Tấm bản đồ Điện Biên Phủ


14-05-2019
Nhắc tới Chiến thắng Điện Biên Phủ năm 1954, người ta thường nói nhiều đến chuyện “kéo pháo vào, kéo vào ra”. Điều này rất đúng bởi đó thực sự là một kỳ tích của quân và dân ta. Nhưng còn một điều là để bắn trúng mục tiêu căn cứ quân Pháp trong điều kiện thiếu thốn trang bị cũng là một kỳ tích của bộ đội Pháo binh. Tại Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam hiện lưu giữ một hiện vật đặc biệt gắn với Đại tá Đào Văn Trường, nguyên Đại đoàn trưởng Đại đoàn Công pháo 351, người chỉ huy lực lượng Pháo binh trong chiến dịch Điện Biên Phủ năm 1954. Câu chuyện về hiện vật này giúp chúng ta hiểu rõ hơn về thành tích của lực lượng Pháo binh trong chiến dịch lịch sử ấy.

Đó là tấm bản đồ Điện Biên Phủ có tỷ lệ 1/25.000 do Đại tá Đào Văn Trường tặng Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam năm 2004. Năm 2016, chúng tôi mang theo tấm bản đồ này đến nhà ông Trường để tìm hiểu thêm về việc tác chiến của bộ đội Pháo binh trong chiến dịch Điện Biên Phủ.

Đại tá Đào Văn Trường tên khai sinh là Thành Ngọc Quản, sinh năm 1918, nguyên quán tại làng Bạch Mai, Hà Nội (nay là phường Bạch Mai, quận Hai Bà Trưng, Hà Nội). Ông tham gia cách mạng từ năm 1936, vào Đảng năm 1938. Từ tháng 6/1941 đến tháng 1/1942, ông hoạt động tại khu căn cứ Bắc Sơn – Võ Nhai, giữ chức Chủ nhiệm Ủy ban Quân sự - Chính trị, tham gia thành lập Cứu Quốc quân, khôi phục phong trào cách mạng. Tháng 2/1942, ông bị thực dân Pháp bắt và bị giam cầm tại nhiều nhà tù và bị đày đi Côn Đảo.


Đại tá Đào Văn Trường và tấm bản đồ chiến dịch Điện Biên Phủ, năm 2016. Ảnh BTLSQSVN.

Từ năm 1947 đến năm 1950, ông là Phó Tư lệnh Liên khu I, phụ trách Mặt trận đường số 4 và Mặt trận Trung Du. Năm 1950, ông được phong quân hàm Đại tá, được bổ nhiệm làm Phó Tổng tham mưu trưởng Quân đội nhân dân Việt Nam, kiêm Cục trưởng Cục tác chiến Bộ Tổng tham mưu. Từ năm 1953 đến năm 1954, trong Chiến dịch Điện Biên Phủ, Đại tá Đào Văn Trường là Đại đoàn trưởng Đại đoàn Công pháo 351.

Ông kể rằng: Tất cả Bộ chỉ huy Pháp đều bất ngờ vì không hiểu sao trong điều kiện không có đường sá mà Việt Minh có thể đưa mấy chục khẩu pháo nặng tới 2 tấn vào cách tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ “bất khả xâm phạm” chỉ chừng vài kilômét. Chưa kể máy bay đánh phá ngày đêm, biệt kích lùng sục khắp nơi mà chúng không phát hiện được cả vạn người tay kéo những khẩu pháo nặng, vượt qua những đoạn đường dốc tới cả mấy chục độ!

Còn một chuyện nữa là xây dựng trận địa pháo. Mặc dù ta ở trên các sườn dốc bằng mắt thường có thể từ trên cao nhìn xuống các lòng chảo, nhưng đối với pháo cỡ lớn thì điều này không hẳn là lợi thế. Chưa kể khí tài đơn sơ, ngoài những chiếc ống nhòm, la bàn… thì không có gì đáng kể. Bộ đội phải leo dốc, vén cây, đi đến tận nơi để quyết định vị trí đặt pháo. Tiếp theo là chuyện đào hầm, ngụy trang, xây dựng công sự hỗ trợ như đài quan sát, các hầm chứa... Bên cạnh đó, bộ đội phải xây dựng những trận địa giả đề phòng máy bay địch phát hiện. Cả núi việc khổng lồ “khoét núi, ngủ hầm” đã được bộ đội ta hoàn thành trong vòng chưa đến một tháng trời. Đó cũng là một kỳ tích!


Bản đồ chiến dịch Điện Biên Phủ hiện được lưu giữ và trưng bày tại Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam. Ảnh BTLSQSVN.

