Pháo cao xạ bắn rơi máy bay Mỹ trong ngày sinh nhật Bác Hồ


18-05-2019
Tại Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam hiện trưng bày khẩu pháo cao xạ 57mm của Trung đoàn 234[1] sử dụng từ năm 1965 đến năm 1968 cùng đơn vị bắn rơi 15 máy bay Mỹ trong chiến tranh phá hoại của đế quốc Mỹ ở miền Bắc, trong đó có chiếc máy bay A3J rơi tại phố Lê Trực (Hà Nội), ngày 19/5/1967.

Bảo vệ cầu Hàm Rồng

Nằm trên tuyến Quốc lộ 1, cầu Hàm Rồng (Thanh Hóa) trong kháng chiến chống Mỹ, cứu nước được coi là một trọng điểm giao thông đặc biệt quan trọng cần phải bảo vệ để bảo đảm cho tuyến chi viện từ miền Bắc vào miền Nam luôn được thông suốt. Đế quốc Mỹ cũng nhận rõ vị trí trọng yếu của cây cầu này, nên luôn coi Hàm Rồng là một mục tiêu “ưu tiên” của không quân Mỹ. Trong cuộc chiến tranh phá hoại miền Bắc lần thứ nhất, đế quốc Mỹ đã tập trung một lượng lớn bom đạn để đánh phá cầu Hàm Rồng, hòng chặt đứt con đường huyết mạch vận chuyển chi viện từ miền Bắc vào miền Nam.

Để bảo vệ cầu Hàm Rồng, ban đầu ta đã bố trí tại đây hai đại đội pháo phòng không 57mm thuộc Trung đoàn 234, hai đại đội pháo 37mm của Quân khu 3, một đại đội súng máy cao xạ 14,5mm thuộc Sư đoàn Bộ binh 304 và lực lượng trên các tàu hải quân đậu trên sông Mã. Lực lượng phòng không chủ lực kết hợp với lực lượng phòng không tầm thấp của LLVT Thanh Hóa tạo thành lưới lửa phòng không nhiều tầng, nhiều lớp sẵn sàng đón máy bay địch.

Theo thông tin từ mạng tình báo chiến lược, ngày 3/4/1965, các biên đội cường kích của Không quân Mỹ tham gia đánh phá các mục tiêu quanh khu vực cầu Hàm Rồng - Thanh Hóa (mật danh Alpha 9), sẽ gồm 79 máy bay, trong đó có: 46 chiếc F-105 làm nhiệm vụ tấn công; 21 chiếc F-100 (Supper Sabres) làm nhiệm vụ chế áp máy bay MiG; 2 chiếc RF-101 (Voodoo) làm nhiệm vụ trinh sát và 10 chiếc KC-135 tiếp dầu trên không. Đội hình tấn công do Chỉ huy trưởng Phi đoàn Không quân tiêm kích chiến thuật số 67 TFS, Trung tá Robinson Risner dẫn đầu bay vào công kích phá hủy cầu Hàm Rồng.


Các chi tiết của khẩu pháo vẫn còn nguyên vẹn. Ảnh BTLSQSVN.

Nhận rõ âm mưu của đế quốc Mỹ, Đảng ta đã dự kiến khả năng chúng sẽ mở rộng chiến tranh ra miền Bắc và đã chuẩn bị kế hoạch sẵn sàng đối phó. Vào 8 giờ 45 phút ngày 3/4/1965, 16 chiếc máy bay đầu tiên của Mỹ ném bom vào địa phận Thanh Hoá với một loạt địa điểm đánh phá như cầu Đò Lèn (Hà Trung), cầu Cun (Nông Cống), ga Văn Trai (Tĩnh Gia)...

