Bức họa về người anh hùng “chết đứng còn hơn sống quỳ”


02-04-2018
Mỗi hiện vật trưng bày tại Bảo tàng Quân đoàn 4 (Binh đoàn Cửu Long) đều để lại trong lòng du khách tham quan những cảm xúc riêng biệt, giúp người xem hiểu thêm về sự kiên trung, dũng cảm của thế hệ đi trước trong cuộc đấu tranh giành độc lập dân tộc. Trong đó, bức họa “chết đứng còn hơn sống quỳ” của họa sĩ Võ Xưởng, phác họa sự hy sinh cao cả của anh hùng, liệt sỹ Trần Quang Đắp là một hiện vật tiêu biểu như thế.

Anh hùng, liệt sĩ Trần Quang Đắp sinh năm 1946 trong gia đình giàu truyền thống cách mạng, tại xã Thiệu Quang, huyện Thiệu Hóa, tỉnh Thanh Hóa. Đứng trước cảnh Tổ quốc bị giặc Mỹ xâm lược, như bao thanh niên khác, anh đã xung phong đi bộ đội, nhập ngũ tháng 2 năm 1965. Sau một năm huấn luyện, Trần Quang Đắp vào Nam chiến đấu, biên chế thuộc Đại đội trinh sát 21 (thuộc Trung đoàn 165, Sư đoàn 7, Quân đoàn 4), kết nạp vào Đảng Cộng sản Việt Nam tháng 7 năm 1966. Trong thực hiện nhiệm vụ, đồng chí đã đưa nhiều đoàn cán bộ đi trinh sát địa hình, trận địa, giúp đơn vị chiến đấu hoàn thành nhiệm vụ.

Sáng 21/11/1967, Đại đội trinh sát 21 của đồng chí được giao nhiệm vụ dẫn đoàn cán bộ khoảng 20 người đi nghiên cứu địa hình. Khi đi đến Làng 5 Hớn Quản thì gặp hai đại đội Mỹ, ngụy. Ngay lập tức, đoàn triển khai đội hình chiến đấu. Tuy nhiên, vì quân địch quá đông, đồng chí Thảo - Đại đội trưởng bị thương khiến tình thế trở nên nguy cấp. Trung đội trưởng Trần Văn Tính đề xuất cần đánh lạc hướng địch để đoàn cán bộ rút.

Chưa dứt lời, Trần Quang Đắp chạy ra hướng khác dùng AK bắn liên hồi thu hút bọn địch. Đồng chí Thảo và đoàn cán bộ rút về sau an toàn. Trần Quang Đắp bị thương vào chân nhưng vẫn chiến đấu ngoan cường. Khi súng hết đạn, ang đập gãy súng, quyết không để rơi vào tay giặc. Khi địch tiến lại gần, đồng chí ném lựu đạn diệt thêm mười tên nữa, còn một quả định dùng tự sát nhưng không thành. Ngay khi nghe tiếng súng nổ, một số người dân Làng 5 Hớn Quản đã ẩn nấp để quan sát, sau đó kể lại: Bọn địch trói Trần Quang Đắp vào gốc cao su, dùng lưỡi lê đâm vào người rồi lấy dây treo cổ lên cây cao su. Dã man hơn, chúng hạ xuống và cắt đầu cho lên xe mang đi…


Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, Liệt sĩ Trần Quang Đắp.

Hình ảnh về sự hy sinh anh dũng của liệt sỹ Trần Quang Đắp như một ngọn lửa đốt cháy thêm tinh thần yêu nước, căm thù giặc sâu sắc trong lòng đồng đội và nhân dân. Hình ảnh đó cũng gieo vào lòng những nghệ sĩ nỗi ám ảnh, day dứt khôn nguôi. Năm 1969, Đoàn Văn công Sư đoàn 7 đã xây dựng vở kịch “Chết đứng hơn sống quỳ”, đồng chí Phạm Chùy - Trưởng đoàn đã sáng tác bài hát về Trần Quang Đắp ca ngợi tấm gương chiến đấu ngoan cường, tinh thần hy sinh anh dũng của người chiến sĩ ấy.

Trong truyện ký “Dòng máu trắng”, tác giả Nguyễn Trọng Liên đã viết về tấm gương anh dũng của anh hùng, liệt sỹ Trần Quang Đắp, hy sinh ngày 21/11/1967 tại Làng 5, Hớn Quản, tỉnh Bình Phước như sau:

“Ngày 21/11/1967, bà con trong ấp ở phía bên kia đồi nghe tiếng súng nổ, biết là lại có càn. Dân trong ấp phần lớn là dân cạo mủ từ nhiều đời, nhưng rất chí cốt, một lòng theo cách mạng. Tui (tác giả bài viết) và một số người men theo suối và nấp mình trong chiếc hầm bí mật đào giữa rừng cao su đã được ngụy trang kỹ, mà tụi thám báo không thể phát hiện được. Chúng tôi lật mảng cỏ trên nắp hầm và nhìn thấy một tốp lính ngụy mặc quần áo rằn ri đang tra tấn một anh bộ đội giải phóng. Hàng ngoài bọn lính núp dưới những gốc cây cao su chờ lệnh. Thằng sỹ quan ngụy tay lăm lăm khẩu sung côn sáu. Trên mặt hắn những vệt máu đỏ còn tươi.

