Vỏ lựu đạn do công binh xưởng của anh hùng Ngô Gia Khảm sản xuất


06-06-2018
Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam hiện lưu giữ một hiện vật đặc biệt, đó là vỏ lựu đạn mang số đăng ký 7436-K3-1990 do công binh xưởng của Anh hùng Lao động Ngô Gia Khảm sản xuất.

Anh hùng Ngô Gia Khảm sinh năm 1912 trong một gia đình bần nông ở xã Tam Sơn, thị xã Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh. Cha mất sớm, ông về ở cùng người cậu tại Hải Phòng. Năm 16 tuổi, ông xin vào học việc ở nhà máy Gia Lâm. Hàng ngày, chứng kiến cảnh công nhân bị áp bức, bóc lột tàn nhẫn, Ngô Gia Khảm hết sức căm tức bọn thực dân. Vì vậy, ông đã tham gia đấu tranh và được giác ngộ cách mạng. Năm 1938, ông được kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương, tích cực tham gia trong phong trào đấu tranh của giai cấp công nhân.

Năm 1941, sau một cuộc đấu tranh lớn ở nhà máy Gia Lâm, Ngô Gia Khảm cùng nhiều đồng chí khác bị giặc bắt cầm tù và đày đi Sơn La. Giặc Pháp đã dùng mọi thủ đoạn dã man tra tấn hòng khuất phục các chiến sĩ cách mạng, nhưng với một lòng trung thành với Đảng, các chiến sĩ đã kiên cường đấu tranh đòi cải thiện đời sống nhà tù. Ngày 15/5/941, Ngô Gia Khảm cùng các chiến sĩ cách mạng bị tù đày đã tổ chức cuộc đấu tranh tuyệt thực 11 ngày không ăn, không ở nhà hầm Sơn La.


Anh hùng Lao động Ngô Gia Khảm - Ảnh Từ điển BKQSVN 2009.

Sau khi ra tù, Ngô Gia Khảm tiếp tục tham gia hoạt động cách mạng. Năm 1944, ông cùng một số đồng chí được Tổng bộ Việt Minh giao cho việc sản xuất vũ khí cung cấp cho Giải phóng quân Việt Nam mới thành lập. Nhiệm vụ tuy nặng nề và khó khăn, máy móc, vật liệu thiếu thốn, kinh nghiệm chưa có, kẻ thù truy đuổi, nhưng ông xác định: “Đảng và nhân dân giao cho nhiệm vụ thi đua, khó khăn nguy hiểm đến đâu cũng phải làm”[1].

Lúc đầu, việc chế tạo lựu đạn gặp rất nhiều khó khăn vì cán bộ của ta chưa có nhiều kinh nghiệm. Khi tìm ra được công thức chế thuốc nổ thì phải tính chuyện vỏ lựu đạn. Đến khi thu được lựu đạn của Nhật, tháo ra lắp vào nhiều lần để nghiên cứu, Ngô Gia Khảm cùng đồng đội rèn và lắp những bộ phận còn lại.

Sau hai tháng, quả lựu đạn đầu tiên ra đời, dáng thon hình quả tim có khắc chữ VM, nghĩa là Việt Minh đã được thử nghiệm thành công. Trong một trận phục kích tại chiến khu Hoàng Hoa Thám, quả lựu đạn đầu tiên do công binh xưởng Ngô Gia Khảm sản xuất đã góp phần tiêu diệt được 11 tên phát xít Nhật.


Chuyện Anh hùng Lao động Ngô Gia Khảm đăng trên Báo Cứu quốc, số 2092, ngày 4/6/1952 - Ảnh Thư viện Quốc gia Việt Nam.

Sau khi Cách mạng tháng Tám năm 1945 thành công, Ngô Gia Khảm được giao nhiệm vụ thành lập xưởng hóa chất đầu tiên ở Việt Bắc để nhồi đạn và các thứ vũ khí khác. Ngoài ra, ông còn nghiên cứu và pha chế các chất thuốc để làm mồi lửa, sản xuất vũ khí, đạn dược, cung cấp cho cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp của nhân dân ta.

Tại “Đại hội Toàn quốc các chiến sĩ thi đua và cán bộ gương mẫu” tổ chức tại Thái Nguyên năm 1952, sau khi vinh dự được báo cáo thành tích thi đua, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khen ngợi: “Chúng ta vừa nghe chú Ngô Gia Khảm kể chuyện đúc lựu đạn, chắc là mọi người đều biết bộ đội Giải phóng quân Việt Nam lúc bắt đầu tổ chức chỉ có 12 người. Viên lựu đạn đầu tiên của bộ đội ta, do Ngô Gia Khảm đúc. Có thể nói Ngô Gia Khảm đã xây dựng cái binh công xưởng đầu tiên của quân đội Quốc gia Việt Nam”[2].

