Kỷ vật của biệt đội Con Nai


30-08-2018
Tháng 3/2009, trong Cuộc vận động sưu tầm và giới thiệu “Những kỷ vật kháng chiến”, Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam đã tiếp nhận một số kỷ vật của ông Henry Prunier, thành viên biệt đội Con Nai.

Biệt đội Con Nai (The Deer Team) được thành lập giữa năm 1945, là tên một nhóm đặc nhiệm của Cơ quan Tình báo chiến lược Mỹ OSS (The Office of Strategic Services), tiền thân của CIA sau này. Ngày 16/7/1945, nhóm  nhảy dù xuống Tân Trào (Tuyên Quang) với nhiệm vụ huấn luyện và chuẩn bị cơ sở cho lực lượng du kích của Việt Minh chống phát xít Nhật.

Henry Prunier (Hen-ri Pru-ni-ơ) sinh năm 1921 tại Massachusetts (Ma-sa-chu-xét), Hoa Kỳ. Năm 1944, ông theo học tiếng Việt trong 9 tháng và trở thành người phiên dịch trong biệt đội Con Nai. Ngày 16/7/1945, khi mới 24 tuổi, ông cùng nhóm nhảy dù xuống Tân Trào.

Năm 2009, ông không sang được Việt Nam do vấn đề sức khỏe. Người bạn David Thomas (Đa-vít Thô-mát) đã thay mặt ông mang tặng Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam nhiều kỷ vật của nhóm Con Nai gắn với thời gian ở Tuyên Quang (từ tháng 7 đến tháng 9/1945).


Tấm ảnh Bác Hồ
, đồng chí Võ Nguyên Giáp và nhóm Con Nai trong thời gian huấn luyện du kích ở Tân Trào tháng 8/1945 do Henry Prunier tặng Bảo tàng. Hàng đứng (từ trái qua phải): Rene Defourneaux, Bác Hồ, Allison Thomas, đồng chí Võ Nguyên Giáp, Henry Prunier và Paul Hoagland. Hàng ngồi (từ trái qua phải): Lawrence Vogt và Aaron Squires - Ảnh TL BTLSQSVN.

Tiêu biểu là: Những trang nhật ký, những bức ảnh đen trắng do Henry Prunier viết, chụp tại Tân Trào (Tuyên Quang); Bộ quân phục gắn quân hàm phù hiệu được trang bị; Tấm danh thiếp in chữ Việt và chữ Trung Quốc của Đại đội trưởng Đại đội Việt Mỹ Đàm Quang Trung (sau này là Thượng tướng, Tư lệnh Quân khu 1) tặng ông trước khi về Mỹ; Sơ đồ vẽ bằng bút chì trên giấy can khu vực nhóm Con Nai sống và làm việc ở Tuyên Quang năm 1945. Ngoài ra còn có băng ghi âm về những cuộc phỏng vấn, băng ghi hình ghi cảnh quay về Bác Hồ do ông tập hợp từ băng hình của nhiều đài truyền hình và các hãng thông tấn Mỹ và nước ngoài.

Theo Henry Prunier, lịch sử như một dòng chảy, thời gian qua đi rất nhanh, nhân chứng lịch sử như ông ít dần, nên cần có những kỷ vật ghi nhớ lại giai đoạn đặc biệt về quan hệ Việt - Mỹ, thời kỳ Việt Nam còn chưa tuyên bố độc lập. Điều đó cho thấy Việt Nam với Hoa Kỳ từng là bạn và người bắc cầu nối đó chính là Chủ tịch Hồ Chí Minh vĩ đại.

Thành viên của lực lượng The Ofice Strategic Services (OSS) đã cùng Bác Hồ thành lập Đại đội Việt Mỹ (do đồng chí Đàm Quang Trung là Đại đội trưởng, Thiếu tá A. K Thomas chỉ huy nhóm Con Nai làm cố vấn). Việc thành lập đại đội này nhằm  mục tiêu chung là chống phát xít Nhật.


Henry Prunier trước khi sang Việt Nam (ảnh trái) và khi nhận nhận bằng chứng nhận đã hiến tặng kỷ vật cho Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam.

Henry Prunier cùng các thành viên trong nhóm Con Nai giúp lực lượng Việt Minh huấn luyện kỹ thuật sử dụng các loại vũ khí như súng bazôka, súng cối…; dự lễ xuất quân từ cây đa Tân Trào sau Quốc dân Đại hội và nghe Quân lệnh số 1 phát động khởi nghĩa, tham gia bao vây quân Nhật ở Thái Nguyên. Trong khoảng bảy tuần lễ ở Việt Nam, ông đã ghi chép, lưu giữ lại khá nhiều kỷ vật thời đó.

