Chiếc còi hiệu lệnh


17-06-2019
Trong những năm chiến tranh phá hoại bằng không quân của đế quốc Mỹ, tiếng Còi điện của Công ty Supe phốt phát và Hóa chất Lâm Thao là hiệu lệnh thúc giục mọi người lao động với tinh thần “một người làm việc bằng hai”, đồng thời cũng là hiệu lệnh hợp đồng chiến đấu và phòng tránh có hiệu quả những trận mưa bom ác liệt của đế quốc Mỹ ném xuống nhà máy và các vùng lân cận.

Công ty Supe phốt phát và Hóa chất Lâm Thao tiền thân là Nhà máy Supe phốt phát Lâm Thao nằm trên địa bàn huyện Phong Châu tỉnh Phú Thọ, ra đời trong thời kỳ đầu xây dựng Chủ nghĩa xã hội ở nước ta. Là công trình của tình hữu nghị Việt Xô, nhà máy được Chính phủ và nhân dân Liên Xô viện trợ trang thiết bị giúp đỡ chuyên gia, khởi công xây dựng ngày 8/6/1959 đến ngày 24/6/1962 nhà máy khánh thành và đi vào sản xuất.

Đây là đơn vị sản xuất phân bón hóa học lớn nhất nước ta (nhà máy cung cấp 2/3 sản lượng của toàn ngành năm 1997) với thiết kế ban đầu 10 vạn tấn supe lân, 4 vạn tấn axít sunfuric trên một năm. Sản phẩm của nhà máy phục vụ cho nông nghiệp, công nghiệp quốc phòng và các ngành công nghiệp khác. Sau một năm xây dựng, phân xưởng lò hơi hoàn thành, chiếc còi đã thổi lên hồi còi đầu tiên và từ đó tiếng còi trở thành hiệu lệnh làm việc của nhà máy. Còi được thổi một ngày 3 lần vào các giờ: 7 giờ, 11 giờ và 23 giờ.

 
Chiếc còi điện được trưng bày tại Bảo tàng Quân khu 2. Ảnh Thanh Tỏa.

Ngày 5/8/1965 đế quốc Mỹ tiến hành chiến tranh phá hoại miền Bắc, hòng ngăn chặn sự chi viện của hậu phương lớn cho tiền tuyến lớn. Do vị trí đặc biệt quan trọng, đánh vào các nhà máy với mục đích phá hoại nền kinh tế và làm tê liệt nền công nghiệp quốc phòng của nước ta, chính vì vậy mà Nhà máy Supe phốt phát Lâm Thao là một trọng điểm đánh phá ác liệt của giặc Mỹ, trong suốt hai cuộc chiến tranh phá hoại của đế quốc Mỹ từ 1965 đến năm 1972.

Những ngày cao điểm đánh phá của giặc Mỹ có thể kể đến là ngày 11/9/1965 với trên 40 lần chiếc máy bay đánh phá. Địch đã ném xuống khu vực sản xuất của nhà máy trên 100 quả bom các loại, gây thiệt hại lớn về người và thiết bị. Ngày 25/7/1972 với trên 300 lần chiếc máy bay ném bom và bắn nhiều loạt rốc két gần như hủy diệt toàn bộ khu vực nhà xưởng, nhà ở của công nhân, nhiều cán bộ, công nhân viên công ty bị sức ép của bom đạn, nhiều đồng chí đã vĩnh viễn ra đi...

Trước những đau thương mất mát và tổn thất nặng nề, lực lượng tự vệ, cán bộ công nhân viên nhà máy sục sôi lòng căm thù đế quốc Mỹ, với khẩu hiệu “tay búa, tay súng” công ty vừa lo sản xuất liên tục vừa lo sơ tán, sửa chữa máy móc, đào hầm hào xây dựng trận địa, chiến lũy, phối hợp với bộ đội phòng không đánh trả máy bay Mỹ. Nhà máy cho đào đắp các ụ chắn quanh rào với trên 80m3 đất đá, gần 18.000m hào giao thông, trên 7.000 hầm trú ẩn cá nhân, xây dựng quanh khu vực nhà máy 19 trận địa phòng không, 21 trận địa trên các nóc công trình, phân xưởng. Lực lượng tự vệ nhà máy thành lập hai tiểu đoàn trực chiến với trang bị hỏa lực 20mm và 12,7mm (theo biên chế mỗi trung đội 4 khẩu), còn lại là trang bị súng bộ binh. Trong chiến đấu có các tổ trực chiến, dù trong tình huống nào, kể cả khi địch đánh phá cũng không được rời vị trí.

 
Chiếc còi điện là hiện vật tiêu biểu gắn với quá trình hình thành và phát triển của Nhà máy Supe phốt phát Lâm Thao. Ảnh Thanh Tỏa.

Đảng ủy, Bộ Tư lệnh Quân khu Tây bắc và Đảng ủy, Ban Giám đốc nhà máy thống nhất lấy tiếng còi của nhà máy làm hiệu lệnh báo động phòng không, hiệp đồng chiến đấu của lực lượng tự vê phòng không nhà máy và các đơn vị bạn.