Nhận định địch sẽ đưa lực lượng lớn vào đánh phá cầu Hàm Rồng, ta tiếp tục điều 3 đại đội pháo phòng không thuộc Trung đoàn 234 từ Nghệ An ra Thanh Hóa, tăng cường bảo vệ cầu Hàm Rồng. Trong đêm ngày 3 và 4/4/1967, bộ đội ta khẩn trương di chuyển, đến phà Ghép thì trời vừa sáng. Đại đội 4 đã qua được phà, tiến thẳng về Hàm Rồng, hai đại đội gồm 11 khẩu đội còn lại đang lần lượt qua phà thì gặp máy bay địch lao đến ném bom. Đang hành quân, pháo không kịp tháo khỏi xe, bộ đội ta cứ thế đánh trả máy bay địch. Dân quân các xã Hải Châu, Hải Ninh, An Hải phối hợp chặt chẽ cùng bộ đội đánh trả máy bay địch. Sau 30 phút chiến đấu ác liệt, bộ đội và LLVT Thanh Hóa đã bắn rơi 3 máy bay Mỹ, bắt sống 1 giặc lái.

Bằng nhiều phương án tác chiến, lực lượng phòng không Hàm Rồng - Nam Ngạn - Yên Vực đã sử dụng pháo cao xạ 57mm của Trung đoàn 234 chặn đánh vòng ngoài trên nhiều tầng, nhiều hướng làm cho đội hình chiến đấu của máy bay giặc Mỹ rối loạn và không thể công kích mục tiêu như dự định của chúng.

Chỉ trong 2 ngày 3 và 4/4/1965, quân Mỹ đã sử dụng 174 lần tốp, 454 lần chiếc máy bay, ném xuống địa bàn tỉnh Thanh Hoá 627 quả bom phá, 58 quả bom nổ chậm (gồm các loại từ 500 đến 1.000kg), hàng trăm tên lửa, rốc két vào các khu vực trọng điểm của Thanh Hoá. Riêng khu vực Hàm Rồng - Nam Ngạn - Yên Vực, máy bay địch cắt bom bắn phá 80 lần, ném 350 quả bom, bắn 149 quả đạn rốc két.


Chủ tịch Hồ Chí Minh đến thăm một đơn vị Pháo cao xạ, năm 1967. Ảnh BTLSQSVN.

Đây là lần đầu tiên kể từ khi mở cuộc chiến tranh phá hoại bằng không quân ra miền Bắc, đế quốc Mỹ tổ chức một trận đánh với quy mô lớn nhất và mức độ ác liệt nhất. Sau 2 ngày chiến đấu kiên cường, Thanh Hoá đã bắn rơi 47 máy bay giặc Mỹ, bắt sống nhiều giặc lái. Đây cũng là trận đánh ghi dấu ấn của Trung đoàn 234 đã phối hợp với các đợn vị bạn bắn rơi hàng chục máy bay Mỹ bảo vệ an toàn cầu Hàm Rồng khiến dư luận nước Mỹ xôn xao, bạn bè yêu chuộng công lý và hòa bình trên toàn thế giới khâm phục.

Món quà mừng sinh nhật Bác Hồ

Năm 1966, Trung đoàn pháo cao xạ 57mm được điều chuyển về chiến đấu chống chiến tranh phá hoại của không quân Mỹ bảo vệ vùng trời Hà Nội. Ngày 19/5/1967, trong buổi phát thanh đầu tiên của Đài phát thanh tiếng nói Việt Nam phát đi bản nhạc chúc thọ Chủ tịch Hồ Chí Minh. Theo nhận định, ngày hôm đó địch sẽ tổ chức đánh phá trên quy mô lớn vào Hà Nội. Tại Sở chỉ huy, các đồng chí trong Bộ Tư lệnh Quân chủng đều đã có mặt sớm hơn thường lệ, hòa chung khí thế quyết tâm cao chiến đấu lập công dâng Bác.

Cũng trong ngày hôm ấy tại Sở chỉ huy, Đại tá Đặng Tính, Chính ủy Quân chủng gọi điện chức mừng sinh nhật Bác: “Thưa Bác, nhân kỷ niệm ngày sinh nhật của Bác, chúng cháu xin kính chúc Bác mạnh khỏe, sống lâu”. Cầm máy một lúc, Đại tá Đặng Tính cười rạng rỡ quay sang với mọi người: “Bác bảo cám ơn các chú, các chú cứ bắn rơi nhiều máy bay Mỹ là Bác mạnh khỏe, sống lâu”.