Phát xít Nhật đầu hàng Đồng minh vô điều kiện, các thành viên nhóm Con Nai kết thúc nhiệm vụ được về Hà Nội tham dự Tết Độc lập của Việt Nam. Sau đó, nhóm được lệnh chấm dứt hoạt động và trở về nước ngày 9/9/1945. Chủ tịch Hồ Chí Minh nhờ ông và thành viên chuyển thư của Người đến Chính phủ Mỹ, đề nghị Tổng thống Truman công nhận độc lập của Việt Nam.

Trong buổi trao tặng hiện vật, David Thomas kể rằng: “Hơn nửa thế kỷ trôi qua, Henry luôn nhớ tới những kỷ niệm về Việt Nam. Ông ấy thường mang nhật ký viết thời đó ra đọc và nói rằng đó là những kỷ vật có ý nghĩa nhất trong cuộc đời mình. Rất nhiều bảo tàng từng đề nghị Henry trao cho họ những kỷ vật này, nhưng ông ấy đều từ chối. Ông ấy dặn tôi bằng mọi giá phải chuyển đến tận tay Giám đốc Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam. Henry hiểu chỗ đứng của các kỷ vật ấy”.


Sơ đồ vẽ bằng bút chì trên giấy can khu vực nhóm Con Nai sống và làm việc ở Tuyên Quang năm 1945 – Ảnh BTLSQSVN.

Henry Prunier luôn mường tượng đến những dãy núi trập trùng, những con suối uốn lượn của núi rừng Việt Bắc, nhớ cháo bẹ, măng rừng của Việt Nam. Đặc biệt Lãnh tụ Hồ Chí Minh, vị lãnh tụ vĩ đại nhưng thật giản dị, thân mật và cởi mở luôn ẩn hiện trong tâm trí ông.

Bức ảnh Chủ tịch Hồ Chí Minh mặc quần soóc, gầy yếu nhưng đôi mắt rất sáng chụp với nhóm Con Nai tại Tân Trào vào tháng 8/1945 được ông cất giữ rất cẩn thận. Ông không hiểu tại sao Bác Hồ có thể nói chuyện với người Mỹ bằng tiếng Anh thông thạo và dễ hiểu đến thế.

Câu nói: “Chúng tôi cần bạn bè, chúng tôi muốn làm bạn với các bạn Mỹ” của Bác Hồ hồi đó khiến ông ghi nhớ suốt đời. Những tờ báo, bản vẽ, bức ảnh của Henry Prunier gửi tới Bảo tàng đã khắc họa sống động bức tranh của Đại đội Việt Mỹ năm nào, thể hiện tình cảm và sự trân trọng của ông đối với Chủ tịch Hồ Chí Minh, Đại tướng Võ Nguyên Giáp và con người Việt Nam.


Áo quân phục của Henry Prunier tặng Bảo tàng LSQS Việt Nam - Ảnh BTLSQSVN.

Những năm đế quốc Mỹ tiến hành chiến tranh xâm lược Việt Nam, Henry Prunier tích cực tham gia phong trào phản chiến cùng sinh viên ở Mỹ.

Trước khi gửi những kỷ vật cho David Thomas mang sang Việt Nam, Henry Prunier tâm sự: “Giá như ngày ấy Chính phủ Truman chấp nhận đề nghị thiện chí và hữu nghị của Chủ tịch Hồ Chí Minh, chắc hẳn mối quan hệ Việt - Mỹ đã rẽ theo một lối khác, không có chiến tranh, không có nạn nhân Việt Nam bị chất độc da cam bây giờ”.

Ngày 17/3/2013, Henry Prunier qua đời ở tuổi 91. Rất may những kỷ vật về những ngày ông và nhóm Con Nai ở Tân Trào năm 1945 đã được trao cho Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam./.


Nguồn: Trần Thanh Hằng
30-08-2018
Các bài viết gần đây
Các bài viết cùng chuyên mục

Trận đánh tiêu biểu

Ký ức về trận đánh trên cao điểm 875 Đắk Tô (tháng 11/1967)

Trận quyết chiến của bộ đội chủ lực Mặt trận Tây Nguyên với Lữ đoàn dù 173 Mỹ tại cao điểm 875 trên vùng rừng núi Đắk Tô, tỉnh Kon Tum năm 1967 đi vào lịch sử hơn nửa thế kỷ. Nhưng ký ức trận chiến ác liệt ngày đó vẫn không phai mờ trong tâm trí của những lính trực tiếp chiến đấu, trong đó có Cựu chiến binh Nguyễn Trần Kiêm.

Nhân vật LSQS

Anh hùng Trần Ngọc Chung

Anh hùng, liệt sĩ Trần Ngọc Chung sinh năm 1930, quê ở xã Đoan Hùng, huyện Hưng Hà, tỉnh Thái Bình. Nhập ngũ tháng 10/1950, hy sinh tháng 3/1979 khi thực hiện nhiệm vụ quốc tế giúp nước bạn...

s