Để có sự phối hợp chặt chẽ trong chiến đấu, ban chỉ huy quân sự địa  phương đề ra phương án: khi tổ trực chiến phát hiện máy bay địch cách Nhà máy Supe, ga Tiên Kiên và các xã lân cận 40 - 50km thì nhà máy phát lệnh báo động bằng cách kéo 2 hồi còi dài và khi máy bay ra khỏi khu vực thì báo yên bằng một hồi còi. Trong những năm địch đánh phá ác liệt, lực lượng tự vệ nhà máy còn được sự phối hợp chiến đấu của lực lượng phòng không quốc gia, song tiếng Còi của nhà máy vẫn là hiệu lệnh chung.

Trong 2 lần giặc Mỹ leo thang phá hoại miền Bắc (1965 - 1968 và 1972), lực lượng tự vệ của nhà máy đã 53 lần nổ súng quần nhau với máy bay địch, phối hợp với lực lượng phòng không Quân khu 2 và lực lượng phòng không Quốc gia bắn rơi 5 máy bay Mỹ trên bầu trời Lâm Thao. Trong những ngày tháng gay go ác liệt này, nhà máy còn cử một đội ngũ gồm 55 kỹ sư và những đồng chí công nhân có tay nghề bậc cao tham gia sửa chữa pháo phòng không 100mm và 37mm, kịp thời phục vụ chiến đấu tại chỗ, bảo vệ khu vực nhà máy và thành phố Việt Trì.

 
Cựu chiến binh tham quan hiện vật được trưng bày tại Bảo tàng Quân khu 2. Ảnh Thanh Tỏa.

Mặc dù cuộc chiến tranh tàn khốc, với trên 3.000 nghìn lượt chiếc máy bay quần đảo vùng trời công ty, giặc Mỹ đã trút xuống gần 1.000 quả bom các loại, bắn trên 500 quả rốc két, tên lửa, nhiều cán bộ, công nhân bị thiệt mạng khi đang sản xuất, chiến đấu, nhiều công trình nhà xưởng bị phá hủy, tài sản bị thiệt hại nặng nề. Nhưng trong những ngày chiến tranh ác liệt ấy, nhà máy vẫn cung cấp cho đồng ruộng 1,2 triệu tấn phân bón supe lân, cung cấp cho quốc phòng và các ngành công nghiệp khác 25.000 tấn axit sunfuríc.

Với những chiến công và thành tích đó, nhà máy đã có vinh dự lớn lao được Bác Hồ về thăm (19/8/1962), được Đảng và Nhà nước 3 lần phong tặng danh hiệu Đơn vị Anh hùng: Anh hùng Lao động (1985), Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân (1999), Anh hùng Lao động thời kỳ đổi mới (2000), trao tặng Huân chương Hồ Chí Minh (2005), Huân chương Độc Lập, Huân chương Lao động, Huy chương Vàng “Bạn Nhà nông”, Huy chương “Vì sự nghiệp phát triển nông nghiệp Việt Nam” cùng nhiều danh hiệu và phần thưởng cao quý khác.

Ngày 27/11/1997, chiếc còi của nhà máy được ông Hoàng Mạnh Tiến, thuộc xí nghiệp cơ khí của công ty chuyển giao về Bảo tàng Quân khu 2 để giới thiệu thành tích và chiến công của nhà máy năm xưa, đứa con đầu lòng của chủ nghĩa xã hội mà ngày nay được trân trọng và phát huy trong thời kỳ mới, thời kỳ chuyển sang hạch toán kinh doanh theo cơ chế thị trường với tên gọi mới là “Công ty Supe phốt phát và Hóa chất Lâm Thao”./.


Nguồn: Thanh Tỏa - Bảo tàng Quân khu 2
17-06-2019
Các bài viết gần đây
Các bài viết cùng chuyên mục

Trận đánh tiêu biểu

Ký ức về trận đánh trên cao điểm 875 Đắk Tô (tháng 11/1967)

Trận quyết chiến của bộ đội chủ lực Mặt trận Tây Nguyên với Lữ đoàn dù 173 Mỹ tại cao điểm 875 trên vùng rừng núi Đắk Tô, tỉnh Kon Tum năm 1967 đi vào lịch sử hơn nửa thế kỷ. Nhưng ký ức trận chiến ác liệt ngày đó vẫn không phai mờ trong tâm trí của những lính trực tiếp chiến đấu, trong đó có Cựu chiến binh Nguyễn Trần Kiêm.

Nhân vật Sự kiện

Ký ức của người tù cách mạng rạch bụng đòi tự do

Mười năm bị đày đi khắp các nhà lao của chính quyền Sài Gòn nhà tù Pleiku, Cần Thơ, Phú Quốc, Côn Đảo, ông Vũ Văn Kim luôn tự hào vì đã giữ trọn lời thề son sắt với Tổ quốc, với Đảng, với nhân dân....

s