Một số chiến sĩ thi đua và đại biểu tại Đại hội đã hò ca ngợi:

“Nhớ quả lựu đạn đầu tiên

Mười một tên Nhật chết liền vì đâu

Anh Ngô Gia Khảm dẫn đầu

Cái công binh xưởng đầu tầu của nước Việt Nam

Anh đã quyết chí anh làm

Chúng ta theo gót đánh tan quân thù”.


Vỏ lựu đạn do công binh xưởng của Anh hùng Lao động Ngô Gia Khảm sản xuất với số đăng ký 7436-K3-1990 lưu giữ tại Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam - Ảnh Văn Tùng.

Trong quá trình lao động, Ngô Gia Khảm đã ba lần bị tai nạn, ba lần bị trọng thương đến mức tay bị cơ quắp, mặt mũi cháy sém nhưng với tinh thần yêu nước, ông đã vượt lên đau đớn, tiếp tục nhận nhiệm vụ được giao phó: “Tôi chỉ lo nếu tàn tật không thể làm gì được nữa để phục vụ Đảng, phục vụ nhân dân thì khổ sở quá. Tôi tự nghĩ, dù bị tàn tật nhưng vẫn còn sức phục vụ kháng chiến. Vì vậy, vào cuối năm 1947, giặc Pháp tấn công lên Việt Bắc, tôi tuy chưa khỏi hắn nhưng lại đề nghị với Cục Quân giới cho ra nhận công tác”[3].

Với tinh thần lao động hăng say, cống hiến hết mình cho sự nghiệp cách mạng, Ngô Gia Khảm đã cùng với các cộng sự xây dựng được 2 xưởng hóa chất, phát huy 49 sáng kiến lớn nhỏ, cải tiến kỹ thuật và đào tạo thợ mới. Những đóng góp đó giúp tiết kiệm được chi phí cho việc mua nguyên nhiên liệu, thời gian trong việc sản xuất, rèn đúc vũ khí.

Với những thành tích của mình, ông đã được tặng thưởng nhiều danh hiệu cao quý, tiêu biểu như: Anh hùng Lao động; Huân chương Kháng chiến hạng Nhất, Nhì; Huân chương Lao động hạng Nhì; Huân chương kháng chiến hạng Nhì; Danh hiệu Chiến sĩ thi đua toàn quân…

Thực hiện lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh “Thi đua là yêu nước, yêu nước phải thi đua”, Ngô Gia Khảm đã vượt qua mọi khó khăn, nguy hiểm hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ được giao, xứng đáng là tấm gương sáng trong phong trào thi đua yêu nước. Vỏ lựu đạn do công binh xưởng của Anh hùng Lao động Ngô Gia Khảm sản xuất là hiện vật quý được phát huy giá trị tại Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam, khẳng định sự thông minh, sáng tạo, tài trí và lòng quả cảm của thế hệ cha anh trong cuộc kháng chiến chống xâm lược. Thành tích thi đua lao động của ông đã góp phần quan trọng vào sự hình thành và phát triển của ngành quân giới Việt Nam, là cơ sở, tiền đề phát triển khoa học kỹ thuật quân sự nước nhà./.


[1] Bản “Tự thuật thành tích của chiến sĩ Ngô Gia Khảm, chiến sĩ số 1 ngành công nghiệp” Trung tâm Lưu trữ Quốc gia III, Phông Bộ lao động, hồ sơ 432.

[2] Bản “Tự thuật thành tích của chiến sĩ Ngô Gia Khảm, chiến sĩ số 1 ngành công nghiệp” Trung tâm Lưu trữ Quốc gia III, Phông Bộ lao động, hồ sơ 432.

[3] Bản “Tự thuật thành tích của chiến sĩ Ngô Gia Khảm, chiến sĩ số 1 ngành công nghiệp” Trung tâm Lưu trữ Quốc gia III, Phông Bộ lao động, hồ sơ 432.


Nguồn: Tùng Huy
06-06-2018
Các bài viết gần đây
Các bài viết cùng chuyên mục
GIỜ MỞ CỬA
Sáng: Từ 08h00 đến 11h30
Chiều: Từ 13h00 đến 16h30
Các ngày:
Thứ Ba, Tư, Năm, Bảy, Chủ nhật
 

 Thời gian và Giá vé
 Quy định tham quan
 Sơ đồ tham quan
 Đường đến Bảo tàng
 Tham quan Bảo tàng 3D

s