN.

Tham gia cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân 1975

Sau khi giải phóng Đà Nẵng ngày 29/3/1975, Phạm Ngọc Lan (lúc này là Thiếu tá, Trưởng phòng Tác huấn Không quân, Bộ Tham mưu, Quân chủng PK-KQ) được giao nhiệm vụ vào sân bay Đà Nẵng, khai thác máy bay địch để lại. Theo chỉ thị của Bộ Chính trị, ta phải có một phi đội tấn công sân bay Tân Sơn Nhất - sào huyệt cuối cùng của Mỹ và chính quyền Sài Gòn vào ngày 28/4/1975. Phạm Ngọc Lan cùng anh em khẩn trương biên dịch tài liệu, tìm hiểu máy bay địch để huấn luyện cho phi đội sử dụng. Công việc gặp nhiều khó khăn do địch trước khi tháo chạy đã phá hỏng một số chi tiết...

Sau khi kiểm tra 15 chiếc máy bay địch bỏ lại, các phi công đã chọn được 5 chiếc A-37 có thể sử dụng được, tập trung sửa chữa, lắp ráp, thay thế để đưa vào đội hình. Chiều ngày 28/4/1975, tại sân bay Phù Cát, Phi đội Quyết thắng đã cất cánh và hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ, ném bom sân bay Tân Sơn Nhất, trở về an toàn. Chiến thắng này đã góp phần làm tê liệt cầu hàng không di tản bằng máy bay của địch, đẩy nhanh quá trình tan rã của ngụy quyền Sài Gòn.

Những kỷ vật còn mãi với thời gian

Năm 2000, Phi công Phạm Ngọc Lan đã được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Cả cuộc đời đi theo cách mạng, ông có 3 lần vinh dự được gặp Bác Hồ. Cũng có lẽ, điều quý giá nhất trong cuộc đời người cựu phi công ấy chính là những kỷ vật gắn với sự nghiệp bảo vệ bầu trời của Tổ quốc và nhớ mãi những dịp gặp Bác Hồ và được Người trao tặng huy hiệu in hình của Người.


Vòi dưỡng khí từng được Thiếu tướng, anh hùng Phạm Ngọc Lan sử dụng trong những chuyến bay. Ảnh BTLSQSVN.

Ngày 3/4/2018, trong dịp Thượng tướng Võ Văn Tuấn, nguyên Phó tổng Tham mưu trưởng QĐND Việt Nam đến thăm Thiếu tướng, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, phi công Phạm Ngọc Lan tại Bệnh viện Trung ương Quân đội 108. Bên giường bệnh, Thượng tướng Võ Văn Tuấn đã hát bài “Phi đội ta xuất kích” tặng Thiếu tướng, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Phạm Ngọc Lan. Xúc động trước tình cảm đó, người anh hùng phi công năm xưa mặc dù chưa thể ngồi dậy, cũng mấp máy môi hòa lời ca. Tối ngày 16/6/2019, Thiếu tướng, anh hùng phi công Phạm Ngọc Lan trút hơi thở cuối cùng. Ông ra đi để lại bao tiếc thương cho đồng đội, người thân và nhân dân.

Tại Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam hiện lưu giữ một số hiện vật gắn với quá trình công tác của Thiếu tướng, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Phạm Ngọc Lan, như: Áo kháng áp (11288-L-920), vòi dưỡng khí (11288-C-180), mũ bay (11288-N-529) được ông sử dụng tham gia chiến đấu trong trận không chiến ngày 3/4/1965 tại Hàm Rồng (Thanh Hóa), truy kích máy bay Mỹ trên bầu trời Sơn La ngày 6/11/1965 và tham gia tổ chức cho Phi đội Quyết thắng sử dụng máy bay A-37 của địch ném bom vào sân bay Tân Sơn Nhất ngày 28/4/1975.

Đó là những kỷ vật vô giá đã gắn bó cùng ông biết bao năm tháng của tuổi trẻ, lập nên những chiến công oanh liệt trước cuộc chiến đấu bảo vệ bầu trời quê hương. Những kỷ vật ấy cùng hàng nghìn hiện vật về bộ đội Không quân sẽ được gìn giữ và lưu truyền đến các thế hệ hôm nay và mai sau về những chiến công oanh liệt của Không quân nhân dân Việt Nam anh hùng./.


Nguồn: Thuận Nguyễn
22-06-2019
Các bài viết gần đây
Các bài viết cùng chuyên mục

Trận đánh tiêu biểu

Ký ức về trận đánh trên cao điểm 875 Đắk Tô (tháng 11/1967)

Trận quyết chiến của bộ đội chủ lực Mặt trận Tây Nguyên với Lữ đoàn dù 173 Mỹ tại cao điểm 875 trên vùng rừng núi Đắk Tô, tỉnh Kon Tum năm 1967 đi vào lịch sử hơn nửa thế kỷ. Nhưng ký ức trận chiến ác liệt ngày đó vẫn không phai mờ trong tâm trí của những lính trực tiếp chiến đấu, trong đó có Cựu chiến binh Nguyễn Trần Kiêm.

Nhân vật Sự kiện

Người anh hùng trên sông Pô Cô

“Hỡi Pô Cô ơi! Dòng sông mênh mông. Đôi bờ cây xanh biếc nước chảy xiết sâu thẳm. Qua tháng ngày hỏi sông ơi có biết Anh lái đò tên gọi A Sanh A Sanh…”. “Đây bất khuất Tây nguyên cao cao Núi mây...

s