Lời động viên của Bác lập tức được nhanh chóng truyền đến các trận địa chiến đấu bắn máy bay Mỹ trong toàn Quân chủng. Sau khi được phổ biến nhiệm vụ chiến đấu trong ngày các sư đoàn, trung đoàn đều tới tấp điện về Sở chỉ huy Quân chủng báo cáo tình hình sẵn sàng chiến đấu, khí thế của bộ đội thi đua quyết tâm chiến đấu “Một người làm việc bằng hai”, bắn rơi nhiều máy bay Mỹ, lập thành tích xuất sắc dâng lên mừng sinh nhật Bác.


Khẩu pháo 57mm của Trung đoàn Pháo cao xạ 234 trưng bày tại không gian ngoài trời của Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam. Ảnh BTLSQSVN.

Ngày 19/5/1967, một ngày chiến đấu với khí thế mới bắt đầu. Trên bảng thực lực ở Sở chỉ huy Quân chủng Phòng không – Không quân rực sáng những ngọn đèn tín hiệu của tất cả hàng trăm bệ phóng tên lửa và pháo cao xạ; các biên đội máy bay; bộ đội ra đa ở tất cả các khu vực phòng không đều sẵn sàng nhận nhiệm vụ. Riêng khu vực Hà Nội, lực lượng tên lửa có tới mấy chục bệ phóng, còn cao xạ có cả chục trung đoàn.

Chiều ngày 19/5/1967, máy bay Mỹ lại tập trung đánh phá Nhà máy điện Yên Phụ hòng cắt nguồn cung cấp điện cho Thủ đô Hà Nội và một số tỉnh lân cận. Một máy bay A3J bất ngờ tấn công nhà máy điện nhưng bị bắn rơi bởi lưới lửa phòng không của các đại đội Pháo cao xạ 57mm thuộc Trung đoàn 234 phối hợp cùng các đơn vị bạn[2]. Xác chiếc máy bay bốc cháy đâm đầu rơi xuống hè phố Lê Trực (Hà Nội). Hiện nay, một mảnh xác của chiếc máy bay A3J hiện được trưng bày tại Bảo tàng Binh đoàn Quyết thắng (Quân đoàn 1).

Chiến công nối tiếp chiến công, chỉ tính riêng trong ngày 19/5/1967, các đơn vị thuộc Quân chủng Phòng không - Không quân cùng với quân và dân Hà Nội đã lập công xuất sắc, bắn rơi 6 máy bay Mỹ dâng lên mừng kỷ niệm 77 năm ngày sinh nhật Bác. Chiến công này làm Bác rất vui.

Trong suốt quá trình chiến đấu, Trung đoàn 234 đã lập được nhiều thành tích xuất sắc và được tuyên dương là đơn vị Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Hiện nay, một khẩu Pháo cao xạ 57mm Trung đoàn 234 lập thành tích bắn rơi máy bay Mỹ vào đúng dịp mừng sinh nhật Bác Hồ 77 tuổi đang được lưu giữ và phát huy giá trị tại Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam./.


[1] Nay là Lữ đoàn Phòng không 234, Quân đoàn 3.

[2] Theo sách Lịch sử Quân chủng Phòng không – Không quân (1963 – 2013),  (Quyển 1, giai đoạn 1963 – 1967, NXB QĐND, H. 2006), chiếc máy bay A3J bay vào trận địa của Đại đội 1, Trung đoàn 241. Đại đội trưởng Lê Văn Tân hạ lệnh toàn đại đội nổ súng bắn cháy máy bay. Tham gia bắn rơi chiếc máy bay này còn có hỏa lực của Đại đội 33, Trung đoàn 234 bố trí ngay trước cửa Nhà máy điện Yên Phụ.


Nguồn: Phương Thảo
18-05-2019
Các bài viết gần đây
Các bài viết cùng chuyên mục
GIỜ MỞ CỬA
Sáng: Từ 08h00 đến 11h30
Chiều: Từ 13h00 đến 16h30
Các ngày:
Thứ Ba, Tư, Năm, Bảy, Chủ nhật
(Thứ Hai và thứ Sáu đón đoàn trên 150 người)
 

 Thời gian và Giá vé
 Quy định tham quan
 Sơ đồ tham quan
 Đường đến Bảo tàng
 Tham quan Bảo tàng 3D

s