Ông kể tiếp: Những ngày đầu, chúng tôi chỉ có trong tay tấm bản đồ 1/100.000 thiếu nhiều chi tiết nên chọn địa hình đặt pháo vô cùng vất vả. Chúng tôi phải dùng ống nhòm, vừa đi vừa mở đường quan sát độ dốc, bổ sung ngọn núi, con suối không có tên trên bản đồ. Cách làm mang tính thủ công ấy khiến cho tầm nhìn của pháo binh bị hạn chế nhiều. Giữa lúc chiến dịch đang bước vào giai đoạn ác liệt thì một tổ trinh sát của Trung đoàn 148, Đại đoàn 351 đã gặp được “một của quý giữa trời”.

Đầu tháng 2/1954, một tổ trinh sát gồm 5 đồng chí thuộc Đại đội 42, Tiểu đoàn 426, Trung đoàn 148 đột nhập vào khu trung tâm Mường Thanh điều tra tình hình địch. Khi đến vị trí Căng-Na-Nà-Noọng thuộc cứ điểm 203 thì phát hiện một số đồ tiếp tế địch thả dù xuống, trong đó có một ống tròn bịt kín. Khi lấy được đồ và rút về đơn vị, đến sông Nậm Rốm thì bị địch phát hiện, đội trinh sát chống trả quyết liệt, hy sinh một đồng chí. Sau khi trở về, tổ trinh sát mở hộp ra thì thấy tập bản đồ tỷ lệ 1/25.000 và nhiều tấm ảnh cỡ 24x30 ghép lại là 49 cứ điểm đóng quân của địch ở Điện Biên Phủ.

Tấm bản đồ lập tức được chuyển về Sở chỉ huy tiền phương xác định, sau đó chuyển về Xưởng sản xuất bản đồ Bộ Tổng tham mưu vẽ và in gấp phát cho các đơn vị. Chính nhờ “bảo bối” này mà pháo binh của ta đã triển khai trận địa dễ dàng theo phương châm “hỏa khí phân tán, hỏa lực tập trung” mà Đại tướng Võ Nguyên Giáp từng căn dặn. Có bản đồ, pháo 105mm như có mắt, bắn rất chính xác vào các cứ điểm của Pháp.


Tấm bản đồ chiến dịch Điện Biên Phủ được trưng bày tại triển lãm “Dân công hỏa tuyến trong chiến dịch Điện Biên Phủ”, năm 2019. Ảnh BTLSQSVN.

Khi chúng tôi mở tấm bản đồ ra cho ông xem, ông lặng đi một lát, từng ngón tay run run chạm lên mặt giấy. Ông xúc động: Nhờ nó, chúng tôi vẽ được các vị trí của địch và chọn địa điểm đặt pháo của ta, hiệu chỉnh đường bắn pháo. Tôi không nghĩ chiến dịch Điện Biên lại kết thúc sớm như vậy nên còn đánh dấu bằng mực màu đỏ đường chuyển pháo của ta trong trường hợp cuộc chiến kéo dài.

Theo một số tài liệu, trong toàn chiến dịch Điện Biên Phủ, quân Pháp đã bắn hết hơn 110.000 đạn pháo cỡ 105mm. Trong khi đó, quân ta chỉ bắn hết khoảng 20.000 đạn pháo 105mm. Một con số thấp hơn nhiều lần, nhưng hiệu quả đạt được lại rất cao. Sau này, khi viết về chiến dịch Điện Biên Phủ, nhà báo, nhà sử học Bernard B. Fall, tác giả của cuốn sách nổi tiếng “Điện Biên Phủ- Một góc địa ngục” -  nhắc đến  tấm bản đồ 1:25.000: “Nhờ có tấm bản đồ này, Việt Minh có điều kiện hiệu chỉnh đường bắn của pháo binh với độ chính xác cao nhất”.

Ngày 20/3/2004, Đại tá Đào Văn Trường đã trao tặng kỷ vật này cho Bảo tàng LSQS Việt Nam lưu giữ và trưng bày. Tại triển lãm “Dân công hỏa tuyến trong chiến dịch Điện Biên Phủ” diễn ra từ ngày 25/4 đến hết tháng 5/2019, Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam có trưng bày tấm bản đồ nhằm giới thiệu tới công chúng hiện vật quý giá này./.


Nguồn: Thuận Nguyễn
14-05-2019
Các bài viết gần đây
Các bài viết cùng chuyên mục
GIỜ MỞ CỬA
Sáng: Từ 08h00 đến 11h30
Chiều: Từ 13h00 đến 16h30
Các ngày:
Thứ Ba, Tư, Năm, Bảy, Chủ nhật
(Thứ Hai và thứ Sáu đón đoàn trên 150 người)
 

 Thời gian và Giá vé
 Quy định tham quan
 Sơ đồ tham quan
 Đường đến Bảo tàng
 Tham quan Bảo tàng 3D

s