Sau những trận đòn dã man, anh bộ đội trẻ không một câu trả lời. Im lặng. Một tên trong bọn chúng thọc lưỡi lê vào sườn anh. Vẫn im lặng. Cảnh tượng thật khiếp đảm. Thằng sỹ quan ra lệnh cho đám đàn em rút sợi dây võng của một bộ đội đã bị bắn nằm sấp bên cạnh suối. Chúng buộc dây dù vào cổ anh, kéo anh đến một gốc cao su gần đó. Hai thằng trèo lên cây rút anh lên từ mặt đất. Những giọt máu hồng vẫn rớt xuống đất từ trên cao. Một đám mây bay qua che lấp ánh mặt trời vừa khuất đi vùng sáng trong khu rừng cao su. Chúng treo cổ anh.


Bức tranh “chết đứng còn hơn sống quỳ” phác họa tấm gương chiến đấu kiên cường, bất khuất của anh hùng, liệt sĩ Trần Quang Đắp trưng bày tại Bảo tàng Quân đoàn 4 - Ảnh Bảo tàng Quân đoàn 4.

Anh đã hy sinh anh dũng… chúng tôi ngồi trong hầm, máu căng trên các thớ thịt, yên lặng để cho những giọt nước mắt tràn xuống. Bọn lính ngụy chia nhau thu gom các xác chết mang những bộ quân phục rằn ri. Khoảng nửa tiếng sau một xe nhà binh dừng bên mép lộ. Bọn lính khiêng những xác chết lên xe. Thằng chỉ huy ra lệnh hạ xác người trên cây cao su xuống và dã man dùng lê cứa cổ cho đến khi cái đầu rời khỏi thân người. Chúng ném cái đầu lên chiếc xe reo và cả tụi mất hút cùng chiếc xe sơn màu ghi nhạt. Bà con chúng tôi biết rõ bọn thám báo vẫn chưa đi khỏi nơi này nên yên lặng rút vế ấp. Cả ấp đều biết về một tấm gương hy sinh anh dũng của một anh “Bộ đội Cụ Hồ”.

Ba ngày sau đó, bà con trong ấp trở lại cánh rừng để làm công tác liệt sỹ, thân người anh đã căng cứng, trương phồng. Trên ve áo nổi hằn lên một đoạn ngắn, vội xé đường chỉ lấy ra một miếng giấy nhỏ ghi dòng chữ Trần Quang Đắp, Thanh Hóa. Nét chữ lờ mờ trong màu thâm của máu đã khô. Cũng từ đây chúng tôi mới biết tên người liệt sỹ dũng cảm. Bà con liệm Trần Quang Đắp và chôn anh ở nơi này. Năm ngày sau đó chúng tôi mới chôn tấm bia tự tạo trên mộ anh”.

Theo đồng đội của liệt sĩ Trần Quang Đắp, dù bị thương nặng nhưng đồng chí Đắp vẫn chiến đấu đến viên đạn cuối cùng. Khi hết đạn anh đã đập nát cây súng để vũ khí không rơi vào tay quân thù. Bị bắt, địch tra tấn rất dã man, nhưng anh vẫn giữ trọn khí tiết, tuyệt đối trung thành với Đảng, với nhân dân. Trước lúc bị sát hại, anh đã nhìn thẳng vào mặt kẻ thù và nói: “Tao là Quân Giải phóng, tao không biết khai, chỉ biết đánh bọn mày”. Tại Đại hội Chiến sĩ thi đua 1967-1968, Sư đoàn 7 đã tuyên dương hành động anh hùng của liệt sĩ Trần Quang Đắp và đề nghị trên tặng thưởng Huân chương Chiến công giải phóng hạng Nhì. Cả trung đoàn phát động phong trào học tập gương chiến đấu của Trần Quang Đắp.


Câu chuyện về anh hùng, liệt sĩ Trần Quang Đắp để lại trong lòng khách tham quan Bảo tàng Quân khu 4 những xúc động đặc biệt.

Cảm phục hành động anh hùng ấy, họa sĩ Võ Xưởng đã vẽ bức tranh tả lại gương chiến đấu của đồng chí Trần Quang Đắp. Bức tranh mô tả cảnh Trần Quang Đắp hai tay bị trói ra sau vào gốc cao su, đầu anh hơi cúi xuống như nén cơn đau, khuôn mặt đanh thép thể hiện sự cương quyết, ánh mắt nảy lửa nhìn thẳng vào tên địch đầy vẻ căm thù, khinh bỉ, trên áo anh in rõ vệt máu…

Chiến tranh đã lùi xa, nhưng hành động anh hùng, tấm gương hy sinh oanh liệt của liệt sỹ Trần Quang Đắp còn sống mãi với thế hệ hôm nay và mai sau. Ghi nhận tấm gương hy sinh cao cả của liệt sĩ Trần Quang Đắp, ngày 25/4/2013, Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam đã ký quyết định truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân./.


Nguồn: Lê Thị Gấm – Bảo tàng Quân đoàn 4
02-04-2018
Các bài viết gần đây
Các bài viết cùng chuyên mục
GIỜ MỞ CỬA
Sáng: Từ 08h00 đến 11h30
Chiều: Từ 13h00 đến 16h30
Các ngày:
Thứ Ba, Tư, Năm, Bảy, Chủ nhật
 

 Thời gian và Giá vé
 Quy định tham quan
 Sơ đồ tham quan
 Đường đến Bảo tàng
 Tham quan Bảo tàng 3D

s